Kuvend-eDSH
Aktiv pėr herė tė fundit: Aktiv pėr herė tė fundit : Kurrė
Nuk keni hyrė [Hyrje - Regjistrohu]


Version i printueshėm | Dėrgo pėr njė shok
Nėnshkruaj | Shtoni tek preferencat
Autori: Subjekti: Njerėzit e harruan Perėndinė, qė kėtu vijnė tė gjitha!
Eni_P

Postuar mė 9-10-2003 nė 15:15 Edit Post Reply With Quote
Njerėzit e harruan Perėndinė, qė kėtu vijnė tė gjitha!

Aleksander Isajevic Sollzhenicin

Harrimi fatal


Fjala e mbajtur me rastin e marrjes së Çmimit Templeton, në Pallatin Buckingam, më 10 maj 1983. Ky Çmim, i krijuar më 1972 nga John Templeton dhe që i jepet përvit një personaliteti, i cili shquhet në përhapjen më tej të besimit të krishterë, për herë të parë iu akordua një ortodoksi, pra A. I. Sollzhenicinit.



Këtu e gjysmëshekulli më parë, kur isha ende fëmijë, dëgjova nga shumë të moshuar që shpjegonin tërmetet e mëdha që tronditën Rusinë, se: "Njerëzit E harruan Perëndinë, që këtu vijnë të gjitha!"
Qysh atëhere jam marrë gati gjysmëshekull me studimin e revolucionit tonë, kam lexuar qindra libra, kam mbledhur qindra dëshmi vetjake, kam shkruar tetë vëllime për ta pastruar vendin nga gërmadhat; dhe, po të më kërkohej tani të formuloj sa më shkurt shkakun madhor të këtij revolucioni shkretues që na ka ngrënë afro 60 milionë njerëz, nuk do të mund të bëja diçka më të mirë, sesa të përsëris: Njerëzit E harruan Perëndinë, që këtu vijnë të gjitha!
Por ka edhe diçka: ndodhitë e revolucionit rus nuk mund të kuptohen në ditët tona në këtë fundshekull, përveçse në sfondin e atyre që kanë ngjarë në vendet e tjera. Por atëhere përvijohet një proces universal. Po të më kërkohej të përshkruaj shkurtimisht dallojën kryesore të këtij shekulli, edhe një herë nuk do të mundja të gjeja përgjigje më të saktë e më thelbësore se sa: "Njerëzit E harruan Perëndinë!"
Duke i munguar maja hyjnore, ndërgjegja njerëzore zhbëhet dhe ky perversion përcaktoi krimet e mëdha të këtij shekulli, duke filluar me të parin e tyre: Luftën e Parë Botërore, ku e ka burimin pjesa dërrmuese e rrjedhojave të sotme. Kjo luftë që i panë sytë një Evrope plot energji, të begatë e të lulëzuar e që u gremis në çmendurinë e vetëshqyerjes duke shkallmuar kësisoj të ardhmen e saj për më se një shekull, madje përgjithmonë, kjo luftë, pra, është duke u harruar. Por kjo luftë nuk mund të shpjegohet përveçse nëpërmjet një errësimi të përgjithshëm të arsyes të udhëheqësve të atëhershëm, të cilët e humbën nocionin e një Fuqie Supreme, sipër tyre. Vetëm ky tërbim i çmendur që harroi Zotin, mundi t’i bëjë shtete në dukje të krishterë të përdorin gaze kimike në një mënyrë aq barbare. Një pervertim identik i vetëdijes njerëzore, pa majën e vet hyjnore, mundësoi pas Luftës së Dytë Botërore rënien në grackën djallëzore të "ombrellës bërthamore". Thënë ndryshe: të heqim dorë nga çdo gjë, ta zhveshim rininë nga çdo detyrë e përgjegjësi, të mos bëjmë asnjë përpjekje për të mbrojtur të tjerët, të dyllosim veshët që të mos dëgjojmë rënkimet që vijnë nga Lindja, të përfshihemi në garën e çmendur të mirëqënies dhe, në rast se kërcënimi do të qëndrojë mbi kokat tona, atëhere do të na mbrojë bomba atomike - në se jo, gjithë bota në djall të vejë! Dobësia mjerane në të cilën e ka poshtëruar veten Perëndimit i sotëm, vjen në radhë të parë nga ky gabim fatal: nga besimi se mbrojtja e botës nuk varet prej forcës së zemrave dhe as prej guximit të njerëzve, por vetëm e vetëm prej armëve bërthamore.
U desh që Perëndimi të humbë në fillim kuptimin sipëror të Hyjnores që të mund të ndihmonte pa iu dridhur dora pas Luftës së Parë Botërore në agoninë e ngadaltë të Rusisë së bërë copa-copa nga një bandë kanibalësh, ndërsa pas Luftës së Dytë Botërore - në shkatërrimin e Evropës Lindore. E megjithatë, këtu zuri fill procesi i gjatë i rrënimit të botës mbarë: Perëndimi nuk e kuptoi këtë, madje ndihmoi edhe vetë. Vetëm një herë gjatë këtij shekulli Perëndimi i bashkoi forcat e veta: për t’iu kundërvënë Hitlerit. Por frytet e kësaj fitoreje janë shterur prej shumë kohësh.Në luftën me antropofagët, ky shekull pa shpirt fetar sajoi një metodë anestezike: tregtinë! Ja deri në ç’lartësi ngrihet sot mënçuria jonë!
Po qe se do të mund t’u tregonim shekujve pararendës pragun që ka për të prekur bota në ditët tona, do të jehonte një klithmë e njëzëshme: "Ky është Apokalipsi!" Por ne jemi mësuar me të, madje kemi rënë në ujdi me të.
Dostojevski pat paralajmëruar: "Mund të vijnë ngjarje të rëndësishme, të cilat do t’i gjejnë të papërgatitura forcat tona intelektuale". Kjo edhe ndodhi. Dhe po ai pat parashikuar: "Bota do të shpëtohet vetëm pasi të jetë vizituar nga shpirti i keq". Që do të shpëtohet, kjo duhet parë. Shpëtimi do të varet nga ndërgjegja jonë, nga përparimi ynë në maturi, nga përpjekjet individuale e të përbashkëta përballë një gjendjeje katastrofike.
Një ka ndodhur tanimë: shpirti i së keqes lëviz ngadhnjyes duke ligjëruar gjerë e gjatë në të pesë kontinentet tanë.
Jemi dëshmitarë të rrënimit të botës: disa vende këtë rrënim e kanë pësuar, në të tjera shihet qartë. Krejt shekulli XX po gremiset në grykën e vorbullës së ateizmit e të vetëshkatërrimit. Kjo rënie në humnerë vesh veçori globale që nuk varen as nga sistemet politike e as nga niveli i ekonomisë, as nga veçantitë kombëtare. Aq pak e ngjashme në dukje me Rusinë e vitit 1913, Evropa ndodhet buzë së njëjtës greminë, por ajo ka mbërritur këtu përmes një udhe tjetër. Pjesë të ndryshme të botës kanë ndjekur rrugë të ndryshme, por të gjitha po mbërrijnë në pragun e një shkattërrimi të përbashkët.
Dikur edhe Rusia pat njohur kohëra historike në të cilat shoqëria nuk kishte si ideal as pasurinë e as arritjet materiale, por shenjtërimin e jetës. Rusia e atëhershme ushqehej nga Ortodoksia që i kishte mbetur besnike Kishës primare të shekujve të parë. Kjo Ortodosi e nderuar diti ta mbronte popullin pavarësisht nga dy apo tre shekuj zgjedhe të huaj dhe, në të njëjtën kohë, të hidhte poshtë sulmet e ulta të kryetarëve shpatëmbajtës të Perëndimit. Në ato kohëra besimi ortodoks brumte mendësinë, karakterin dhe sjelljen e njerëzve, strukturat familjare, jetën e përditshme, kalendarin, njëpasnjëshmërinë e punëve në shkallë jave e viti. Besimi bashkonte kombin dhe cimentonte fuqitë e tij.
Por në shekullin XVII Ortodoksia jonë fatkeqësisht u bre nga një përçarje e brendshme. Ndërsa në shekullin XVIII Rusia mbarë u trondit nga reformat tiranike të Pjetrit të Madh, që mbytën shpirtin fetar dhe jetën kombëtare, në dobi të ekonomisë, të shtetit e të luftës. Me arsimimin në një drejtim të vetëm, të imponuar nga Pjetri i Madh, edhe ne u prekëm nga flladi dinakërisht i helmët i laicizmit, i cili në shekullin XIX depërtoi në shtresat e arsimuara dhe i hapi rrugë të gjerë kalimit në marksizëm. Në vigjilje të revolucionit, besimi ishte zhdukur në mjediset e shkolluara. Ndërsa tek më pak të shkolluarit u cënua dhe u cungua.
Po Dostojevski, që gjykonte sipas mllefit të revolucionit frëng ndaj Kishës, nxirrte përfundimin: "Revolucioni duhet të fillojë domosdoshmërisht me ateizmin". Dhe gjërat qëndrojnë pikërisht kështu. Por një ateizëm të organizuar, agresiv, si ai i marksizmit, bota nuk kishte njohur kurrë ndonjëherë. Në sistemin filozofik dhe në thelb të psikologjisë së Marksit e të Leninit, urrejtja kundër Zotit përbën shtysën fillore që u paraprin të gjitha projekteve të tyre politike dhe ekonomike. Ateizmi militant nuk është një hollësi, as element anësor, as pasojë shtojcë e politikës komuniste, por boshti i saj qëndror. Për të përmbushur pikësynimet djallëzore, komunizmi duhet të ketë një popullsi pa fe dhe pa atdhe, të shkallmojë si fenë, ashtu edhe kombin. Përndryshe këtë politikë të dyfishtë komunistët e shpallin dhe e praktikojnë gjithkund. Pëlhura e merimangës së atentateve e thurrur tani së fundi rreth Papës, tregon se deri në ç’pikë bota ateiste ndjen nevojën t’i verë dinamitin fesë, deri në ç’pikë feja i ngec asaj efektivisht në fyt.
Vitet 1920 në Rusi janë një varg i gjatë martirësh: thuajse krejt kleri ortodoks. Dy mitropolitë të pushkatuar; ai i Petrogradit, Veniamini, pat qënë zgjedhur nga gjithë populli. Vetë patriarku Tihon, pasi kaloi nëpër duart e Çeka-s e të GPU-së, vdiq në rrethana misterioze. Dhjetra kryepeshkopë dhe peshkopë të vrarë. Dhjetramijra priftërinj dhe fretër, të cilët çekistët donin t’i bënin të hiqnin dorë nga feja, u torturuan, vdiqën nën shkopinj, u dërguan në kampe përqëndrimi, u internuan në tundrën e shkretë të Detit të Veriut, ku, të plakur, të uritur dhe të pastrehë, u lanë në mëshirë të fatit. Të gjithë këta martirë të krishterë përballuan me guxim vdekjen për hir të besimit, vetëm disa fare të paktë dredhuan dhe u kthyen në renegatë. Dhjetra milionë njerëzve iu ndalua të hynin në kishë dhe t’i edukonin fëmijët me ndjenja fetare; u burgosën prindërit që t’i shkëputnin më lehtë fëmijët nga krahët e besimit përmes kërcënimeve dhe mashtrimeve. Rrënimi absurd i bujqësisë ruse rreth viteve 1930 që u quajt çkulakëzim dhe kolektivizim dhe që u mori jetën 15 milionë fshatarëve, u drejtua me pamëshirë dhe sot mund të thuhet se pati si qëllim të vetëm shkallmimin e mënyrës e jetesës tradicionale dhe kombëtare, sidhe për të çrrënjosur fenë në fshat. Tjetërsimi i shpirtrave u shtri edhe në Arqipelagun mizor, në të cilin njerëzit dërgoheshin për të mbijetuar për llogari të të tjerëve. Dhe vetëm disa ateistë gjysmë të marrë mundën të vendosin ta venë emrin bri projektit më të fundit që synon masakrimin e vetë natyrës ruse: përmbytjen e Veriut, ndryshimin e rrjedhës së lumenjve, turbullimin e jetës të Oqeanit Arktik, devijimin e ujrave drejt trevave jugore, të cilat kantiere të tjera të mëdha të komunizmit, jo më pak absurde, i kanë hedhur tanimë në greminë. I shtrënguar nga nevoja për të bashkuar të gjitha forcat kundër Hitlerit, Stalini i hyri një loje cinike me Kishën dhe këtë lojë mashtruese, e zgjatur nga inskenimet dhe propaganda e zhurmshme e paguar mirë, Perëndimi e mori për monedhë të mirë. Por se deri në ç’pikë e urren fenë komunizmi, mund të gjykoni pas shëmbullit të më liberalit ndër udhëheqësit e tij, Hrushov, i cili, teksa vendosi të ndërmarrë disa hapa substancialë drejt liberalizimit, rigjeti tërë zellin e çmendur të Leninit në asgjësimin e fesë.
Por, ndryshe nga ç’pritej - në atë vend me kisha të rrafshuara, ku ateizmi ngadhnjen dhe është i pafre prej treçerek shekulli, ku peshkopët poshtërohen aq sa të mos kenë më vullnet, ku simbolet e dukshme të Kishës nuk tolerohen përveçse për qëllime propagandistike në Perëndim, ku edhe sot e kësaj dite besimi fetar përbën krim dhe të çon në kamp përqëndrimi, ku madje edhe në kampe hidhen në burg ata që mblidhen për t’u lutur në ditën e Pashkëve… - tradita e krishterë i ka bërë ballë nivelimit të tornos komuniste.
Megjithse, i imponuar nga pushteti, ateizmi ka bërë tek ne kërdinë duke tjetërsuar miliona shpirtra, kemi gjithashtu edhe miliona besimtarë të tjerë ende të detyruar të heshtin dhe, ashtu siç ndodh shpesh në raste përndjekjesh dhe vuajtjesh, ndjesia e Zotit ka shënuar në vendin tim një thellësi tejçuese.
Në këtë fakt shohim shkëndijat e para të shpresës: Më kot fryhet komunizmi me raketa e tanke, më kot arrin ende suksese në pushtimin e planetit; ai është i dënuar të mos e mposhtë kurrë krishterimin. Perëndimi nuk e ka njohur ende dyndjen komuniste, feja këtu është e lirë.
Por itinerari i tij historik po arrin sot në tharjen e ndjenjës fetare. Edhe ai ka njohur tronditje të njëpasnjëshme, luftra fetare të përgjakshme, sfida. Dhe duke filluar me Mesjetën e vonë, ai, shkallë-shkallë - fakt i pakundërshtueshëm - është gëlltitur nga shekullarizmi. Por, për besimin, jo kërcënimi i një shfarosjeje nga jashtë, por i një anemie të brendshme mund të ishte edhe më i rëndë.
E pabesueshme: në Perëndim nocioni i kuptimit të jetës është brejtur gjatë dekadave për t’u katandisur në vetëm "fitoren" e lumturisë, të cilën shtetet janë ngutur ta përfshijnë në kushtetutat e tyre. Jo vetëm duke filluar me këtë shekull nocionet Mirë dhe Keq janë vënë në lojë duke u mënjanur me shkathtësi nga përdorimi i përditshëm në dobi të dënglave pa të ardhme mbi klasat apo partitë. Kësisoj na vjen turp tani t’u kthehemi sërish koncepteve të përhershme, na vjen turp të pranojmë që e keqja është ngulitur në zemrat e njeriut përpara se të depërtojë në sistemet politike, por askujt nuk i vjen turp t’i bëjë lëshime të plota çdo ditë së keqes dhe në pjerrinën e këtyre lëshimeve, gjatë një breznie, Perëndimi është duke rrëshqitur në mënyrë të pakthyeshme në humnerë. Shoqëritë perëndimore po e humbin gjithnjë e më shumë substancën e tyre fetare dhe po e hedhin me shpejtësi rininë në prehrin e ateizmit. Mos duhen, vallë, shembuj të tjerë mizorë? Shikoni Shtetet e Bashkuara, që gjithsesi mbahen si një nga vendet më fetare të botës, por ku shfaqet një film që fyen Krishtin apo ku një gazetë me jehonë në shkallë kombëtare boton një karikaturë të pacipë të Shën Mërisë! Kur të gjitha të drejtat formale i ke të gjera, ç’ke që bën pafytyrësira? Në rrethana të tilla, përse u dashka të pakësohet zjarri i urrejtjes, qoftë ajo raciale, klasore apo,më e pamëshirshmja, ajo ideologjike? Ajo bren kësisoj shumë shpirtra. Mësuesit ateistë e edukojnë sot rininë me urrejtjen ndaj shoqërisë së tyre. Por në këtë kritikë anashkalohet fakti që veset e kapitalizmit janë vese me karakter njerëzor, por që kanë marrë revan bashkë me të drejtat e tjera të njeriut; se nën komunizëm (që përgjon nga afër të gjitha trajtat e moderuara të socializmit që nuk janë aspak të qëndrueshme), të njëjtat vese nuk njohin as fre e as kontroll në të gjithë ata që kanë një fije pushtet (përsa i përket pjesës tjetër të popullsisë, ajo ka mbërritur me të vërtetë në barazi, por barazi në skllavëri e varfëri). E nxitur paprerë, kjo urrejtje po ngadhnjen sot në atmosferën e botës së lirë; zgjerimi i lirive individuale, rritja e fitimeve në nivel social, madje edhe ajo e konfortit, nuk bëjnë gjë tjetër përveçse në mënyrë paradoksale e shtojnë këtë urrejtje të verbër. Shoqëritë e zhvilluara të Perëndimit dëshmojnë sot se shpëtimi i njeriut nuk varet nga begatia materiale dhe as nga suksesi i bizneseve.
Kjo urrejtje e nxitur parreshtur shtrihet mbi çdo gjë të gjallë, madje mbi vetë jetën, mbi ngjyrat dhe tingujt e saj, mbi trajtat e saj, e trupit njerëzor, ndërsa arti i vërtetë i shekullit XX humbet nga kjo urrejtje e përbindshme, sepse pa dashuri, arti është shterp. Në Lindje arti ka rënë ngaqë është përmbysur e shkelur me këmbë; në Perëndim ai ka rënë vetiu meqënëse është vërsulur drejt kërkimesh cerebrale dhe pretencioze, ku njeriu synon jo të pasqyrojë Zotin, por t’ia zerë vendin Atij. Edhe një herë konstatojmë me këtë rast rezultatin e rëndomtë të një procesi universal, përkimin e rezultateve të shënuara si në Perëndim, ashtu edhe në Lindje. Dhe sërish një arsye e vetme për të gjitha këto: "Njerëzit e kanë harruar Zotin".
Përballë trysnisë së ateizmit universal, besimtarët janë të përçarë, shumë syresh janë të çorientuar. Por bota e krishterë apo ajo që ka qënë bota e krishterë do të bënte mirë të mos e harrojë shembullin e Lindjes së Largme. Pata rastin tani së fundi të konstatoj se në Japoni apo në Kinën e lirë, megjithse konceptet fetare janë më të larme, shoqëria dhe rinia, me lirinë e zgjedhjes të barabartë me atë të Perëndimit, janë më pak të prekura nga fryma shkatërruese e laicizmit.
ǒtë flasim për ndarjen midis feve të ndryshme kur vetë krishterimi është kaq i copëzuar! Vitet e fundit Kishat kryesore të krishtera kanë bërë disa hapa drejt pajtimit. Por këto hapa janë tepër të ngadaltë, bota vrapon drejt greminës me një shpejtësi njëqind herë më të madhe. Edhe nëse nuk pritet që këtu një shkrirje e Kishave, as ndonjë modifikim i dogmës, por një rezistencë e përbashkët ndaj ateizmit, progreset janë ende tepër tepër të pakta.
Sigurisht që ekziston një lëvizje e organizuar për ribashkimin e Kishave, por e çuditshme. Në dukje më i shqetësuar për suksesin e lëvizjeve revolucionare në vendet e Botës së Tretë, Këshilli Ekumenik i Kishave bën veshin të shurdhër ndaj përndjekjeve fetare atje ku ato janë më sistematike: në BRSS. Është e pamundur të mos i shohë; por, për shkaqe politike, ai parapëlqen të bëjë një sy qorr e të mos ndërhyjë. Atëhere ç’mbetet nga krishterimi?
Me hidhërim të thellë duhet të them këtu (nuk mund të hesht) se paraardhësi im, titullari i vitit të kaluar i këtij Çmimi (predikuesi baptist Billy Graham, sh. ynë) iu bë krah publikisht gënjeshtrës komuniste në muajt e marrjes së Çmimit, duke deklaruar, megjithse duket sheshit, se nuk paska vënë re përndjekje fetare në BRSS. Qielli e gjykoftë para të gjitha viktimave të vrara apo të shtypura!
Në një shkallë më të gjerë shohim sot se, pavarësisht nga manevrat politike nga më dinaket, litari po shtrëngohet rreth fytit të njerëzimit, çdo dekadë përherë e më pamëshirshëm, dhe nuk ka rrugëdalje për kërkënd, kurrkund, as atomike, as politike, as ekonomike, as ekologjike. Kështu të paktën duket se qëndrojnë punët.
Përballë maleve dhe greminave të ngjarjeve botërore, mund të duket qesharake dhe e tejkaluar të rikujtojmë faktin që gjithsesi çelësi themelor i ekzistencës ose i asgjësimit tonë ndodhet në zemrën e secilit prej nesh, në parapëlqimin që ka çdonjëri veçmas për Të Mirën apo Të Keqen konkrete. Por, sot, njëlloj si edhe dje, ky çelës mbetet më i sigurti. Teoritë sociale premtuese kanë dështuar dhe na kanë lënë në udhëkryq. Natyrisht njerëzit e lirë të Perëndimit duhet të kuptojnë se rreth tyre janë grumbulluar shumë gënjeshtra që livadhisin lirshëm dhe të mos pranojnë të qëndrojnë kaq pasivë ndaj tyre. Është e kotë të kërkojmë një rrugëdalje për gjendjen e botës pa e kthyer ndërgjegjen në pendesë drejt Krijuesit të gjithçkaje; asnjë rrugëdalje tjetër nuk kemi për të pasur dhe nuk kemi për të gjetur. Por tepër të pafat janë mjetet që kemi rezervuar për këtë. Para së gjithash duhet parë e keqja e tmerrshme - jo ajo që do të kishin bërë armiqtë e vendit - sidomos në gji të shoqërive më të lira e më të zhvilluara, sepse atje e kemi bërë vetë ne, me dëshirë. Po qe se litari shtrëngohet përditë e më shumë, kjo u detyrohet egoizmit dhe moskokëçarjes sonë.
Le të vetëpyetemi: a nuk janë, vallë, mashtruese idealet e epokës sonë? Apo terminologjia në modë dhe e mbushur me kaq siguri? Nga kjo burojnë këto zgjidhje të sipërfaqshme për ndreqjen e situatës. Para se të jetë tepër vonë, ato duhen rishqyrtuar, veç e veç, me një këqyrje të pastër. Zgjidhja e krizës nuk gjendet në rrugët e rrahura të koncepteve për të cilat flitet përditë.
Jeta jonë konsiston jo në kërkimin e suksesit material, por të progresit shpirtëror të denjë për këtë emër. Krejt ekzistenca jonë nuk është gjë tjetër përveçse një etapë e ndërmjetme drejt një jete më të lartë: bëhet fjalë për të mos u gremisur nga ky stad dhe për të mos mbetur të shterpë në të. Ligjet fizike dhe fiziologjike nuk do të na i zbulojnë asnjëherë të vërtetën e padyshueshme që në mënyrë konstante dhe përditë Krijuesi merr pjesë në jetën e secilit prej nesh, se Ai na jep me besueshmëri energjinë për të ekzistuar. Atëhere kur kjo ndihmë nuk na jepet më, vdesim. Pjesëmarrja e Tij në jetën e krejt planetit është më e madhe dhe lipset që ne të ngjizemi me të në këtë epokë të zymtë dhe kërcënuese.
Shpresat e pathemelta të dy shekujve të fundit na çuan në kurrgjë. Vdekjes atomike apo ndonjë tjetre, mund t’i kundërvemë vetëm kërkimin këmbëngulës të dorës së ngrohtë të Perëndisë, të cilën, me mospërfilljen tonë, e kemi larguar nga vetvetja. Vetëm atëhere sytë tanë do të hapen mbi këtë shekull fatkeq XX dhe duart tona do të zgjaten për t’ia ndrequr gabimet. Asgjë tjetër nuk do të mund të na nbajë për të mos u vithisur poshtë e më poshtë: nuk na ka mbetur më shumë nga të gjithë mendimtarët e Dritave.
Të pesë kontinentet tanë janë kapur në këtë vorbull. Por orvatje të tilla nxjerrin në pah edhe virtytet më të larta të shpirtit njerëzor. Po të shuhemi, po të bëjmë të shuhet kjo botë, faji ka për të qënë vetëm yni.



marre nga Haemus





“non solum sibi vivere, sed et aliis proficire”

View User's Profile Visit User's Homepage View All Posts By User U2U Member
burimuji

Postuar mė 18-1-2005 nė 13:46 Edit Post Reply With Quote
Politics Without God?
George Weigel on Europe's Malaise
Date: 2004-12-24
http://www.zenit.org/english/visualizza.phtml?sid=64088


ROME, DEC. 24, 2004 (Zenit.org).- Here are excerpts from an address given by George Weigel at the Gregorian University this month. Weigel is a senior fellow of the Ethics and Public Policy Center in Washington, D.C.

* * *

Politics Without God?
Reflections on Europe and America
By George Weigel


At the far western end of the axis that traverses Paris from the Louvre down the Champs Elysées and through the Arc de Triomphe is the Great Arch of La Défense. Designed by a sternly modernist Danish architect, the Great Arch is a colossal open cube: almost 40 stories tall, faced in glass and 2.47 acres of white Carrara marble. Its rooftop terrace offers an unparalleled view of the French capital, past the Tuilleries to the Ile de la Cité, Sante Chapelle, and Notre-Dame.

The arch's three-story high roof also houses the International Foundation for Human Rights. For President François Mitterrand planned the Great Arch as a human rights monument, something suitably gigantic to mark the bicentenary of the French Revolution and the Declaration of the Rights of Man and Citizen. Thus, in one guidebook, the Great Arch was dubbed "Fraternity Arch." That same guidebook, like every other one I consulted, emphasized that the entire Cathedral of Notre-Dame would fit comfortably inside the Great Arch.

All of which raised some questions, as I walked along that terrace in 1997. Which culture would better protect human rights and secure the moral foundations of democracy? The culture that built this rational, geometrically precise, but essentially featureless cube? Or the culture that produced the gargoyles and flying buttresses, the asymmetries and holy "unsameness" of Notre-Dame and the other great Gothic cathedrals of Europe?

Those questions have come back to me, if in different forms, as I've tried to understand Europe in recent years. How, for example, should one understand the fierce argument in Europe over whether a new constitutional treaty for the European Union should include a reference to the Christian sources of European civilization? Why did so many European intellectuals and political leaders deem any reference to the Christian sources of contemporary Europe civilization a threat to human rights and democracy?

Was there some connection between this internal European debate over Europe's constitution-making and the portrait in the European press of Americans (and especially an American president) as religious fanatics intent on shooting up the world? Was there a further connection between this debate and the fate of Rocco Buttiglione's candidacy for the post of Commissioner of Justice on the European Commission?

Understanding these phenomena requires something more than a conventional political analysis. Nor can political answers explain the reasons behind perhaps the most urgent issue confronting Europe today -- the fact that Western Europe is committing demographic suicide, its far-below-replacement-level birthrates creating enormous pressures on the European welfare state and a demographic vacuum into which Islamic immigrants are flowing in increasing numbers, often becoming radicalized in the process.

My proposal is that Europe is experiencing a crisis of cultural and civilizational morale whose roots are also taking hold in some parts quarters of American society and culture. Understanding and addressing this crisis means confronting the question posed sharply, if unintentionally, by those guidebooks that boast about the alleged superiority of the Great Arch to Notre-Dame: the question of the cube and the cathedral, and their relationship to both the meaning of freedom and the future of democracy.

To suggest that Europe is living through a "crisis of civilizational morale" is a very broad description. Let me raised some specific issues that point toward that conclusion -- and to the necessity of a cultural, indeed theological, analysis of Europe's situation today.

-- Why, in the aftermath of 1989, did Europeans fail to condemn communism as a moral and political monstrosity? Why was the only politically acceptable judgment on communism the rather banal observation that it "didn't work"?

-- Why, as historian John Keegan puts it, do Europeans often espouse "a philosophy of international action that actually rejected action and took refuge in the belief that all conflicts of interest were to be settled by consultation, conciliation, and the intervention of international agencies"?

-- What accounts for disturbing currents of irrationality in contemporary European politics? Why did one of every five Germans (and one-third of those under 30) believe that the United States was responsible for 9/11, while some 300,000 French men and women made a best seller out of "L'Effroyable Imposture" [The Appalling Fraud], in which the author, Thierry Meyssan, argued that the twin towers of the World Trade Center were destroyed by the U.S. military, using remote-controlled airliners?

-- Why did the voters of Spain give a de facto victory to appeasement in their March 2004 elections, held days after Al-Qaeda operatives killed hundreds and wounded thousands by bombing a Madrid train station?

-- Why is Europe retreating from democracy and binding itself ever tighter in the cords of bureaucracy? Why do European states find it virtually impossible to make hard domestic political decisions -- as on the length of the workweek or the funding of pensions? Why is Europe on the way to what French political philosopher Pierre Manent calls "depoliticization?" Why does Manent have "the impression today that the greatest ambition of Europeans is to become the inspectors of American prisons"?

-- Why are so many European public intellectuals "Christophobic," as international legal scholar J.H.H. Weiler (himself an observant Jew) puts it? Why is European high culture so contemptuous of both religious and secular tradition, as French philosopher Rémi Brague has pointed out?

-- Why do certain parts of Europe exhibit a curious, even bizarre, approach to death? Why did so many of the French prefer to continue their summer vacations during the European heat wave of 2003, leaving their parents unburied and warehoused in refrigerated lockers? Why is death increasingly anonymous in Germany, with no death notice in the newspapers, no church funeral ceremony, no secular memorial service -- "as though," as Richard John Neuhaus observed, "the deceased did not exist"?

-- Above all, why is Europe committing demographic suicide, systematically depopulating itself in what British historian Niall Ferguson calls the greatest "sustained reduction in European population since the Black Death of the 14th century"?

-- Why do 18 European countries report "negative natural increase" (i.e., more deaths than births)?

-- Why does no Western European country have a replacement-level birthrate?

-- Why is Germany likely to lose the equivalent of the population of the former East Germany in the first half of the 21st century?

-- Why will Spain's population decline from 40 million to 31 million by 2050?

-- Why will 42% of Italians be over 60 by 2050 -- at which point, on present trends, almost 60% of the Italian people will have no brothers, sisters, cousins, aunts, or uncles?

-- What is happening when an entire continent, wealthier and healthier than ever before, declines to create the human future in the most elemental sense, by creating a next generation? …

Probing to the deeper roots of Europe's crisis of civilizational morale is important for understanding Europe today and for discerning whatever promising paths of European renewal there may be. Getting at the roots of "Europe's problem" is also important for understanding a set of problems Americans may face in the not-too-distant future. And that means that both Europeans and Americans must learn to think in new ways about the dynamics of history.

During 13 years of research and teaching in east central Europe, I've been impressed by what might be called the Slavic view of history. You can find it in a great thinker who lived in the borderland between Orthodoxy and Catholicism, Vladimir Soloviev, who challenged the fashionable nihilism and materialism of the late 19th century.

You can find it in 19th-century Polish novelists, poets and playwrights, who, breaking with the Jacobin conviction that "revolution" meant a complete rupture with the past, insisted that genuine "revolution" meant the recovery of lost spiritual and moral values. You can find it in such intellectual leaders of the anti-communist resistance in east central Europe as Karol Wojtyla, Václav Havel and Václav Benda, who all argued that "living in the truth" could change what seemed unchangeable in history.

The common thread among these disparate thinkers is the conviction that the deepest currents of "history" are spiritual and cultural, rather than political and economic. "History" is not simply the byproduct of the contest for power in the world -- although power plays an important role in history. And "history" is certainly not the exhaust fumes produced by the means of production, as the Marxists taught.

Rather, "history" is driven by culture -- by what men and women honor, cherish, and worship; by what societies deem to be true and good and noble; by the expressions they give to those convictions in language, literature and the arts; by what individuals and societies are willing to stake their lives on.

Poland is one embodiment of this way of thinking, which Poles believe has been vindicated empirically by their own modern history. For 123 years, from 1795 to 1918, the Polish state was erased from Europe. Yet during that century and a quarter the Polish nation survived with such vigor that it could give birth to a new Polish state in 1918. And despite the fact that the revived Polish state was then beset for 50 years by the plagues of Nazism and communism, the Polish nation proved strong enough to give a new birth of freedom to east central Europe in the Revolution of 1989.

How did this happen? Poland survived -- better, Poland prevailed -- because of culture: a culture formed by a distinctive language, by a unique literature, and by an intense Catholic faith (which, an its noblest and deepest expressions, was ecumenical and tolerant, not xenophobic, as so many stereotypes have it). Poles know in their bones that culture is what drives history over the long haul.

This "Slavic view of history" is really a classically Christian way of thinking about history, whose roots can be traced back at least as far as St. Augustine and "The City of God." Yet, it is the Slavs who have been, in our time, the most powerful exponents of this "culture-first" understanding of the dynamics of the world's story. …

World War I, the Great War, was the product of a crisis of civilizational morality, a failure of moral reason in a culture that had given the world the very concept of "moral reason." That crisis of moral reason led to a crisis of civilizational morale that is much with us today.

This latter crisis has only become visible since the end of the Cold War. Its effects were first masked by the illusory peace between World War I and World War II; then by the rise of totalitarianism and the Great Depression; then by World War II itself; and then by the Cold War. It was only after 1991, when the 77-year-long political-military crisis that began in 1914 had ended, that the long-term effects of Europe's "rage of self-mutilation" could come to the surface of history and be seen for what they were -- and for what they are.

The damage done to the fabric of European culture and civilization in the Great War could only been seen clearly when the Great War's political effects had been cleared from the board in 1991. Recognizing that damage for what it is brings into sharper focus the contemporary European cultural and political situation and its lessons for the United States.

Aleksandr Solzhenitsyn's insight into the meaning of the Great War reinforces the intuition that we should look to the realm of culture for a deeper explanation of the currents of history. So let us take a first step in reading history the old-fashioned way -- St. Augustine's way -- through lenses ground by the tools of theology. And that brings us to another Christian analyst of modern European history.

Henri de Lubac was one of 20th-century Catholicism's most distinguished theologians. Like other Europeans who had witnessed the Continent's travail during the first four and a half decades of the century, Father de Lubac was haunted by the question, "What happened?" Or, perhaps more to the point, "Why had what happened, happened?"

Father de Lubac was fascinated by the history of ideas, which he knew to be fraught with "real world" consequences. Thus, during the early 1940s, he turned his attention to some of the most influential intellectual figures in pre-20th century European culture. The result was a book, "The Drama of Atheistic Humanism" ["Le Drame de l'humanisme athée"], which argued that the civilizational crisis in which Europe found itself during World War II was the product of a deliberate rejection of the God of the Bible in the name of authentic human liberation.

This, de Lubac suggested, was a great reversal. In the classical world, the gods, or Fate, played games with men and women, often with lethal consequences. In the face of these experiences, the revelation of the God of the Bible -- the self-disclosure in history of the one God who was neither a willful tyrant (to be avoided) nor a carnivorous predator (to be appeased) nor a remote abstraction (to be safely ignored) -- was perceived as a great liberation. Human beings were neither the playthings of the gods nor the passive victims of Fate. Because they could have access to the one true God through prayer and worship, those who believed in the God of Abraham, Isaac, Jacob and Jesus could bend history in a humane direction. History was thus an arena of responsibility and purpose.

Yet what biblical man had perceived as liberation, the proponents of atheistic humanism perceived as bondage. Human freedom could not co-exist with the God of Jews and Christians. Human greatness required rejecting the biblical God, according to atheistic humanism.

This, Father de Lubac argued, was something new. This was not the atheism of skeptical individuals. This was atheistic humanism -- atheism with a developed ideology and a program for remaking the world. As a historian of ideas, de Lubac knew that bad ideas can have lethal consequences. At the heart of the darkness inside the great mid-20th century tyrannies [of] communism, fascism, Nazism, Father de Lubac discerned the lethal effects of the marriage between modern technology and the ideas borne by atheistic humanism.

He summed up the results of this misbegotten union in these terms: "It is not true, as is sometimes said, that man cannot organize the world without God. What is true is that, without God, he can only organize it against man." That is what the tyrannies of the mid-20th century had proven -- ultramundane humanism is inevitably inhuman humanism. And inhuman humanism cannot neither sustain nor defend the democratic project. It can only undermine it or attack it. …

The argument over acknowledging any Christian contribution to the democratic civilization of the 21st century may have clarified the understandings of "democracy" and "human rights" that shape contemporary European high culture and the political elite in the Brussels-Paris-Berlin axis, but it also raised serious questions about Europe's capacity to defend its democracy, morally and > philosophically.

If democratic institutions and procedures are the expressions of a distinctive way of life based on specific moral commitments, then democratic citizenship must be more than a matter of following the procedures and abiding by the laws and regulations agreed upon by the institutions A democratic citizen is someone who can give an account of his or her commitment to human rights, to the rule of law and equality before the law, to decision-making by the majority and protection of the rights of minorities. Democratic citizenship means being able to tell why one affirms "the universal values of the inviolable and inalienable rights of the human person, democracy, equality, freedom and the rule of law," to cite the preamble to the European constitution. Who can give such an account?

Here is one of the richest ironies involved in the question of the cube and the cathedral. The original charge against Christians in the Roman empire was that they were "atheists": people who were "a-theos," people who had abandoned the gods of Rome and who were thus a threat to public life and public order. To be a-theos was to stand outside and over-against the political community.

The "Christophobia" of contemporary European high culture turns this indictment inside out and upside down: Christianity cannot be acknowledged as a source of European democracy because the only public space safe for pluralism, tolerance, civility, and democracy is a public space that is thoroughly a-theos.

It is all very strange. For the truth of the matter is that European Christians can likely give a more compelling account of their commitment to democratic values than their fellow Europeans who are a-theos -- who believe that "neutrality toward worldviews" must characterize democratic Europe. A postmodern or neo-Kantian "neutrality toward worldviews" cannot be truly tolerant; it can only be indifferent.

Absent convictions, there is no tolerance; there is only indifference. Absent some compelling notion of the truth that requires us to be tolerant of those who have a different understanding of the truth, there is only skepticism and relativism. And skepticism and relativism are very weak foundations on which to build and sustain a pluralistic democracy, for neither skepticism nor relativism, by their own logic, can "give an account" of why we should be tolerant and civil.

In contrast to this thin account of tolerance -- we should be tolerant because it works better -- there is the argument for tolerance given by Pope John Paul II in his 1989 encyclical letter on Christian mission, "Redemptoris Missio" [The Mission of the Redeemer]. There the Pope taught that "The Church proposes; she imposes nothing." The Catholic Church respects the "other" as an "other" who is also a seeker of truth and goodness; the Church only asks that the believer and the "other" enter into a dialogue that leads to mutual enrichment rather than to a deeper skepticism about the possibility of grasping the truth of things.

The Catholic Church believes it to be the will of God that Christians be tolerant of those who have a different view of God's will, or no view of God's will. Thus Catholics (and other Christians who share this conviction) can "give an account" of their defense of the "other's" freedom, even if the "other," skeptical and relativist, finds it hard to "give an account" of the freedom of the Christian. That the Church did not always behave according to these convictions is obvious from history.

The point today is that the Church recognizes, publicly, that acts of coercion undertaken in its name were offenses against its own true doctrine. That is why, on March 12, 2000, Pope John Paul II led a "Day of Pardon" at St. Peter's Basilica. This was not an exercise in Catholic political correctness, nor was this pandering to approved victim groups. This was confession: an acknowledgment of sin and a plea for divine mercy that recommitted the Church to live the truth it professed about the freedom of the human person.

A community capable of such acts -- the community of the cathedral, if you will -- is a community capable of learning from the past, capable of a reformed life. A community capable of such acts of public repentance is a community that can give a compelling account of its commitments to freedom.

Can others? Can those who are a-theos -- can the people of the cube -- grapple with the dark passages on European history caused by radically secularist understandings of the human person, human community, and human destiny: the Reign of Terror, Nazism, and communism?

These concerns are not, let me repeat, the products of American Euro-phobia, nor are they the result of the sharp division between much of Europe and the United States over the Iraq War. Indeed, there is nothing very original in my reading of Europe's current condition: You can find the same points of concern in John Paul II's 2003 apostolic exhortation, "Ecclesia in Europa." There, the Pope suggests that, within Europe itself, there is an intuition that a "Europe" of political, legal and economic structures alone is insufficient. Like John Paul II, thoughtful Europeans are asking whether a "Europe" that represents the continentwide triumph of bureaucratic regulation is all that might be hoped for.

The debate over the "invocatio Dei" in the new European constitution was also the present and the future, not just the past. Those who insisted that there be no overt recognition that Christianity played a decisive role in the formation of European civilization did not do so in the name of "tolerance," despite their claims to the contrary. They did so because they are committed to the proposition that there can be politics-without-God: that a Europe free, tolerant, civil, and pluralistic can only be built as a public space from which the God of the Bible has been excluded.

That this position is shared by more than a few American political, judicial, intellectual, and cultural leaders is obvious, and suggests that what has been unfolding in Europe in recent decades -- indeed, over the past two centuries -- could well be replicated in the United States (as it is already being replicated in Canada). To repeat, that is why "Europe's problem" is, from an American point of view, "our" problem, too.

View User's Profile E-Mail User View All Posts By User U2U Member





Powered by XMB 1.8 Partagium Beta Build 20110207PM
Developed By Aventure Media & The XMB Group © 2002
Procesi i kryer nė 0.0955200 sekonda, 26 pyetje