Aktiv pėr herė tė fundit: Aktiv pėr herė tė fundit : Kurrė
Nuk keni hyrė [Hyrje - Regjistrohu]

Version i printueshėm | Dėrgo pėr njė shok
Nėnshkruaj | Shtoni tek preferencat
Autori: Subjekti: Kombi e Shteti

Postuar mė 26-6-2002 nė 14:30 Edit Post Reply With Quote
Kombi e Shteti

RFE/RL East European Perspectives
Vol. 4, No. 13, 26 June 2002
News and Views on Central and Southeastern Europe

'WE THE PEOPLE' (Part 1)

The collapse of the communist federations between September 1991 and December 1992 produced 22 new states. The last time the international community experienced such a burst of new members was 1960, when 17 states emerged from decisions by France, Britain, Belgium, and the
Netherlands to dissolve their respective colonial empires. Oddly, the postcolonial world has not contributed much to postcommunist studies, despite their common problems. Martin Doornbos could easily have been describing the postcommunist states when he noted: "Questions about state power and capacity, and about national identity and unity, have
together largely defined the debate about the nature and role of the post-colonial African state" (1990, p. 180). Like the postcolonial states, the postcommunist states face multiple simultaneous transformations.

All states must satisfy the four criteria established by the 1933 Montevideo Convention on the Rights and Duties of States, but new states face several unique challenges. For example, new states need citizens. The Montevideo criteria require that states have inhabitants to hold the new passports, staff the new government, and
defend the new borders. Typically, the initial citizenry is defined on a territorial basis: Anyone and everyone living within the new state's borders becomes a citizen (see Brubaker, 1992b). With decolonization, there was no individual choice-passports were
automatically replaced.

Citizenship raises the issues of nation and nationalism - i.e., who may be a member of this new institution. As long as popular sovereignty continues to be the dominant paradigm in the state system, new states must clearly identify who "the people" are --one
specific ethnic group or everyone living in a defined territory. Writing about the postcommunist new states, Rogers Brubaker has noted, "Questions of citizenship and nationhood, broadly understood, are among the core aspects of statehood that remain unsettled and vigorously contested" (1996, p. 43). Preferably, the inhabitants will
see themselves as part of a collective. Some level of group solidarity is a prerequisite to social or political mobilization, which in turn is fundamental to democracy (see Roeder, 1999; Rustow, 1970). This common link, recognition not only of a common past but
also of a common future, is conceptualized as "the nation."

The concepts "state" and "nation" are often used interchangeably, but they represent separate phenomena. Both are subjective terms, but "nation" has its roots in ethnicity and
anthropology while "state" refers to a territorial unit of political organization. Nations are categories of analysis, "imagined communities" (Anderson, 1991), while states are international legal personalities. A nation is a bounded citizenry, a group of people
with a shared identity, based on some combination of language, history, culture, religion, symbols, institutions, and - perhaps - ethnicity. Nationalism advocates making the state and national units congruent (see, e.g. Gellner 1983, Kaiser, 1994). Patriotism is loyalty to the political body, irrespective of an individual's membership in a dominant ethnic group.

New states often must construct new nations. At times, group identity precedes statehood, such as Israel; other times, the polity arrived first. Massimo d'Azeglio's famous "We have made Italy, now we have to make Italians" statement remains often quoted
for good reason. It accurately describes the dilemma of most African postcolonial states, whose borders were determined by administrative convenience of the metropolitan state, not actual population distribution (Herbst 1992; 1989). Rogers Brubaker (1996) captures
this phenomenon as "nationalizing nationalism," namely, where new states must create their own "nation." As Ron Suny explains, "Nations are neither natural nor primordial, but the result of hard constitutive intellectual and political work of elites and masses"
(1995, p. 188).

Nation building is an ongoing and contested project that can be assisted or complicated by a simultaneous process of state building. As Eric Hobsbawm writes, "The mere setting up of a state is not sufficient in itself to create a nation" (1990, p. 78). National education and military service have historically helped build nations. In the 20th century, leaders of new states generally adopted a four-pronged strategy: establishing an official nationalism, delineating citizenship criteria, specifying an official state
language, and adopting state symbols.

The European postcommunist states have longer national traditions than most postcolonial states, but in many cases they have very little -- if any -- experience with independence in the 20th century. Estonia, Latvia, and Lithuania were independent between the two world wars; Armenia, Azerbaijan, Georgia, and Ukraine enjoyed a few years between the Russian Revolution and their incorporation into the USSR. Belarus had only a few months of sovereignty in 1918. Russia, of course, had independent status prior to the creation of
the USSR. Croatia and Slovakia were briefly Nazi puppet states from 1941 until 1945 and 1939 to 1944, respectively. But as the postwar generation ages, direct memories of 1918 Armenia or 1930s Latvia are being replaced by the collective, and somewhat selective, memory of

There are also new states wanting to be born from second-tier federal structures such as Kosovo, Transdniester, and Chechnya. Other successor states, most notably Macedonia, Bosnia, and parts of Central Asia, must defend their "nation" as being more than a
community imagined by communist authorities. While Latvia, Estonia, Armenia, and even Croatia can invoke memories of past statehood and argue for regaining their independence, what is to become of peoples and lands always controlled by outsiders? As Anthony D. Smith notes, "The history-less are destiny-less, and this becomes the central dilemma of state-making and nation-building today" (1986, p. 244). Indeed, nation building is an arduous task.

This article explores whether past statehood influences the type of "nationalizing nationalism" that new states adopt by focusing mainly on the Soviet and Yugoslav successor states. Does a history of independence - no matter how brief - produce a distinctive form of
nationalism? Hans Kohn (1945) argued that the sequence of events determines the form nationalism takes: If the state precedes the nation, civic nationalism prevails; if the nation precedes the state, ethnic nationalism results. However, state rebirth may change this equation. Reborn states may be more likely to adopt narrow definitions of the nation; namely, constituting it exclusively on the grounds of the old state. New states, in contrast, might be more expansive in welcoming peoples to their new state-building endeavors.


Nationalizing nationalism may take an ethnic or civic orientation. In predominantly homogeneous states, ethnicity and nationalism may become synonymous. But rarely will a new state be ethnically homogeneous; more likely, minority groups will be present, and their
relation to the state must be defined soon. Is the new state the "property" of a core ethnic group, or is it the home of several groups that reside in the same territory? Will one core group dominate the life of the state, or will the rights of minorities be
explicitly protected? Will minority groups be enfranchised, marginalized, or eliminated?

The fundamental question of official state ideology needs resolution at the outset, because this configuration will influence the government's ability to mobilize popular support. Multiethnic states are more likely to adopt civic nationalism, while more
homogeneous states may adopt an ethnic definition of citizenship (Smith, 1991, pp. 37-42). Multiethnic states may either promote assimilation through conglomeration identities or create divided cultural zones, such as in consociational states (Laitin, 1998). Each
of these three potential configurations - homogeneous, inclusive multiethnic, exclusive multiethnic -- has its own specific strengths and weaknesses. In Considerations on Representative Government, John Stuart Mill argued that a state consisting of two distinct peoples artificially joined together, such as Austria and Hungary, is inherently unstable. Groups will be played off one another, thwarting democracy. There is also the possibility of ethnic outbidding as groups compete to be the most "ethnic," (Horowitz 1985). While
national exclusivity may build strong states, it will not necessarily produce democracy (Dawisha, 1997, p. 45). Resolving this stateness question -- namely, who are the appropriate members of the polity - is a precondition to democracy (see Linz and Stepan, 1996).

It is worth reemphasizing that new states, new nationalizing states, do not have to be democracies. While democracy is rapidly becoming the preferred regime type in the 21st century (see Franck, 1992), it is neither mandatory nor inevitable. Postcolonial Africa
shows that one-party rule and dictatorship are common forms of governance for new states. Ardent state-supported nation building and nationalism may, in fact, serve to distract people from autocracy or civil problems (see Kolsto, 2000). Scholars of the communist
experience in particular should remember that strong nationalist and ritualistic displays may indicate poor state legitimacy.


Nation-construction has four components: establishing an official nationalism, delineating citizenship criteria, designating an official language, and adopting state symbols. The process of defining each of these elements clearly shows which groups are included in state life -- and which are excluded.

STATE MYTHOLOGY. States need a "national mythology" to unify the population. Whether it is "Orthodoxy, Autocracy, and Nationality," or "Liberte, Egalite, Fraternite," state mythology and its accompanying symbols provide an immediate snapshot of the state, its purpose, its people, and its future (Geertz, 1980). The greater the identity vacuum, the greater the need to establish historical roots.

Consequently, national history is often invented or selectively remembered to create a glorious past. Long before Benedict Anderson wrote of the importance of the census, the map, and the museum to creating a common identity, Immanuel Wallerstein (1961) noted how postcolonial African leaders launched archaeological digs, built museums, celebrated cultural festivals, revised textbooks, and created national media, rather than investing in education or health care.

CITIZENSHIP CRITERIA. Citizenship clearly delimits who is "in" and who is "out" of a polity (Brubaker, 1992a, p. 23). Often the duties of citizenship, at least for males, include military service. Citizenship thus becomes, in Stephen Krasner's words, "a powerful
source of identity...powerful enough to make many subject themselves to the dangers of violent death" (1988, pp. 74-75). This stringent degree of loyalty makes dual citizenship problematic; how can one person fight for two armies, which may even be opponents?

In mature states, individuals may become citizens through descent, place of birth, and naturalization. But the issue becomes more complicated in new states. New states must constitute their initial citizenry, and the criteria selected will ultimately affect
many other dimensions of state life, including cultural and education policy, and even international relations (Barrington, 1995). Drafting citizenship guidelines for new states may provide the opportunity to pick and choose among the resident population. Narrow criteria, such as ethnicity, language proficiency, or length of residence, can
eliminate unwanted candidates and settle historical grievances. Interwar Poland, a newly reconstituted state, and Czechoslovakia, a new state, exerted a tremendous amount of effort to dilute the influence of other groups, particularly Germans. Wholesale population
exchanges have occurred when new states opted to eliminate entire groups viewed as undesirable. At least 15 million people were forcibly relocated -- and hundreds of thousands killed - when Pakistan was carved out of India; and some 700,000 Palestinians were evicted to make room for Jewish citizens of the new state of Israel. Denial of a new form of citizenship for longtime residents can have serious psychological effects and create resentment against the new state.

New states may also create "stateless" people, individuals disenfranchised by their current place of residence or futilely claiming citizenship in a state that no longer exists. The rules may also extend citizenship to nonresidents, such as Israel potentially
does for diaspora Jews, or deny specific groups wholesale, such as the Roma in the early years of the Czech Republic (Siklova and Miklusakova, 1998; Schaeffer, 1999). While some disenfranchised persons may emigrate, others may remain and agitate for their rights.

LANGUAGE POLICY. States do not necessarily need an official language; the United States has never adopted one. But language remains a powerful form of identity. The postcolonial states of Africa and Asia often adopted a dual language policy. The language of
colonial administration is retained for convenience while indigenous languages are promoted to equal status. The Soviet Union has a strong legacy of mandated language: While non-Russians had to learn Russian, ethnic Russians did not have to know other languages. Russians living in Estonia, for example, had little need to learn Estonian. As a
result, many of the new postcommunist states promoted the titular languages in an effort to save them from possible extinction. Unlike postcolonial Africa and Asia, monolingual administrators remain; Russia is not a neutral language as English or French can be. In the
post-Soviet context, language laws may be used more to exclude the Russians than to celebrate the nation.

STATE SYMBOLS. Creating state insignia such as flags, coats of arms, and national anthems involves searching among available symbols or inventing new ones to publicly -- and quite literally - stamp ownership. Symbols confer status and legitimacy on the specifically referenced groups. According to Murray Edelman, persons excluded from the emotional life of a state experience "despairing noninvolvement" that creates a mass restiveness that may lead to separatism (1964, pp. 167, 181). The continuing controversy over the Confederate flag's appearance on the Mississippi and Georgia state flags further confirms the strong emotions that go into using or disusing an historical emblem. As Russian political scientist
Sergei Markov notes: "Symbols [bring] people of a country together, uniting them with each other, with their state, and also with the past and future generations. These symbols remind people of their responsibility before the country, before its past and its future"

The value individuals place on such symbolism was particularly evident at the 1992 Albertville Winter Olympics. Coming just weeks after the collapse of the USSR, sports leaders had to scramble to find an acceptable way to accommodate the powerful Soviet
sports machine. The compromise solution, a mix-match of uniforms, the Olympic flag, and the Olympic hymn, left many athletes feeling hollow. That other Olympians viewed the FSU "Unified Team" with pity was infuriating: "You would think we were charity cases. It's
hard to swallow," complained Unified Team captain Nikolai Russak (quoted in Phillips, 1992). Meanwhile, Estonia, Latvia, Lithuania, Croatia, and Slovenia delighted in marching under their own flags, while at least one Russian bobsled team quietly painted the imperial
double-headed eagle on its sled ("The New York Times," 2 February 1992). As Russia struggled to select lyrics for its anthem, its gold medalists in Barcelona, Atlanta, Lillehammer, Sydney, and Nagano were left to hum along to an unpopular melody picked by Yeltsin.

With their diverse past, Americans had to unite around a common future. The Founding Fathers turned to ancient Rome for historical references. Classical architecture, the spread-eagle emblem, and the toga-clad goddess of liberty motifs all invoked the
memory of Roman democracy (O'Leary, 1999; Lasswell, 1979). Indeed, until the Civil War, George Washington and Benjamin Franklin were the only "homegrown" American icons. And even Washington proved controversial: Southerners campaigned to keep his remains in Virginia, not the District of Columbia. July Fourth was the first truly national holiday, but it was celebrated according to local customs.

Leaders of the Soviet and Yugoslav successor states did not embrace neutral, inclusive symbols or policies. They did not start with a clean slate. Rather they drew upon their distant and not-so-distant pasts, adopting and adapting the nationalist
components at hand. Surveying the nation-building programs of the postcommunist federations suggests four broad trends.


At first glance, symbols might seem a minor, even superfluous, issue. But a closer look reveals that symbols do matter. People literally need a flag around which to rally. The aftermath of the 11 September terrorist attacks provides ample evidence of this apparent necessity. Overnight, American flags sprouted from windows, buildings, cars, and lapels. The controversy, indeed the need, to include a tattered U.S. flag from the World Trade Center in the Salt Lake City Olympics opening ceremony further confirms the value of symbols to patriotism and collective national memory.

Symbols evoke an emotional response and can serve as a focal point for popular mobilization. The Baltic national movements of the perestroika era featured the interwar state flags long banned by the Soviet government. They drew on traditional songs, key dates in the conflict with Moscow, and used historic monuments as meeting places, such as the Freedom Monument in downtown Riga. On 23 August 1989, the 50th anniversary of the Molotov-Ribbentrop Pact, some 2 million Estonians, Latvians, and Lithuanians formed a human chain spanning the 400 miles from Tallinn to Riga to Vilnius. Following this successful symbolic display of Baltic solidarity, 500,000 Ukrainians staged a similar event on 21 January 1990.

Symbols can also provoke strong negative reactions, particularly when they ostracize a particular group. The Croatian "sahovnica," the red and white checkerboard emblazoned on the new insignia of state, provoked an extreme reaction among Serbs who associated the emblem with the Ustashe forces that killed thousands of Serbs during World War II. They tore down flags, posters, and other items bearing the checkerboard that had come to replace the
inclusive connotations of the communist red star. "Serbs in Croatia view the red star not just as a communist symbol," explains Misha Glenny, "but as a sign legitimizing their equal status with Croatians, and they believed that the ubiquitous presence of the sahovnica underlines that loss of equality" (1993, p. 92). Russia spent most of the 1990s without an official flag, as politicians and citizens could not agree on whether the Soviet hammer and sickle and national anthem commemorated Stalin's bloodthirsty totalitarian regime or the great USSR of World War II, Yurii Gagarin, and Olympic glory ("Rossiskaia gazeta," 6 December 2000).

Symbols provide a snapshot of the people they represent. Turkmenistan's flag represents the five main Turkmen clans by depicting their characteristic carpet designs. Interestingly, the flag recognizes and reinforces the segmented structure of Turkmen
society; there is no common unifying symbol (Ochs, 1997, p. 317). In 1997, a wreath of olive leaves was added to the flag to commemorate Turkmenistan's official policy of neutrality. Turkmenistan, then, would like to appear as a diverse, peaceful state with a rich cultural heritage, not the institution for glorifying its president that it actually is.

Governments that cannot meet their citizens' material needs may try to distract them with spiritual offerings. In Belarus, President Alyaksandr Lukashenka ordered a return to Soviet-era symbols to emphasize his communist policies and desire to reunite with Russia. His opponents regularly display the now-banned, red and white national flag in their demonstrations. In June 1995, some 300 students took their anger to Lukashenka's residence, where they flushed one of the Soviet-style flags down a toilet (see "The Prague Post," 7 June 1995).

Independent Bosnia-Herzegovina was unable to design a flag amenable to all ethnic groups. On 4 May 1992, a provisional flag was adopted, using a blue shield with a white stripe and six fleurs-de-lis. Following the 1995 Dayton peace accord, a new flag was
sought, as the Bosnian Serb and Croat communities associated the blue shield with the Bosnian Muslims. When the Bosnian parliament was unable to reach a consensus on the new flag design, the international community's high representative imposed a solution. Working with
a deadline of the February 1998 Nagano Winter Olympic Games, High Representative Carlos Westendorp made the choice three days ahead of the Olympic opening ceremony. His one concession to the parliamentary debates was to accept the recommendation to change the background from the proposed light "United Nations" blue to a darker "European Union" blue (Poels 1998; Hayden 2000). Unintentionally, the new Bosnian flag is a highly appropriate motif -- it represents not the sovereign people of Bosnia but the preferences of an international guardian.

It was no coincidence that President Vladimir Putin suddenly sought to resolve the design of the Russian flag following setbacks in Chechnya, the Ostankino fire, and the "Kursk" submarine disaster. After simmering for a decade, Putin suddenly embraced the issue in December 2000 to distract the public. The debate over state insignia ref lected Russians' contradictory attitude toward their history. The imperial era offers the tricolor flag and the double-headed eagle, Pushkin, Tolstoy, and Tchaikovsky, yet that same regime was
discredited as a "prison of peoples" and autocratic monarchy. But Soviet symbols send a mixed message. World War II was fought under the red hammer-and-sickle flag, while Yurii Gagarin and thousands of Olympians were serenaded with the Soviet national anthem set to the
Aleksandrov melody. Yet this was the same regime of the Gulag and Stalin's terror ("Rossiiskaia gazeta," 6 December 2000).

Boris Yeltsin had designated state insignia by presidential decree in 1993 because parliament appeared too divided to resolve the problem. Yeltsin selected the tricolor flag, the imperial double-headed eagle, and the melody of Glinka's "Patriotic Song." Despite a national songwriting contest, consensus was never reached on lyrics for the national anthem. Putin revived the Soviet-era anthem by Aleksandr Aleksandrov, "Unbreakable Union," but called for new lyrics to replace words originally written for Stalin in 1943. This decision was denounced by liberals such as Boris Nemtsov, who argued that, "For many people, this is not the state anthem; for many people it is a Communist anthem, Stalin's anthem" (quoted in "The Washington Post," 5 December 2000). Even Yeltsin issued a rare public criticism of Putin concerning the anthem decision (Reuters 7 December 2000; ITAR-TASS 7 December 2000).
The Czech Republic struggled to find a name and battled with Slovakia over use of Czechoslovakia's state symbols. Though it lost economically in the divorce, Slovakia did come away with a recognizable name. "Czech Republic" still does not roll easily off the tongue, and dropping the word "republic" -- as most countries do for their informal name -- leaves only a lonely adjective. The official English translation proposed just prior to the split, "Czechia," never quite caught on ("Svobodne slovo," 21 December 1992). After one of its correspondents discussed the issue with Czech President Vaclav Havel, the London "Sunday Times" held a contest to pick a new name: "Vaclavia" was declared the winner (see 11 July
1993; 1 August 1993).

Czech leaders provoked criticism when they claimed the Czechoslovak flag for their new state. In the course of ratifying the complex of treaties relating to the division, at the last minute the Slovak parliament had tacked on a rider that prohibited either republic from using Czechoslovak state symbols for their independent states (CSTK, 17 November 1992). Within days, the Czech Assembly voted unanimously to adopt the Czechoslovak flag for its own, partly out of spite over Slovakia's rush to divorce. Jirina Pavlikova, chairwoman of the Czech parliament's Heraldic Commission, pointed out that in no way did this mean it was claiming to be the exclusive heir of Czechoslovakia. Furthermore, as Havel later stressed, the Slovaks had already renounced their claim to the flag when Bratislava adopted its own standard in September (CSTK, 17 December 1992; CTK 17 December 1992). Czech Prime Minister Vaclav Klaus hastened to add, "The Czech flag will differ from the current Czechoslovak one by the hue of the blue and the length of the wedge" (Reuters, 10 and 17 December 1992). Outraged, Slovak Prime Minister Vladimir Meciar even called on Prague to financially compensate Bratislava for use of the flag (Slovak Radio, 9 April 1993).

Macedonia provides vivid examples of the impact of symbols. Greece claimed exclusive use of the name "Macedonia" as well as the Star of Vergina design that Skopje selected for its new flag. "The world's press tended to treat this as a comic issue," recalls envoy Richard Holbrooke. "But to the two countries, the name and the flag of the new country were serious, and Washington and Western Europe feared the tiny landlocked country would be the next flash point in the Balkans" (1999, p. 122). The 16-pointed-star motif appears on the tomb of Philip of Macedon, father of the Greek hero, Alexander the Great. Officials in Athens protested the legal ownership of the name "Macedonia," claiming the name implies designs on the northern Greek province of the same name. As a result, the country with its capital in Skopje has operated for years with the cumbersome name, "Former Yugoslav Republic of Macedonia" -- FYROM for short. Skopje eventually agreed to rework the flag, and Greece
finally recognized Macedonia on 13 September 1995.

Macedonia has also experienced domestic crises over flags. Tensions flared in the majority-Albanian town, Gostivar, when local officials displayed the Albanian flag over city hall in 1997. The action violated a Macedonian law that stated flying the Albanian flag
was legal only on official holidays and only when accompanied by the Macedonian flag. When local police tried to remove the flag, a riot ensued. Three people died, over 200 were injured, and Mayor Rufi Osmani was sentenced to seven years in prison. As Tetovo Mayor Demiri Alajdin explained, "What happened with the flag is symbolic of all the problems between Albanians and Macedonians. It is part of a systematic policy of pressure" (Quoted in "The Washington Post," 16 March 1998). Wider usage of the Albanian flag is part of the 2001
Ohrid agreement to broaden Albanian rights.

(The author is managing editor of "Problems of Post-Communism" and adjunct professor of international relations at the George Washington University.)

View User's Profile E-Mail User View All Posts By User U2U Member
Anton Ashta

Postuar mė 8-2-2003 nė 18:38 Edit Post Reply With Quote
A mund te na e perktheje kush?

Por sot, Shqypni, pa m´thuej si je?

View User's Profile E-Mail User View All Posts By User U2U Member
Valter bejkova

Postuar mė 12-9-2004 nė 19:46 Edit Post Reply With Quote
Logjika jonė kombėtare

Mashtrohemi, nëse mendojmë se të huajt nuk dinë të na lexojnë as të na çmojnë. Logjika jonë farefisnore: Kombëtare është vetëm ajo që shikohet nga qyshku i fisit apo i nahisë sime, tregon injorancën tonë, primitivizmin. Copëzimi ynë shpirtëror lë përshtypje të keqe tek ata që duan të na nxjerrin nga pusi dhe inkurajon ata që na shtrëngojnë lakun rreth qafe. Liri nuk mund të quhet vetëm nëse unë ha dhe pika rrjedh si duhet nga çatia ime. Përkrah çështjen kombëtare. Kjo është detyrë e shenjtë e secilit intelektual e qytetar. Por jam kundër atyre që patriotizmin e shndërrojnë në monedhë. Nga unë prej unë rrënoj nga pak Murin dhe ëndërroj shtrirjen e rritën normale jo vetëm timen. E ndjej të nevojshme gjërat t’i shikoj nga këndi tjetër. Kamy thoshte: Pakënaqësia shpie përpara. Në Greqi kisha udhëtuar shpesh. Por udhëtimin e vitit 1986 nuk do ta harroj kurrë. Jetoja me peizazhin e shqiptarëve të Epirit. Ndieja se nga dheu shpërthente zëri pagan i të parëve të Marko Boçarit dhe të trimave të tjerë. Ai udhëtim ma kujtonte vrapin e Anton Bellushit, vëllait tim arbëresh, i cili çdo vit zbret nga Kalabria deri atje poshtë në More, kërkon fshatin e vet të lënë para plot pesëqindvjetësh. Gjatë këtij udhëtimi shkrova një cikël poezish. Dëshiroja t’i marr me vete në Kosovë imazhet që i gëlltiste tmerri bizantin. Pas disa vjetësh bisedoja me një mik nga metropola dhe parandjenja se Kosova kishte filluar t’i ngjajë ngapak Çamërisë dhe, në një farë mënyre, unë isha një çam.Tragjedia e Janinës, e Konicës, e Pargës, e Prezevës, e Artës, dhe e shumë lokaliteteve të tjera shqiptare m’i kujtonin lemeritë e njerëzve në Drenicë, Dukagjin, Llap, Grykë të Kaçanikut, të Zallit të Pejës, majëve të Sharrit e të Pashtrikut. Por miku im, që pinte korni ballë meje, prapë përsëriste: Çdo gjë është në rregull. Por te ne nuk përkthehet poezia me shpjegime për çdo toponim, ngjarje e nocion nacional. Nuk është traditë të përcillet poezia me fushnotë. Dhe theksonte: Shumëçka që te ju çmohet, nuk do të thotë se edhe te ne duhet të shikohet me syrin tuaj. Shikoni, për shembull, problemi i fshatit. Në mes fshatit e qytetit, nuk ekziston në Evropë gati as një dallim dhe nuk do dimë se ku fillojnë kufijtë në mes rurales dhe urbanes e lëre më të botëkuptimit. Në fjalorin tonë nuk ekziston fjala Atdhe, Mëmëdhe. Për këtë emërtim ekziston një ekuivalent tjetër. Nëse te ju, vazhdonte miku nga metropola, fjalët: lis, djep, lahutë, vek, çifteli, plis e ca të tjera kanë kuptim të parë, te ne mund të jenë vetëm fjalë të zakonshme, dekorative. Përkthyesi kërkon ato fije shpirti që mund të vazhdojnë jetën edhe shpirtin e një populli tjetër. Pështjellimi, pra, qëndron mu në tekst. Miku kishte edhe vërejtje të tjera.


View User's Profile View All Posts By User U2U Member
Valter bejkova

Postuar mė 17-1-2006 nė 22:38 Edit Post Reply With Quote
Shqiptarėt nė ndeshje tė civilizimeve

Fundi i shek XX, dhe fillimi i shekullit të ri (XXI) ka sfiduar botën në shumë aspekte. Tashmë natyra e konflikteve dhe e rreziqeve nga shumë analistë, thuhet se mund të zhvendoset në rrafshet kulturore dhe civilizuese, si përcaktuese të shumë politikave globale, prandaj edhe të ridefinimit të strategjive, interesave të kombeve të mëdha. Sidomos kjo është theksuar në përmasa globale kur ndodhi tragjedia e 11 Shtatorit që deshëm s'deshëm ta pranojmë e ndryshojë klimën kulturore- politike dhe kështu vet aleancat e mundshme në të ardhmen. Në këto kontekste pak a shumë sot janë orientimet politike globale. Kështu që, sot shumë analistë mendojnë se bazat e një konflikti në këtë botë të re, nuk do të jenë më të natyrave ideologjike as ekonomike. Ndërsa thyerja më e madhe njerëzore dhe baza dominuese e konflikteve do të jenë kulturore- civilizuese.

Edita Kuçi-Ukaj

Shtetet nacionale do të mbeten aktorët me të rëndësishmet në ridefinimin marrëdhënieve botërore, prandaj konfliktet në esencë do të jenë
- dhe janë të fokusuara në parim në politiken globale: në mes shteteve dhe grupeve që janë të ndryshëm në pikëpamje civilizuese (këtu mund të ilustrojmë konfliktin izraelit dhe grupe terroriste s.p.sh Hamas, disa shtete ne Afrikë p.sh Algjeria dhe grupe radikale ekstremiste, SHBA dhe grupet terroriste, Rusia më Çeçeninë etj). Nga kjo rrjedhë e zhvillimeve politike globale ka ardhur si rrjedhojë teza e shumë folur se konfliktet e ardhshme do jenë të përmasave civilizuese, që nis në verën 1993, kur Samuel P. Huntington (prof. i Universitetin të Harvardit) shtron pikëpamjet për të ardhmen e konflikteve në botë, që sipas tij do të jenë pikërisht në ndeshjen e civilizimeve (The Clash of Civlizations). Kjo teori në fillim u duk absurde, autori duke u quajt edhe nacist, por, pas 11 shtatorit 2001, pas akteve terroriste në Shtetet e Bashkuara te Amerikesë, fillojë të rindezët duke u konsideruar reale, dhe autori një lloj " profeti", kështu që sot shume njerëz në gjithë botën besojnë
në këtë teori dhe e marrin shumë me rëndësi, në definimin e politi Pas Luftës së Ftoht thotë Huntington politika ndërkombëtare e Perëndimit përqendron në rishikmin e politikave në themel mes civilizimit perëndimor dhe jo-perëndimor, duke dhënë njëkohësisht edhe shumë argumente. Huntington e spjegon termin Civilizim: fshatra, regjione, grupe etnike, nacionalitete, grupe fetare, të gjitha kanë kulturë që reprezentohet në nivele të ndryshme. Kultura në një fshati në Jug të Italisë ndryshon nga një fshat në italin e Verit, por të dyja e kanë të përbashkët kulturën italiane dhe dallohen nga fshatrat gjermane. Civilizimi është kulturë e përbashkët, që shënjohet në segmente të veçanta, por që ndërlidhen me diçka të përbashkët. Çka mund të themi në në këtë kontekst për relaitetin shqiptar, sa kanë të përbashkët një fshat në dukagjin më një në karadak, dhe këto së bashku më një fshat në jug të Shqipërisë. Pyetja tjetre për ne shqiptaret është se ku po mbetemi ne? Një fshat në Kosovë nuk ka shumë të përbashkët me ndonje fshat në itali apo në Gjermani.
Por në anën tjetër nuk ka as shumë të përbashkët me ndonje fashat në botën arabe. Shoqëritë evropiane në anën tjetër dallojnë shumë nga kultura Arabe ose Kineze, në të gjitha sferat, si në botëkuptim, në mendësi, në kulturë, në veshje... Kështu që del përfundimi se Arabet, Kinezet dhe Perëndimi nuk janë pjesë e ndonjë kulturë te përbashkët (bashkëkohore). Një civilizim është grupi kulturorë më i madh dhe identiteti i njerëzve dhe nivelet kulturore janë ato se e ndan njerëzimin nga kafshët. Është e dalluar nga dy objekte elementare si gjuha, historia, feja, traditat, institucionet dhe nga vet-identiteti i njerëzve. Njerëzit kanë nivele të identitetit të ndryshme: një qytetar i Romës e definon vetveten nga niveleve si Romës, italian, Katolik, i Krishterë, Evropian, dhe Perëndimor. Civilizimi ku ai është niveli me i madh i identifikimit me ku ai menjëherë identifikohet dhe dallohen në shumë pika që përbëjnë identitetin e përgjithshëm nga ai ne Indonezi psh.. Civilizimi mund të
jetë një numër i madh i njerëzve ose një numër i vogël, që kanë sh Problemi i identiteteve civilizuese është një problem shumë i madh në botë sot, por ne shqiptaret, për arsye tepër të ultë dhe në emër të një proklamomi më së naiv e anashkalojmë këtë dhe fare nuk debatojmë. Kjo mund të jetë gjëja më e rëndësishme e shqiptareve, që të identifikohem dhe te drejtohem në atë civilizim si ç duhet.
Një gjë është me rëndësishme, a do të ndeshën civilizimet, dhe në çfarë niveli do të dinë shqiptarët të gjenden në këtë përthyerje? Duke u nisur nga kjo tezë, studiuesi Samuel P. Huntington thotë se bota është dhe do te jetë e ndarë mbese gjashtë ose tetë civilizime të mëdha. Ato janë: Perëndimi, Kinezet, Japanët, Islami, Hindu, Slav-ortodoksët, Latino- Amerikanët dhe mundësisht civilizimi Afrikan. Ka shumë dallime në mes këtyre civilizimeve dhe nuk janë vetëm të vërteta, por bazë në zhvillimet e mëtutjeshme. Ato janë të ndryshme prej historisë, gjuhës, kulturës, traditave, dhe më e rëndësishmja nga feja. Njerëzit nga civilizimet të ndryshme nuk i shofin njejtë relacionet mes Zotit dhe njeriut, individit dhe grupit, qytetarit dhe shtetit, prindit dhe fëmijët, burrit dhe gruas, drejtës dhe përgjegjësisë, lirisë dhe autokracisë, njëjtësisë dhe hierarkisë.
Bota është duke u zvogëluar dhe kontaktet mes civilizimeve të ndryshme vetem po rriten, dhe kjo e sheh realitetin, si dhe dallimet mes civilizimeve më të theksuara se më parë.
Proceset moderne dhe ndryshimet sociale në botë janë duke i ndarë njerëzit dhe civilizimet, në përmasa që vetëm para pak viteve as që kanë mundë të imagjinohen.
Në rreziqet e konflikteve mes civilizimeve, studiuesi Huntigton shtron problemin dhe pyetjën: çka je, si dhe kush je ti? Prandaj kjo në një farë mënyre duhet të konceptohet si diçka që e kemi prandaj edhe nuk mundem ta ndryshojmë. Ky autor shtron pikëpamjen se globalizmi ekonomik është duke ngritur, kështu që edhe feja i lidh civilizimet në ekonomi.
Pra e shohim botën pas 11 shtatorit 2001, lufta mes Perëndimit dhe terrorizmit ose më mirë te them në këtë rast, lufta mes civilizimit perëndimor dhe atij lindor. E shohim luftën kundër terrorizmit në Afganistan, Irak dhe shumë e mundshme në Iran, Siri dhe në Arabin Saudite gjë qe lenë shumë të hamendemi në tezën e sigurt të Huntigtonit për ndeshjen e civilizimeve. Po që se nuk kemi shume euforizëm dhe emocione këtë lehtë mund ta kuptojmë si një fillim të ndeshjes civilizimeve, të cilin në mënyrë profetike na ka sugjeruar mendimtari Hantigton.
Pyetja tjetër për ne shqiptaret është se ku po mbetemi ne në këto përthyerje dhe në këtë ndeshje? Cili është identiteti ynë, cilit civilizim i përkasim?
Shumica e shqiptarëve sot bëjnë përpjekje politike, ekonomike, kulturore për t’u integruar në civilizimin perëndimor. Madje duke e dëshmuar këtë shpeshherë me nervozizëm. Në anën tjetër veprojnë ca elemente turbulluese të verbëruar që të ardhmen ta shohin në kontekste tjera. Shekulli XXI, nga shumë qarqe politike dhe jopolitike vlerësohet si shekull i përplasjes së kulturave, civilizimeve. Në këtë momente për shoqërinë shqiptare, përfundimisht ka ardhur koha qe vetpërcaktimet për të ardhmen civilizuese t’i pasuroj edhe më tutje me elemente të pastërta nacionale. Të formësohet botëkuptimi perëndimor në çdo segment të jetës. Të vendosim për identitetin tonë, fenë tonë, gjuhën, kulturën, traditat dhe në fund civilizimin tonë, duke u ndërlidh me perëndimin jo vetëm teorikisht, por edhe praktikisht. Ne jemi Evropë gjeografikisht, por duhet dhe do të jemi edhe shpirtnisht dhe mundësisht.


View User's Profile View All Posts By User U2U Member
Anton Ashta

Postuar mė 22-4-2009 nė 06:20 Edit Post Reply With Quote
Identiteti shqiptar i kopjuar nga Jugosllavizmi i shekullit XIX, dhe dejugosllavizmi i pashmangshëm i kombit shqiptar: me transformim apo zhdukje
Nga Kastriot MYFTARAJ
Në Ballkan, në kohën e rilindjeve nacionale, në shekullin XIX, u krijuan paralelisht dy projekte të kombndërtimit që synonin të bashkonin në një nacion (komb) popullsi që flisnin dialekte të së njëjtës gjuhë, por që dallonin nga fakti se kishin fe të ndryshme, Ortodoksinë, Katolicizmin dhe Islamin. Këto dy projekte qenë Jugosllavizmi dhe Shqiptarizmi. Kur flas për Jugosllavizmin këtu e kam fjalën për Jugosllavizmin e hershëm, i konceptuar si ide për ndërtimin e një kombi, çka do të tentohej që të realizohej më vonë,
se Jugosllavizmi federal, multinacional, i konstituuar më pas, është vetëm rezultat i dështimit të Jugosllavizmit si ide kombndërtuese. Ambiciet e përpunuesve të këtyre dy ideve nacionale, Jugosllavizmit dhe Shqiptarizmit, dukeshin shumë të mëdha derisa kërkohej të bashkoheshin në një komb tre fe të cilat kishin një të kaluar historike shumë konfliktuale mes tyre. Shembulli që sillnin përpunuesit e këtyre ideve nacionale nga Europa Perëndimore ku kombi francez, apo ai gjerman i bashkuar në një shtet pikërisht në atë kohë, përbëheshin nga katolikë dhe protestantë, dukej se nuk kishte vlerë për këto dy raste ballkanike. Katolicizmi dhe protestantizmi në Francë dhe Gjermani, edhe pse kishin një të kaluar konfliktuale, qenë dy fe që origjinonin nga Krishterimi perëndimor- bazë e qytetërimit perëndimor, dhe për këtë qenë në gjendje të arrinin deri tek bashkëjetesa paqësore në kuadrin e shteteve në fjalë. Ndërsa Ortodoksia dhe Katolicizmi nga njëra anë, dhe Islami nga ana tjetër, por edhe Ortodoksia kundrejt Katolicizmit, qenë fe që u përkisnin qytetërimeve të ndryshme, ose më saktë kishin qenë baza e ndërtimit të qytetërimeve të ndryshme dhe konfliktuale, kështu që dukej e pamundur që ato të shërbenin si elementë për ndërtimin e një kombi.
Këtë gjë e provokoi fakti se, derisa Franca dhe Gjermania mbijetuan si shtete pavarësisht dasive fetare, Jugosllavia u shpërbë. Shpërbërja e Jugosllavisë si shtet në fakt nuk ishte gjë tjetër veç rezultati i pritshëm i dështimit të projektit të nacionit (kombit) jugosllav, i cili u tentua që të krijohet si në kohën e Jugosllavisë mbretërore të pas Luftës së Parë Botërore, ashtu dhe në Jugosllavinë komuniste të pas Luftës së Dytë Botërore. Këto dy përpjekje e kishin origjinën tek një projekt me emrin «Jugosllavizëm», i përpunuar në gjysmën e dytë të shekullit XIX, në kohën e zenithit të nacionalizmit shekullar, projekt që që synonte t’ i bashkonte sllavët e jugut, në një bashkësi nacionale, të bazuar tek gjaku dhe gjuha e përbashkët, duke kapërcyer ndarjet që sillte feja, e cila i ndante në ortodoksë, katolikë dhe muslimanë. Ndërtuesit e monarkisë sllavojugore u munduan ta zbatojnë seriozisht këtë projekt pas Luftës së Parë Botërore, kur me Kushtetutën e Vidovdanit të Mbretërisë Serbo-Kroato-Sllovene shpallej ekzistenca e kombit jugosllav të përbërë nga tre fise. Ky projekt dështoi kur pas konflikteve të brendshme mes “fiseve” që përbënin “kombin” Mbreti pezulloi Kushtetutën dhe vendosi një diktaturë mbretërore. Ironikisht, në kohën kur praktikisht u shpall dështimi i këtij projekti, vendi mori emrin “Jugosllavi”.
Përpjekja më serioze për krijimin e kombit jugosllav u bë në kohën e Jugosllavisë komuniste, në vitet 1948-1963. Tito, pas prishjes me Stalinin në atë vit, e rimori seriozisht projektin e vjetër për krijimin e kombit jugosllav, për shkak se donte t’ i tregonte botës se ai mund të bënte dhe më tepër se Stalini, i cili nuk kishte tentuar që të krijonte një komb sovjetik. Në Jugosllavi u krijua dhe një gjuhë e përbashkët, ajo serbo-kroate dhe u stimulua marrja e identitetit nacional jugosllav nga qytetarët, në vend të nacionalitetit tradicional. Tito hoqi dorë nga ky eksperiment për të krijuar një komb të ri, në vitin 1963, me ndryshimet kushtetuese të këtij viti, edhe pse jugosllavizmi si identitet nacional vazhdoi të stimulohej për inerci, me rezultate minimale. Që kur u shpall për herë të dytë dështimi i zbatimit të projektit të kombit jugosllav, në 1964, u shënua dhe fati i Jugosllavisë si shtet, e cila ekzistoi për inerci deri në 1991.
Shqiptarizmi, ose ideja nacionale shqiptare u krijua sipas të njëjtit koncept si Jugosllavizmi i shekullit XIX, konceptuar si ide kombndërtuese. Në fakt, problemi i ideuesve të Rilindjes Kombëtare Shqiptare, pra të përpunuesve të Shqiptarizmit ishte i njëjtë me problemin e përpunuesve të Jugosllavizmit.
Nëse bëhej fjalë për Rilindje Kombëtare, nga vetë fjala, duhej që idea nacionale të ishte Arbërizmi, ndryshe Albanizmi, duke u rikthyer tek bashkësia nacionale dhe tradita shtetërore që lindi dhe u zhvillua para okupimit osman, sidomos në kohën e Skënderbeut. Por, si rezultat i okupimit osman, pjesa më e madhe e arbërve (albanëve) u kthyen me dhunë në fenë islame. Kjo fe nuk hyri në shpirtin e shqiptarëve, por derisa feja islame ishte një fe shtetërore në Perandorinë Osmane, çdo ide nacionale që do të predikonte largimin nga ajo do të konsiderohej si krim nga autoritetet osmane, madje një krim që ndëshkohej me vdekje. Nëse ai që i propagandonte një muslimani idenë nacionale, dhe ky i fundit kur e pranonte, dënoheshin të dy me internim ose me burg, kur i propagandohej feja e krishterë dënoheshin të dy me vdekje. Për autoritetet osmane fjalët “arbër” dhe “alban” qenë baras me kristian.
Në këto rrethana ideuesit e Rilindjes Nacionale kërkuan një fjalë të re për identitetin nacional. Prej këtej adoptimi nga nacionalizmi i kohës i termave “Shqipëri” dhe “Shqiptar”, të cilët shiheshin si neutralë nga pikëpamja fetare. Lëvizja nacionale shqiptare, domethënë procesi i konstituimit nacional rifilloi në kohën e Krizës Lindore të viteve 1875-1881, kur banorët e trevave të sotme shqiptare u gjetën në një situatë kur kërcënohej ekzistenca e tyre fizike si popull, pasi kishte filluar ndarja e zotërimeve turke në Ballkan. Atëherë duke dashur të distancohen nga turqit, elita e kohës u angazhua për të ngjallur një sentiment nacional midis banorëve të zonave të ndryshme që deri atëherë identifikoheshin zyrtarisht përveçse si osmanë edhe si (turq) muslimanë, (latin)katolikë, (grekë)ortodoksë. Për këtë qëllim u përpunua idea e Shqiptarizmit, si ide-bosht për identitetin nacional dhe premisë për shtetformimin e ardhshëm. Elita nacionaliste e kohës adoptoi emrat “Shqipëri” dhe “Shqiptar”, të cilat deri më atëherë nuk i njihte dhe i përdorte kush dhe Në traditën politike shqiptare është tentuar që problemi që krijonte dasia historike fetare në rrafsh të politikës të kapërcehej me iluzionizmin retorik. E para nga këto formula i takon kohës së Rilindjes:
«Mos shikjoni kisha e xhamia,
Feja e shqiptarit asht shqyptaria!»
Por, “Shqiptaria” paraqitej kështu sikur kishte si kusht ateizmin dhe qe një lloj feje laike pa Zot, për çka Enver Hoxha dhe komunistët e tij do ta gjenin shumë konvenuese për ta përdorur më vonë. Formulimi i Pashko Vasës është sa paradoksal aq domethënës. Dukej qartë se fetë dhe identitetit nacional bënin një qark të shkurtër. Islamizmi orientohej nga Perandoria Osmane, duke i quajtur shqiptarët muslimanë turq. Ortodoksia orientohej nga Greqia, duke i quajtur shqiptarët ortodoksë grekë, Katolicizmi deri më atëherë kërkonte një Principatë Katolike në Mirditë. Poezia e famshme e Pashko Vasës “O moj Shqypni!” daton vitin 1880.
Fan Noli në fillim ishte shumë skeptik për suksesin e idesë së Shqiptarizmit, edhe për faktin se klerikët e huaj në Shqipëri, të të gjitha besimeve fetare u bashkuan në një luftë të ashpër kundër idesë së Shqiptarizmit, identitetit nacional që kapërcente dasitë fetare. Për këtë Noli do të shkruante në 27 mars 1908 tek gazeta “Kombi”, Boston:
“Natyrisht që koha rrëfeu se këta patriotë qenë si njerëz që bërtisnin në shkretëtirë... Pastaj perëndia e re që u proklamua ish e panjohur ne populli, e harruar, e varrosur. Krerët fetarë e çkishëruan dhe populli i varfër largohej prej saj si me eksorkismë kur i dëgjonte emrin. Dhe u provua që kjo methudë, në vent dermani pruri një tjatër largim, se emri “shqiptar” arriu në këtë kohë të lumtur të rrëfenjë një njeri pa fe, që ka vrarë perëndinë, që ka shkelur zakonet e stërgjyshërve, që ka dalë jashte kanunit të Lek Dukagjinit, “farmason” që thëthin gjak njeriu”. (Fan S. Noli, “Vepra”, Akademia e Shkencave e RPSSH, Tiranë 1988, vol. II. f. 147.)
Fan Noli në këtë artikull, duke i parë gjërat në sens minimalist, thotë se ai e shihte problemin tek krerët e komuniteteve fetare, të cilët duke qenë të huaj, u induktonin shqiptarëve një vetëdije të huaj nacionale, sipas konveniencave të tyre. Noli kërkonte zëvendësimin e klerikëve të huaj dhe në radhë të parë të krerëve të klerit me shqiptarë. Shqiptarizimit të kleri, jo vetëm atij ortodoks, Noli i përkushtoi pjesën më të madhe të angazhimit të vet politik.
Vendet fqinje, të cilat donin t’ i ndanin mes tyre territoret e banuara nga shqiptarët, Serbia , Greqia , Mali i Zi dhe Bullgaria, e quajtën Shqiptarizmin një sajesë absurde dhe nuk e njihnin atë, duke i quajtur shqiptarët muslimanë si turq. Kur vendet fqinje e fituan Luftën e Parë Ballkanike ato qenë të vendosura që territoret shqiptare t’ i ndanin si trashëgimi osmane që ato e fituan si plaçkë lufte. Sa për shqiptarët, synonin që t’ i zhduknin duke vrarë sa më shumë prej tyre, ndërsa ata që mbeteshin duke i dëbuar në Turqi, kur të qenë rrethanat e favorshme. Kështu do të kishte ndodhur sikur një pjese të fuqive të mëdha të mos u interesonte ekzistenca e shtetit shqiptar dhe sikur të mos kishte ndryshuar ajo që serbët e shihnin si rrethanë të favorshme për dëbimin në Turqi të shqiptarëve të mbetur tej kufirit.
Me krijimin e shtetit shqiptar, Shqiptaria afetare u adoptua si doktrina zyrtare, si raison d’ etre e këtij shteti. Por koha tregoi se Shqiptaria ishte një themel i dobët për të mbijetuar ky shtet. Shteti i ri, i krijua për shkak të konveniencave gjeopolitike të fuqive të mëdha, mund të ekzistonte mbi bazën e Shqiptarisë vetëm sa kohë që fuqitë e mëdha nuk vendosnin t’ i përplasnin mes tyre pllakat tektonike fetare mbi të cilat qe ndërtuar themeli i shtetit të ri, pra Shqiptaria. Në 1914, fuqitë e mëdha i përplasën këto pllaka tektonike fetare dhe shteti i ri u shemb. Shteti shqiptar mbijetoi dhe ekziston edhe sot për shkak se gjithmonë, një ose disa prej fuqive të mëdha nuk kanë lejuar që të përplasen pllakat tektonike fetare në themelet e shtetit.
Kombi shqiptar vazhdon të ekzistojë edhe sot si një version mbijetues i Jugosllavizmit, për shkak se në situatat delikate që ka kaluar gjatë shekullit XX ka dalë një fuqi e madhe e cila nuk i ka lejuar fqinjët sllavë dhe grekë që ta zhdukin me anë të genocidit. Ardhja e Gjermanisë naziste në Ballkan në 1941, i ndaloi serbët që të efektuojnë marrëveshjet e kohëve të fundit me Turqinë për të deportuar atje shqiptarët dhe bosnjakët e Jugosllavisë. Në vitet Nëntëdhjetë, do të qenë SHBA ato që do të pengonin serbët që të realizonin projektin e tyre për pastrimin e Kosovës nga shqiptarët. Po SHBA, në fillim të dekadës së parë të shekullit XXI do të pengonin sllavo-maqedonët që ta bënin këtë gjë me shqiptarët e Maqedonisë. Gjithashtu, SHBA, në 1997 ishin ato që e penguan zbatimin deri në fund të skenarit të vitit 1914 në Shqipëri, pasi gjithsesi kishte qenë një linjë filogreke në Ëashington, e cila e kishte mbështetur deri në një pikë këtë skenar. Ne shqiptarët mund të themi se kemi qenë me fat në njëqindvjetët e fundit që nga dëbimi i Perandorisë Osmane, duke konsideruar se çfarë rreziqesh kemi kaluar. Por gjithsesi, në ndërkohë kemi vazhduar të zhdukemi pjesë-pjesë. Shqiptarët e Çamërisë u dëbuan nga grekët në 1944, në mënyrë deri më tash të pakthyeshme, po ashtu edhe ata të veriut të Kosovës në 1999 i Kosovës, po ashtu një pjesë e madhe e shqiptarëve të Luginës së Preshës dhe të Manastirit në Maqedoni.
Çfarë i pret shqiptarët në të ardhmen? Kurrkush nuk mund të thotë se nuk na presin rreziqe të tjera, edhe më të mëdha. Shtetet fqinje dhe posaçërisht Serbia, Greqia, por edhe Bullgaria, janë gati të shfrytëzojnë çdo situatë të favorshme që të krijohet për të spastruar etnikisht territoret shqiptare, duke përfshirë dhe territorin e shtetit shqiptar, në mënyrë që ta ndajnë mes tyre territorin e tij (Serbia dhe Greqia). Për të arritur këtë vendet fqinje do të shfrytëzojnë sensin e rrezikut të Perëndimit nga terrorizmi islamik. Për këtë fqinjët do të inskenojnë situata ku do t’ i paraqesin shqiptarët si burim të terrorizmit islamik. Më të rrezikuarit janë shqiptarët e Kosovës, Maqedonisë, Luginës së Preshevës dhe Malit të Zi. Por edhe shqiptarët e shtetit shqiptar nuk janë më pak të rrezikuar. Inskenimit të këtyre situatave në të ardhmen, vështirë se ka për t’ u mbijetuar edhe shteti shqiptar i ndërtuar mbi bazën e ideje të kopjuar nga Jugosllavizmi.
Situata më e favorshme për fqinjët tanë që të zbatojnë këto skenare do të jetë një tërheqje e mundshme e SHBA nga angazhimet e sotme në Ballkan, posaçërisht në Kosovë dhe në Shqipëri, ose edhe ulja e vullnetit amerikan për të vepruar në Ballkan ndaj sfidave serbe, greke dhe bullgare në hapësirën shqiptare, për shkak se angazhimi ushtarak amerikan në rajone të tjera të botës do të bëhet edhe më problematik se ç’ është sot. Kështu që ne shqiptarët duhet të përshtatemi për të përballuar situate të tilla. Këtë së pari duhet ta bëjnë shqiptarët e Kosovës dhe Maqedonisë që janë më të rrezikuarit. Shqiptarët muslimanë të Kosovës, Maqedonisë, aq më tepër ata të Luginës së Preshevës, duhet të mendojnë seriozisht për një rikthim masiv në fenë e krishterë të të parëve, në ritet e Krishterimit perëndimor, më mirë në ato protestante. Vetëm kështu ata do të sigurojnë në të ardhmen ekzistencën e tyre fizike. Dilema e tyre është midis rikthimit në fenë e të parëve dhe rrezikut ekzistencial në rritje.
Fekthimet masive nuk janë një utopi, se tekefundit kështu janë krishterizuar pjesa më e madhe e popujve, deri edhe vetë serbët. Në rast se kjo gjë ka funksionuar me popujt europianë të Mesjetës së hershme, pse të mos funksionojë me shqiptarët e shekullit XXI? Fekthimi duhet të jetë projekti i madh i shpëtimit nacional për shqiptarët në Kosovë dhe Maqedoni. Askush nuk ka të drejtë të tallet me këtë projekt se shqiptarët me të nuk bëjnë gjë tjetër, veçse rikthehen në traditën e tyre, nga ku i largoi me dhunë pushtimi osman. Duke inicuar fekthimin, shqiptarët e Kosovës dhe Maqedonisë do të shpëtojnë nga rreziku dhe shtetin shqiptar nga shpërbërja, se duke qenë një shtet me tre fe ai herët a vonë do të pësojë fatin e Jugosllavisë. Nëse shpërbëhet shteti shqiptar, atëherë shqiptarët e Kosovës e Maqedonisë janë të humbur. Grekët, punojnë fort për ta shpërbërë shtetin dhe tekefundit kombin shqiptar, duke punuar për helenizimin e komponentes ortodokse të kombit shqiptar. Kryepeshkopi grek Janullatos në krye të Kishës Ortodokse Autoqefale Shqiptare shpreh simbolikisht për grekët identitetin grek të ortodoksëve të Shqipërisë. Kombi shqiptar nuk ka për ta përballuar gjatë sfidën janullatiste, në kushtet kur pjesa më e madhe e popullsisë së shtetit shqiptar dhe të kombit shqiptar në përgjithësi është me identitet musliman të trashëguar nga koha osmane, edhe pse ky është një identitet fiktiv. E vetmja mënyrë për të penguar shpërbërjen shtetërore dhe nacionale shqiptare është që ajo pjesë e popullsisë që është trashëgimtare e atyre që u kthyen me dhunë në fenë islame në kohën osmane, pra shumica e popullsisë të shtetit shqiptar dhe të kombit shqiptar në përgjithësi, të kthehen në fenë e krishterë të riti perëndimor, më mirë do të ishte protestante. Nëse shqiptarët brenda kufijve të shtetit shqiptar janë indiferentë për këtë se nuk e ndiejnë rrezikun, shqiptarët e Kosovës e Maqedonisë i kanë të gjitha arsyet që ta marrin seriozisht këtë ide. Nëse do ta bëjnë ata fekthimin atëherë kjo do të përhapet edhe këtej kufirit. Një komb shqiptar 80% i fesë protestante do ta përballonte sfidën që i bën Greqia duke tentuar të helenizojë një pakicë ortodokse, aq më tepër kur do të ketë dhe një pakicë katolike e cila ka një traditë të fortë konservimit të traditës nacionale. Atëherë do të krijohen kushtet për transformimin e Ortodoksisë shqiptare në një Kishë Nacionale sipas modelit serb dhe bullgar, duke shenjtëruar princa dhe luftëtarë ortodoksë shqiptarë si Themistokli Gërmenji dhe martirë ortodoksë të Shqiptarizmit si Dhaskal Todhri, Papa Kristo Negovani, Petro Nini Luarasi, klerikë si Fan Noli etj., si dhe për pastrimin e kalendarit ortodoks shqiptar nga figura të sajuara si Shën Kozma Etolioti etj.
Kombi shqiptar i ndërtuar sipas modelit të Jugosllavizmit vështirë se ka për t’ iu rezistuar rreziqeve që do të sjellë e ardhmja kështu siç është. E ardhmja do t’ i imponojë dejugosllavizmin. Çështja është nëse ky proces do të bëhet nga vetë shqiptarët me vetëshndërrim, apo të do të bëhet nga të tjerët, çka do të sjellë zhdukjen e shqiptarëve në Ballkan si komb dhe shtet.

Por sot, Shqypni, pa m´thuej si je?

View User's Profile E-Mail User View All Posts By User U2U Member
Anton Ashta

Postuar mė 22-4-2009 nė 06:26 Edit Post Reply With Quote


Por sot, Shqypni, pa m´thuej si je?

View User's Profile E-Mail User View All Posts By User U2U Member
Anton Ashta

Postuar mė 22-4-2009 nė 06:28 Edit Post Reply With Quote

Por sot, Shqypni, pa m´thuej si je?

View User's Profile E-Mail User View All Posts By User U2U Member
Anton Ashta

Postuar mė 22-4-2009 nė 06:30 Edit Post Reply With Quote
O moj Shqypni, e mjera Shqypni

O moj Shqypni, e mjera Shqypni,
Kush te ka qite me krye n'hi?
Ti ke pas qene nje zoje e rande,
Burrat e dheut te thirrshin nane.
Ke pase shume t'mira e begati,
Me varza t'bukura e me djelm t'ri,
Gja e vend shume, ara e bashtina,
Me arme te bardha, me pushke ltina,
Me burra trima, me gra te dlira;
Ti nder gjith shoqet ke qene ma e mira.
Kur kriste pushka si me shkrep moti,
Zogu i shqyptarit gjithmone i zoti
Ke qene per lufte e n'lufte ka dekun
E dhune mbrapa kurr s'i mbetun.
Kur ka lidhe besen burri i Shqypnise,
I ka Kur ka lidhe besen burri i Shqypnise,
I ka shti dridhen gjithe Rumelise;
Nder lufta t'rrebta gjithekund ka ra,
Me faqe t'bardhe gjithmone asht da.

Por sot, Shqypni, pa m'thuej si je?
Po sikur lisi i rrxuem perdhe,
Shkon bota sipri, me kambe, te shklet
E nji fjale t'ambel askush s'ta flet.
Si mal me bore, si fushe me lule
Ke pas qene veshun, sot je me crule,
E s'te ka mbetun as em'n as bese;
Vet e ke prishun per faqe t'zeze.
Shqyptar', me vllazen jeni tuj u vra,
Nder nji qind ceta jeni shpernda;
Sa thone kam fe sa thone kam din;
Njeni:" jam turk", tjetri:"latin"
Do thone: " Jam grek", "shkje"-disa tjere,
Por jemi vllazen t'gjith more t'mjere!
Priftnit e hoxhet ju kane hutue,
Per me ju damun me ju vorfnue!
Vjen njeri i huej e ju rri n'voter,
Me ju turpnue me grue e moter,
E per sa pare qi do t'fitoni,
Besen e t'pareve t'gjith e harroni,
Baheni robt e njerit t'huej,
Qi nuk ka gjuhen dhe gjakun tuej.
Qani ju shpata e ju dyfeqe,
Shqiptari u zu si zog nder leqe!
Qani ju trima bashke me ne,
Se ra Shqypnia me faqe n'dhe!
E s'i ka mbetun as buke as mish,
As zjarm ne voter, as drite, as pishe;
As gjak ne faqe, as nder nder shoke,
Por asht rrexue e bamun troke!
Mblidhniu ju varza, mblidhniu ju gra,
M'ata sy t'bukur q'dini me qa,
Eni t'vajtojme Shqypnine e mjere,
Qi mbet' e shkrete pa em'n, pa nder;
Ka mbet e veje si grue pa burre,
Ka mbet si nane, qi s'pat djale kurre!
Kujt i ban zemra m'e e lan' me deke
Ket fare trimneshe, qi sot asht meke?
Kete nane te dashtun a do ta lame,
Qi njeri i huej ta shklase me kambe?
Nuk, nuk! Kete marre askush s'e do
Kete faqe t'zeze gjithkush e dro!
Para se t'hupet keshtu Shqypnia,
Me pushke n'dore le t'dese trimnia!
Coniu, shqyptare,prej gjumit coniu,
Te gjithe si vllazen n'nji bese shterngoniu,
E mos shikoni kisha e xhamia:
Feja e shqyptarit asht shqyptaria!
Qysh prej Tivarit deri n'Preveze,
Gjithkund lshon dielli vap'edhe rreze,
Asht tok' e jona, prind na e kane lane
Kush mos na e preki, se desim t'tane
Te desim si burrat qe vdiqne motit
Edhe mos marrohna perpara zotit.

Por sot, Shqypni, pa m´thuej si je?

View User's Profile E-Mail User View All Posts By User U2U Member

Powered by XMB 1.8 Partagium Beta Build 20110207PM
Developed By Aventure Media & The XMB Group © 2002
Procesi i kryer nė 0.1863229 sekonda, 32 pyetje