Kuvend-eDSH
Aktiv pėr herė tė fundit: Aktiv pėr herė tė fundit : Kurrė
Nuk keni hyrė [Hyrje - Regjistrohu]


Version i printueshėm | Dėrgo pėr njė shok
Nėnshkruaj | Shtoni tek preferencat
<<  1    2    3  >>
Autori: Subjekti: Ēėshtja Ēame
Eni_P

Postuar mė 27-6-2002 nė 11:52 Edit Post Reply With Quote
Ēėshtja Ēame

Çështja çame dhe përgjithësisht çështja e minoritetit shqiptar në Greqi, lindi me vendimin e Konferencës së Londrës më 1913, e cila e shkëputi këtë trevë shqiptare dhe ia aneksoi atë Greqisë. Që nga kjo kohë fillon një presion i vazhdueshëm, një politikë sistematike e shtetit grek dhe e forcave të ndryshme ultranacionaliste për shkombëtarizimin e kësaj treve. Për këtë qëllim u përdorën të gjitha mënyrat, si tatimet e rënda, grabitja e tokës, përjashtimi i popullsisë nga pjesëmarrja në administratën shtetërore, ndalimi i dhunshëm i arsimit në gjuhën amtare, madje edhe në shkollat fillore, vrasjet, burgimet, dënimi me dhunë deri në masakrat e përgjakshme.
Më 1913 u krye masakra në përroin e Selamit (Paramithi) e 72 krerëve të Çamërisë dhe e qindra të tjerëve nga kapiteni famëkeq Deli Janaqi. Në përfundim të Luftës së Parë Botërore, më 1918, u përpilua plani i grabitjes së tokave të popullsisë çame. Ligji i të ashtuquajturës Reformë Agrare, i aplikuar vetëm në Çamëri, u rrëmbeu shqiptarëve të cilët u degdisën në Anadoll, me mijëra hektarë tokë buke, sipërfaqe të mëdha me vreshta, qindra mijë rrënjë ullinj, të cilat u bënë prona të elementëve grekë. Këto masa u pasuan nga organizimi i çetave terroriste në territorin e Çamërisë, sanksionet ekonomike, lufta raciale, braktisja e popullsisë shqiptare në injorancën më të thellë, inkurajimi i kryqëzatave fetare.
Përpjekjet e dhunshme të vitit 1923 për ta shpërngulur me forcë popullsinë çame në Turqi, shënojnë një kulm të paparë në politikën e egër shoviniste greke. Bilanci që shumë tragjik për popullsinë shqiptare.
Greqia qe ndër shtetet e para në Ballkan në të cilat triumfoi fashizmi. Në gusht të vitit 1936, Joan Metaksai vendosi diktaturën fashiste. Viktima e parë ishte popullsia çame. Fashistët e orës së parë, tregtari Stavro Koçoni dhe oficeri i xhandarmërisë Zambeta filluan goditjet sistematike në Filat, Pituljete, Gumenicë për zhdukjen e popullsisë çame. U shkua deri atje sa populli i Paramithisë u ndalua me violencë të fliste në gjuhën shqipe. Qeveria greke bëri çmos që të përçante popullsinë shqiptare çame, duke u përpjekur të kundërvejë të krishterët ndaj muslimanëve. Kjo politikë shtetërore nuk kaloi pa lënë gjurmë, pasi popullsia e kësaj zone në shumicën dërrmuese ishin e paarsimuar dhe nuk u arrit që qarqet intelektuale të dominonin situatën. Popullsisë çame iu ngarkuan taksa të rënda, të cilat nuk kishin vetëm natyrë fiskale, por synonin ta detyronin atë të emigronte në Shqipëri ose gjetiu. U ndryshuan emrat shqiptarë të fshatrave Spatari, Galbaqi, Picari, Varfanj, Arpika me emra greke, respektivisht Trikoforo, Ella, Aetos, Parapotume, Perdhika duke i kolonizuar me grekë, me qëllim ndryshimi të raporteve të popullsisë.
Para se të hynte në Greqi, ushtria fashiste italiane, qeveria greke filloi një fushatë të re masakrash dhe krimesh nga më monstruozët kundër popullsisë shqiptare. Dy muaj para konfliktit italo-grek, qeveria fashiste e Metaksait kreu një akt ndofta pa precedent në historinë botërore. Të gjithë meshkujt nga 16-70 vjeç, mbi 5000 burra, u burgosën dhe u dërguan në ishujt e largët të Egjeut. Ky veprim u krye në bazë të vendimit të marrë më parë në Gumecinë nga një mbledhje e kryesuar nga Dhespoti i Janinës, Spiridoni, ku merrnin pjesë edhe zv/Prfekti i Gumenicës Jorgo Vasilako, komandanti i Korafilaqisë dhe përfaqësues të grekëve të Çamërisë. Nga ky kontigjent viktimash 350 veta u masakruan, 400 të tjerë vdiqën më vonë gjatë internimit nga torturat dhe uria. "Në këtë mënyrë-shkruan Jani Sharra-qeveria e vendosi elementin shqiptar, mysliman, haptazi në kampin e armikut" duke e paragjykuar popullsinë çame.
Rekrutët çamë, si shtetas grekë të mobilizuar në vitet 1939 dhe 1940 që në atë kohë ndodheshin në shërbim ushtarak, me urdhër të Korparmatës së Janinës, u vunë të thyejnë gurë dhe të ndreqin rrugë në formën e punës së detyrueshme. Në takimin që pati Komandanti i Divizionit VIII të Epirit, gjenerali Kaçimitro, me 2000 djem çamë, u kërkonte mendime për rrezikun që i kanosej vendit nga Italia fashiste. Çamërit u treguan të gatshëm për të luftuar armikun e përbashkët. Por për çudi, në vend të armëve u dhan kazma dhe lopata për të vepruar në prapavija për ndërtim rrugësh. Ishte një qëndrim mosbesimi i autoriteteve greke ndaj çamëve dhe njëherazi dhe një fyerje e poshtërim për ta, duke i trajtuar jo si bashkëluftëtarë, por si robër lufte. Nga ana tjetër, Italia gjatë përgatitjeve të luftës me Greqinë nuk mund të mos merrte në konsideratë për interesat e saj gjendjen diskriminuese të shqiptarëve të Çamërisë. Çiano, ministër i Jashtëm i Italisë, në gusht të vitit 1940, do t'i vinte në dukje ambasadorit grek në Romë se "Greqia ishte e vendosur me të gjitha mjetet që disponon të vazhdojë një program politik, ka diskriminuar në mënyrë tepër të rëndë shqiptarët në favor të grekëve. Dhe këtë e ka bërë në të gjitha fushat e veprimtarisë, që nga ajo e lirisë personale e në atë ekonomike, deri në atë të mësimit të gjuhës... i kanë larguar shqiptarët në rajone larg qendrave të mëdha, duke i mbajtur në kushte primitive".
Shpërthimi i Luftës Italo-Greke më 1940 thelloi tensionin politik në Çamëri. Megjithë përpjekjet e pushtuesit për ta tërhequr minoritetin shqiptar në anën e tij dhe pavarësisht se popullsia çame gjatë regjimit fashist të Metaksait kishte vuajtur shumë, ajo përgjithësisht mbajti një qëndrim neutral ndaj palëve në konflikt. "Edhe kur italianët pushtuan Gumenicën-shkruan Jani Sharra-rrallë ndonjë çam u bashkua me ta".
Gjithkush mund të shtrojë pyetjen: pse u mbajt ky qëndrim i ashpër ndaj minoritetit shqiptar ? A ishte kjo një masë vetëmbrojtjeje nga ana e autoriteteve lokale dhe qendrore greke ? A u shkaktua kjo vetëm nga frika e një hakmarrjeje të mundshme të shqiptarëve për krimet që ishin kryer ndaj tyre nga regjimi i Metaksait dhe bandat greke ? Të dhënat provojnë se asnjëra prej këtyre arsyeve nuk përbënte shkakun e këtij veprimi kriminal. Synimi ka qenë akoma më i largët dhe njëkohësisht më antishqiptar. Edhe në situatat e vështira dhe të komplikuara, kur Greqisë po i trokiste lufta në derë, autoritetet greke me gjakftohtësi u përpoqën të përfitonin ç'të mundnin. Ata gjykuan se ishte krijuar një moment i përshtatshëm në marrëdhëniet ndërkombëtare për spastrimin etnik përfundimtar të Çamërisë. Këtë e provon edhe fakti se pas shpërthimit të luftës, pasi u bë e qartë se kapitullimi i Greqisë përballë ushtrive italiane ishte i afërt, autoritetet lokale greke të Çamërisë përgatitën listat dhe po përpiqeshin të siguronin mjetet e nevojshme të mbartjes për të gjitha gratë dhe fëmijët që kishin mbetur në Çamëri me qëllim që kur të hynin ushtritë e huaja këtu, të mos gjenin këmbë shqiptari.
Pas thyerjes së ushtrive italiane dhe tërheqjes së tyre nga Greqia u intensifikua dhuna dhe terrori i qeverisë së re greke mbi popullsinë shqiptare të Çamërisë. Të burgosurit dhe të internuarit çamë u liruan vetëm pas pushtimit të Greqisë nga ushtritë gjermane në një gjendje të rëndë shëndetësore dhe shpirtërore.
Pas pushtimit të Greqisë nga gjermanët, pritej që çamët e kthyer nga internimi të hakmerreshin ndaj forcave shoviniste greke që kishin qenë shkaktarë të vuajtjeve. Por ndodhi krejt ndryshe. Ata u ngritën mbi pasionet shoviniste dhe zgjodhën rrugën e bashkëpunimit dhe të bashkëjetesës për të përballuar bashkërisht gjendjen e rëndë që u krijua nga pushtuesit e rinj gjermanë. Për këtë qëllim u organizuan dy mbledhje të gjera në Koskë dhe në Spatar. Njerëz me ndikim në krahinë si Musa Demi, Shuaip Llajo, Isuf Izeti, Xhaferr Çafuli, Jasin Sadiku dhe shumë të tjerë punuan me përkushtim për të krijuar atmosferën e mirëkuptimit midis dy komuniteteve, grek dhe shqiptar. Madje fshatarët e Varfanjit, Salicës etj., dërguan përfaqësuesit e tyre në fshtatrat e krishtera ku burrat ishin larguar nga frika e hakmarrjes, duke i siguruar që të ktheheshin se asgjë e keqe nuk do t'i gjente.
Në zonën e Gumenicës dhe të Filatit ishte bërë rregull që asnjë grup i rezistencës greke nuk dilte në zonat e lira pa qenë i shoqëruar nga një shqiptar çam. Pikërisht për këtë veprimtari e sakrificë, jo pak çamë dolën para gjykatave të pushtuesit dhe u burgosën. Duke pasur parasysh këtë realitet të mirëkuptimit dhe të bashkëpunimit midis dy komuniteteve (greke dhe çame shqiptare) studiuesi Niko Zhangu shkruante: "Sikur shqiptarët çamë të ishin kriminelë, do të zhdukeshin të gjithë fshatrat e krishterë të Thesprotisë rreth fshatrave shqiptaro-çame".
Për qarqet shoviniste greke nuk ishte i pranueshëm mirëkuptimi dhe bashkëveprimi midis komuniteteve shqiptare dhe greke. Për të nxitur përçarjen e tyre ata nxitën vrasjen e çamëve me influencë si Tfik Qemali, Jahja Kasemi, Jasin Sadiku etj. Me vrasjen e shqiptarëve të tjerë nga çeta e Koçnikollës, punët morën një drejtim të rrezikshëm. Të revoltuar nga këto akte, një grup çamësh u drejtuan për të djegur Rahulin, por u doli përpara popullsia e Karbunarit, një fshat i madh i përbërë prej shqiptarësh dhe i ndaloi. Edhe pse Rahuli shpëtoi nga një katastrofë e sigurtë, "më pas bandat e Zervës therën edhe gratë dhe fëmijët e atyre që shpëtuan Rahulin", domethënë banorët e Karbunarit. Në këto rrethana, disa krerë të Çamërisë u përpoqën të formonin një batalion për mbrojtjen e saj. U formua një batalion i cili kishte vetëm gjysmën e efektivit të një batalioni të zakonshëm, afro 300 veta. Për arsye se gjermanët nuk donin të prishin marrëdhëniet me qeverinë kuislinge të Ralisit, ky batalion veproi brenda kufijve politikë të shtetit shqiptar. Populli u armatos, por nuk pranoi të bashkëpunonte me gjermanët, nuk u fut në këtë batalion dhe nuk i përdori armët kundër popullsisë greke, por përkundrazi u rezistoi në mënyrë demonstrative përpjekjeve të gjermanëve për ta hedhur kundër elementit grek. Qëllimi i armatosjes së popullsisë çame ishte thjesht një masë vetëmbrojtëse, pasi ata kishin vuajtur shumë nga shovinizmi grek. Por ajo që i shqetësoi më shumë atëherë forcat shoviniste greke ishte ngritja e këshillave shqiptare në të gjithë Çamërinë. Në mars të vitit 1943 u formua çeta e parë mikste, e cila bashkëpunonte me EAM-in. Tashmë, edhe biografët e Zervës, si Mihal Miridhaqi nuk e mohojnë kontributin dhe pjesëmarrjen e çamëve myslimanë në radhët e rezistencës antifashiste greke, në formacionet e ELLAS-it dhe EAM-it. Historiani i lartpërmendur thekson se çamët nxorrën mbi 1000 luftëtarë. Popullsia çame filloi të organizohej në luftën kundër fashizmit në dimrin e viteve 1942-1943, madje që në verën e vitit 1942 u krijua në Filat grupi ilegal i rezistencës antifashiste i përbërë nga Njazi e Kasem Demi, Mustafa Sulo (Kalbaqi), Dervish Dojaka, Muharrem Demi, Braho Karasani, Sami Alushi, Tahir Demi, Vehip Huso e shumë të tjerë. Ata punuan në rrëzë të kufirit të Shkallës së Zorjanit e më thellë për organizimin e rezistencës, për krijimin e bazave të luftës, për popullarizimin e ideve të Kartës së Atlantikut, e cila u garantonte popujve e pakicave etnike liri, barazi dhe të drejtën e vetëvendosjes pas fitores mbi fashizmin. Në shkut të vitit 1943 u krijua çeta "Çamëria" dhe pak më vonë batalioni "Çamëria", i cili zhvilloi në shtator 1943 betejën e famshme të Konsipolit kundër gjermanëve, që zgjati 55 ditë. Ajo betejë u shqua për pjesëmarrjen e gjerë të popullsisë së Çamërisë, të Delvinës dhe të minoritetit pa dallim kombësie e shtresash shoqërore. Në mars të këtij viti u krijua formacioni i parë mikst shqiptaro-grek. Ai luftoi me trimëri kundër gjermanëve dhe zervistëve në Mallun, në Revani, në Theojefira, në Pleshavicë, në malin Kacidhjar e gjetkë. Në pranverë të vitit 1944 në Qeramicë u formua Batalioni IV "Ali Demi" me më shumë se 500 djem çamë. Ky batalion hyri në përbërje të Regjimentit XV të Ushtrisë Nacionalçlirimtare Greke (EAM). Gjatë luftimeve të tij në rrugën Janinë-Gumenicë, Koskë, Smartë e Lopës si dhe në Mallun ranë trimërisht dëshmorët Muharrem Myrtezai, Ibrahim Halluni, Husa Vejseli etj. Gjithashtu, shumë çamë morën pjesë në Brigadën VI, VII, IX dhe XI të ushtrisë greke. Edhe misioni britanik që kreu hetime në Çamëri nuk e mohonte pjesëmarrjen e çamëve në radhët e EAM-it.
Edhe gjermanët u përpoqën ta hedhin minoritetin shqiptar në luftë kundër EAM-it dhe Frontit Nacionalçlirimtar Shqiptar. Këto përpjekje regresive shoqëroheshin me një propagandë me ngjyra të theksuara nacionaliste.
Në kuadrin e bashkëpunimit të popullit shqiptar dhe atij grek, u bënë përpjekje për të vendosur ura lidhjeje në linjën e atyre forcave që udhëhiqeshin nga Partitë Komuniste. Në bisedimet midis përfaqësuesve të të dy palëve ishte vendosur që në tetor të vitit 1943, të harmonizohej puna në minoritet. Për këtë qëllim ishte pranuar që të vinin në minoritetin grek në Shqipëri anëtarë të Partisë Komuniste Greke "që të bëjnë punë në minoritete duke enë në lidhje gjithmonë me ne". Po kështu do të procedohej edhe në Çamëri.
Minoriteti grek në Shqipëri u synua me lakmi nga reaksioni zervist grek për të depërtuar në të, me qëllime të hapura antishqiptare. Të dërguarit e EAM-it në minoritet, si Aleks Janari, me propagandën e tyre shfrytëzuan marrëveshjen që përmendëm më sipër, për të ngjallur ndjenjat nacionaliste të minoritetit, "për t'i bërë masat e minoritetit t'i drejtojnë sytë nga Greqia". Në një miting që ishte bërë në Akrovjan ishte deklaruar hapur se "ne pranojmë të jemi një Greqi qoftë komunikste, qoftë djalliste, por vetëm Greqi të jemi". Sipas të njëjtit burim del se grumbullimet dhe veprimtaria e reaksionit grek financohej me të holla. Nga Dhrovjani dhe Leshnic ishin dërguar për tek Zerva 23 veta "pasi ky paguante 1 stërlinë për tre anëtarë të familjes" (minoritare). Ndjenjat nacionaliste po merrnin forcë në minoritetin shqiptar në Greqi, domethënë në Çamërinë e përtejme, duke ndikuar në çoroditjen e popullsisë çame ndaj situatës në luftës dhe të mbështetjes së saj. Megjithatë, Kryesia e Këshillit Antifashist Nacionalçlirimtar të Shqipërisë, duke pasur bindje në vijën e bashkëpunimit midis dy popujve, dërgoi një delegacion në Konferencën Panepirotike të EAM-it sipas ftesës së bërë nga Komiteti Panepirotik Nacionalçlirimtar i Greqisë më 14 qershor 1944. Duhet shënuar se ky bashkëpunim inspirohej nga qëllime fisnike të bashkëjetsës midis fqinjëve me devizën: luftë e ashpër dhe e paprerë armikut nazist dhhe gjithë reaksionit në shërbim të tij.
Peshë jo të vogël në trajtimin e çështjes çame dhe të pozitës së Çamërisë në vitet e Luftës së Dytë Botërore do të luante dhe qëndrimi i nacionalistëve çamë, i cili aspironte hapur me qëndrimin e vet bashkimin e Çamërisë me Shqipërinë.
Këtë lëvizje e drejtonte një Këshill krahinor me organizmat e tij në nënprefekturat dhe fshatrat. Pjesëtarë të këshillit krahinor të Çamërisë ishin njerëz me influencë si vëllezërit Dino, Adem Muha, Hamza Rexhepi, Hizder Ahmeti, Mahmut Mala, Ramadan Sulo, Bido Taho, Haxhi Shehu etj. Këshilli krahinor kryente në një farë mënyre detyra të qeverisjes siç ishin mbajtja e rrefullit dhe qetësisë, zgjidhja e mosmarrëveshjeve, interesohej për hapje shkollash shqipe etj.
Një veprimtari e tillë ishte e papranueshme për qeveritarët e Athinës. Ndaj Qeveria greke e Ralisit shtroi kërkesën këmbëngulëse pranë të Dërguarit të Posaçëm gjerman për Evropën Juglindore Nojbaherit "për rivendosjen e prefektit të administratës greke në Thesproti", "të cilët do të kryenin funksionet e tyre zyrtare në Çamëri, duke u mbështetur në Vermahtin gjerman". Mirëpo autoritetet gjermane mbanin një qëndrim të dyfishtë. Sipas këtij qëndrimi, gjermanët nuk njihnin zyrtarisht veprimtarinë e Këshillit Krahinor çam, çka presupozonte njohjen e administratës shqiptare. Nga ana tjetër, nuk i jepte përgjigje të prerë as qeverisë së Ralisit. Megjithaë, në heshtje, autoritetet gjermane e pranonin punën e Këshillit, i cili siguronte mbajtjen e qetësisë në krahinë, gjë që u interesonte edhe gjermanëve. Nacionalistët shqiptarë çamë nuk përkrahnin përpjekjet e oficerit anglez të ndërlidhjes pr një marrëveshje bashkëpunimi me grupin nacionalist të Zervës. Është e qartë se këto përpjekje nuk dhanë ndonjë rezultat, sepse qëllimet e këtyre grupimeve nacionaliste ishin diametralisht të kundërta.
Nacionalistët shqiptarë synonin bashkimin e Çamërisë me Shqipërinë, ndërsa përkrahësit e Zervës e kundërshtonin me çdo mënyrë një gjë të tillë. Madje zervistët prisnin rastin e volitshëm për një sulm vendimtar mbi Çamërinë, për të ushtruar mbi të shfarosjen kombëtare.
Për të realizuar synimet e tyre, nacionalistët çamë bënë përpjekje për t'u lidhur me Shtabin Aleat të Mesdheut, për të mënjanuar rrezikun zervist për fatin e Çamërisë. Një qëndrim të tillë e kishin konstatuar dhe autoritetet gjermane. "Sipas raporteve që i kanë ardhur të dërguarit të posaçëm të Rajhut, Nojbaherit, vërenin gjermanët-grupi nacionalist shqiptar po punon për t'ia aneksuar Çamërinë Shqiëprisë". Në përgjigje të këtij telegrami pohohet me gojën plot se "Ky grup (nacionalistët) është gati të lidhet me këdo, mjaft të bashkojë Çamërinë me Shqipërinë".
Rreziku i një raprezaljeje nga bandat shoviniste të Zervës i bën më të vetëdijshëm nacionalistët çamë qqë të ngulnin këmbë në pikëpamjen e tyre se rruga e bashkimit të tyre ishte rruga e bashkimit të forcave politike shqiptare.
Edhe pse Marrëveshja e Mukjes (gusht 1943) ishte denoncuar nga PKSH në mënyrë të njëanshme, nacionalistët çamë i referoheshin asaj si e vetmja rrugë për të zgjidhur çështjen kombëtare shqiptare. Për këtë ata bënë disa herë thirrje për të shmangur luftën vëllavrasëse dhe për bashkimin e të gjitha forcave për mbrojtjen e çështjes kombëtare, në këtë kuadër dhe atë të Çamërisë. Në një letër që Nuri Dino i dërgonte më 21 shkurt 1944 Shefqet Peçit, konstatonte se në Greqi po bëheshin përpjekje pë bashkimin e dy forcave kryesore politike të EAM-it dhe EDES-it me synimin që "grekët të shkatërrojnë Shqipërinë edhe nën maskën komuniste...". Dhe më tej ai i kujton Sh. Peçit se "mjaft gjak shqiptari vaditi tokën tonë, mjaft larg u dëgjua afshi i popullit tonë për liri dhe kjo mjafton për të nesërmen, por e nesërmja duhet të na gjejë të bashkuar më shumë se kurrë". Thelbin e kësaj letre e përbënte kërkesa këmbëngulëse për bashkim "për hir të gjakut që na bashkon dhe të zakonit që s'mund të na ndajë". Ai kërkonte mendimin për bazat e bashkimit, por me "kusht që të mos preken parimet tona dhe karakteri kombëtar".
Përballë bashkimit të armiqve të kombit shqiptar, një qëndrim i tillë për bashkimin e forcave politike shqiptare ishte më se i justifikuar. Por një gjë e tillë nuk ndodhi, sepse denoncimin e Mukjes e kishte sanksionuar edhe Konferenca Nacionalçlirimtare e Labinotit (shtator 1943).
Në anën tjetër, popullsia çame gjendej përballë veprimtarisë së ethshme antishqiptare të EDES-it të Zervës, i cili e kërcënonte atë me raprezalje dhe shfarosje. Zerva u përpoq ta përdorte popullsinë çame si forcë kundër ELLAS-it. Kjo manovër djallëzore synonte së pari ta fuste popullsinë shqiptare në kurthin e luftës midis forcave politike në Greqi, së majtës ekstreme dhe së djathtës ekstreme, me synimin që cilido të ishte rezultati i konfrontimit politik në Greqi, të krijohej preteksti dhe konjuktura e përshtatshme politike për shfarosjen dhe dëbimin e saj.
Së dyti, të shtonte forcat për të goditur EAM-in kundërshtar, pra ta përdorte popullin shqiptar si mish për top. Në bisedimet e zhvilluara në fshatin mininë në 3-6 korrik 1944, të dërguarit e Zervës i parashtruan popullsisë çame këto kushte:1-Çarmatimin e plotë 2-Mobilizimin e përgjithshëm të popullsisë çame në radhët e EDES-it si dhe të pranonin pushtetin e EDES-it në Çamëri. Populli çam u gjend në pozita të vështira. Ai nuk pranoi të futet në luftën midis forcave rivale në Greqi dhe si ndëshkim Zerva filloi ndaj kësaj popullsie sulmin e përgjithshëm të 8 korrikut 1944 që ka patur ato konseguenca që dihen. Ky fakt pohohet dhe në letrën e Këshillit Antifashist të Çamërisë dërguar: Qeverisë greke të Bashkimit Kombëtar, Shtabit të Përgjithshëm të Mesdheut, Qeverive të Fuqive të Mëdha, Komitetit Qendror të EAM-it, Guvernatorit të Epirit, Komitetit Panepirot të EAM-it.
Në arkivat e Shqipërisë ruhen shumë dëshmi të emigrantëve çamë lidhur me krimet e forcave zerviste.



[Edited on 27-6-2002 by Eni_P]





“non solum sibi vivere, sed et aliis proficire”

View User's Profile Visit User's Homepage View All Posts By User U2U Member
Eni_P

Postuar mė 27-6-2002 nė 11:54 Edit Post Reply With Quote
Pozita e Ēamėrisė dhe e ēamėve gjatė Luftės sė Dytė Botėrore

Por përpara masakrës së korrikut, forcat e EDES-it kishin kryer një valë tjetër masakrash në qershor. Gjithashtu, pas verës pasoi një fushatë tjetër në tetor të vitit 1944 e cila bëri të plotë spastrimin etnik të Çamërisë.
Rezultatet e këtij spastrimi kanë qenë me të vërtetë tragjike. Nga një popullsi prej 35000 vetësh që ishte para luftës mbetën vetëm disa dhjetëra familje. Vetëm në tragjedinë e Filatit dhe të Paramithisë që u zhvillua në qershor dhe tetor të vitit 1944, rezultati ishte: 2000 të vrarë, gra, fëmijë, pleq dhe burra të paarmatosur, të masakruar në mënyrën më çnjerëzore nga bandat zerviste. Në fshatrat e Paramithisë, Gardhitës, Dhrahumit, Karbunarit, Veliat, Filatit, Galbaqit dhe Spatarit u grabitën 4949000 okë drithë, 2217500 okë tërshërë dhe elb, 361500 okë djathtë, 457700 okë vaj ulliri, 12850 okë gjalpë, 27020 krerë bagëti të imta, 18500 okë duhan, 26800 okë oriz, 37000 okë bajame, 2500-3000 shtëpi të djegura dhe dëme të tjera të pronës që arrinin në 84700 frs.
Një pjesë e mirë e historiografisë greke të pasluftës di dhe diplomacia greke gjatë periudhës së luftës së ftohtë, por edhe sot, kanë mbrojtur tezën absurde se populli çam (an blok) ishte bashkëpunëtor i nazistëve dhe fashistëve dhe u largua me ta për në Shqipëri në fund të luftës. Por si qëndron e vërteta ? Është rasti të (konfirmohet) pohohet se në luftën antifashiste popullsia shqiptare e Çamërisë inkuadroi në formacionet luftarake shqiptare dhe greke mbi 1000 luftëtarë, pa llogaritur qindra të tjerë që punonin në terren. Vetëm në radhët e ELAS-it dhanë jetën 68 partizanë çamë.
Është tashmë e provuar se masakrat dhe dëbimin e dhunshëm të popullsisë shqiptare të Çamërisë i kreu Zerva, i cili ishte dhe bashkëpunëtor i gjermanëve. Pikërisht këtu mendojmë se duhen rikujtuar disa dokumenta që provojnë bashkëpunimin e tij me gjermanët dhe kështu do të mbetet absurd pretendimi grek se një aleat i gjermanëve ka dëbuar nga trojet etnike një popullsi të tërë pse ishte në bashkëpunim me aleatët e tij.
Bashkëpunimi i Zervës me gjermanët është i provuar nga dokumentat gjermane si dhe nga shtypi grek i kohës dhe i pasluftës, i cili ka dhënë dhjetëra dëshmi në këtë drejtim. Nga arkivat sekrete të Vermahtit gjerman për greqinë, zbulohet një marrëveshje bashkëpunimi midis Zervës dhe pushtuesve gjermanë që të godiste grekët e tjerë. Autori që ka publikuar këtë marrëveshje shprehet se "ekzistonte në thellësi një miqësi me ujkun". Në dokumentin gjerman thuhet: "Gjatë natës së 1-2 shkurtit 1944, Zerva i parashtroi Komandës së Korparmatës XXII malore, me anën e një oficeri të plotfuqishëm propzimin për bashkëpunim mbi bazat që vijojnë: armëpushim, bashkëpunim në luftën kundër ELAS-it ne azhornim të vazhdueshëm mbi qëllimet e tij, mbi vetë pozitën e tij si dhe mbi forcat armike". Propozimi i Zervës iu parashtrua dhe të Plotfuqishmëve të Posaçëm të Rajhut për Evropën Juglindore, ministrit Nojbaher. Përgjigja ishte: të vazhdojmë traktativat deri sa të merret vendimi përfundimtar. Më 9 shkurt 1944 u arrit aprovimi për marrëveshje lokalisht të përkufizuar... Kjo situatë vazhdoi deri në fillim të korrikut 1944. Forcat e Zervës në mars 1944 rreth 10000 luftëtarë.
Sipas marrëveshjes me autoritetet gjermane duhej të mbetej e lirë nga ushtria e Zervës një rrip bregdetar prej 10 km. Mirëpo më 3 korrik 1944, trupat e Zervës e pushtuan zonën bregdetare pranë Pargës. Po ashtu, gjatë natës 6-7 korrik filluan në befasi veprimet luftarake të trupave të Zervës kundër reparteve gjermane në perëndim të Artës dhe në rrugët Janinë-Artë dhe Janinë-Gumenicë. Siç shpjegohet në dokument "ndryshimi i qëndrimit të Zervës nga marrëveshja e arritur me gjermanët ndodhi si rezultat i ndërhyrjes së oficerëve të ndërlidhjes aleate, të cilët morën përsipër vetë udhëheqjen e ushtrisë së Zervës. Madje thuhet se edhe urdhrin për sulm kundër gjermanëve e dhanë oficerët ndërlidhës të aleatëve. Nisur nga ngjarje të tilla as edhe gjermanët nuk ishin të qetë për marrëveshjen që nënshkruan. Lajmet e shërbimeve sekrete gjermane konstatonin që në rast zbarkimi të aleatëve, EDES-i do të luftojë kundër gjermanëve, duke iu referuar udhëheqësit të EDES-it papajoanu. Në gusht 1944 forcat zerviste arrinin rreth 21000 vetë.
Në vitin 1947, pavarësisht nga dëshira e amerikanëve, që qeveria greke të mbështetej mbi një koalicion sa më të gjerë, Departamenti i Shtetit shfaqi hapur pakënaqësinë e tij ndaj kandidaturës së Zervës si ministër i Punëve Publike, duke e akuzuar atë hapur si bashkëpunëtor të gjermanëve. Ky qëndrim parimor i Departamentit të Shtetit ishte aq i vendosur saqë ai shkonte deri atje sa të kërcënonte udhëheqësit grekë se, në rast të kundërt, do të tërhiqte misionin ushtarak. Ambasadori amerikan në Athinë Macveagh i deklaroi hapur N. Zervos se si shtypi, ashtu edhe publiku në SHBA në shumicë ka opinionin se ai ka tendenca diktatoriale dhe fashiste që janë në kundërshtim me idealet e demokracisë sonë". Kështu, atij iu bë e qartë se nuk meritonte besimin si anëtar i ndonjë qeverie që propozohej të bashkëpunonte ngushtë me SHBA. Po kështu, një personalitet tjetër me peshë, Guvernatori Grisuold, duke refuzuar ta priste Zervën, i deklaronte sekretarit të tij të njëjtën gjë, se ekzistonte një opinion i fortë publik, i cili ishte kundër Zervës në SHBA dhe në vendet e tjera si Franca dhe Anglia, të cilat ishin mike të Greqisë dhe se ai e ndjente se për këto arsye në qoftë se Zerva do të bëhej ministër i Rendit Publik, kjo do të ishte një fatkeqësi e madhe për Greqinë dhe mund të përmbysë punën që po bën Misioni Amerikan për të". Bashkëpunimi i Zervës me gjermanët, ishte dëshmuar edhe në Senatin Amerikan nga oficeri i ushtrisë amerikane me origjinë greke Kouvras më 31 mars 1947, duke e cilësuar atë si një kolaboracionist të tipit të Mihailloviçit të Jugosllavisë. Kouvaras i paraqiti Senatit një dokument shumë kompromentues, i cili provonte marrëveshjen që ekzistonte midis forcave të armatosura gjermane në Epir dhe EDES-it të Zervës. Ky dokument ishte një memorandum i Shtabit të Përgjithshëm të Korpusit të 22 të Ushtrisë Gjermane.
Tezën greke e hedhin poshtë edhe dokumentat diplomatike angleze të kohës, të cilat nuk mund të dyshohen për ndonjë tendencë antigreke, por përkundrazi për tolerancë ndaj aleatëve të tyre dhe në radhë të parë ndaj forcave të së djathtës, të cilat ishin pikëmbështetja e tyre. Kështu, sipas dëshmive të njërit nga zyrtarët e lartë të misionit anglez në Shqipëri, majorit Palmer, i cili kreu një udhëtim eksplorues në Greqinë e Veriut pohohet se "Forca 399" kishte përcaktuar deri në 2000 veta që bashkëpunuan "me gjithë zemër me gjermanët", por ai nuk mohonte faktin që pati edhe rreth 700 veta që luftuan në radhët e ELLAS-it kundër gjermanëve. Tërheq vëmendjen një fakt se shifra që jep Palmeri, përkon me numrin e të dënuarve nga gjyqi famëkeq i Janinës, i ashtuquajtur "Gjyqi i kolaboracionistëve", i zhvilluar në vitin 1945-1946, i cili dënoi në mungesë 1930 shqiptarë të Çamërisë. Palmeri, i cili është mbështetur siç e thotë dhe vetë në të dhënat e palës greke e konkretisht të majorit Sarandis, i cili-thotë Palmeri- "pranoi përgjithësisht veprimet e kryera prej grekëve kunër minoritetit shqiptar" hedh paksa dritë edhe mbi një çështje tjetër mjaft të rëndësishme, e cila ka të bëjë me faktin se ç'vend patën gjermanët në genocidin që kryen forcat ultrashoviniste dhe fashiste greke kundër popullsisë shqiptare, të cilin Palmeri, pa u shqetësuar për tragjedinë e dhimbshme të kësaj popullsie, me gjakftohtësi e quan thjesht një "situatë grindjesh". Ai pohon sidoqoftë, një të vërtetë se ky akt "padyshim ishte i inkurajuar nga gjermanët". Genocidin zervist për spastrimin etnik në Çamëri e konfirmonte edhe koloneli Monague @oodhouse, ish kryetar i Misionit Anglez në Greqi, i cili thotë se "Zerva i ndoqi çamët nga shtëpitë e tyre në 1944... Dëbimi u krye me gjakderdhje të madhe. Qëllimi ishte dëbimi i popullsisë s padëshirueshme shqiptare nga vendi i vet". Madje këtë genocid ndaj shqiptarëve të Çamërisë e ka pohuar vetë N. Zerva. Në letrën dërguar më 4 gusht 1953, Jani Dani Popovitit e porosiste: "Të marrë përsipër detyrën e sqarimit të bashkëatdhetarëve (grekëve) se kush e pastroi Çamërinë nga shqiptarët". Këtë fakt e dëshmojnë edhe dokumentat e Komitetit Antifashist Nacionalçlirimtar të refugjatëve çamë në Shqipëri. Në një memorandum të këtij Komiteti dërguar Ministrave të Jashtëm në Moskë i cili u publikua në gazetën "Bashkimi" dhe pastaj edhe në "Pravda", pohohej se "Para shpartallimit të gjermanëve, monarkistët grekë dhe faashistët, bashkë me Gestapon, sulmuan popullsinë dhe shkaktuan emigrimin e minoritetit shqiptar në territorin e Shqipërisë. Ajtet e autoriteteve greke ishin në kontradiktë të qartë me Kartën e Atlantikut dhe me vendimet e Jaltës dhe të Potsdamit". Pozitën e gjermanëve lidhur me genocidin e bandave zerviste kundër popullsisë çame e kompromenton më tej një dokument tjetër që vjen nga një ditar i njërit prej nacionalistëve çamë, Rexhep Dino, i cili shpjegon dhe një enigmë tjetër, se si hyri Zerva në Çamëri, kur populli çam ishte i armatosur. Ky dokument provon se Zerva nuk guxonte të hynte në Çamëri, sepse i trembej konfrontimit me popullsinë çame, e cila ishte e vendosur të vetëmbrohej. Prandaj, ai ndërhyri pranë autoriteteve gjermane të pushtimit që ata të bënin çarmatimin e saj dhe ia arriti këtij qëllimi. Çarmatimi i popullsisë u krye nga gjermanët me një urdhër direkt të Hitlerit. Autori i lartpërmendur pohon se gjermanët në këtë rast nuk përfillën as lutjet e nacionalistëve shqiptarë çamë, që kishin besim tek ata për të realizuar aspiratat e tyre, për bashkimin kombëtar. Më pas Zerva hyri në Çamëri dhe kreu krimet monstruoze që tashmë dihen.
Nga hetimet e tij Palmeri përpiqet të hedhë sadopak dritë mbi motivet e kësaj masakre dhe ai jep një shpjegim ineresant që i afrohet të vërtetës ose më saktë është një pjesë e saj. Ai i raportonte eprorëve të tij se "Rrethi ku banonte ky minoritet ishte i pasur, konseguenca ka qenë gjithnjë një ndjenjë zilie dhe urrejtjeje nga ana e grekëve për atë rreth ndaj çamëve". Në të njëjtën kohë Palmeri vë në dukje se pretendimi absdurd për aneksimin e Shqipërisë së Jugut nga Greqia, të cilën shteti grek e kishte kultivuar në maksimum për disa dekada, kishte prodhuar "një urrejtje shumë të fortë, e cila drejtohej jo vetëm kundër çamëve, por kundër gjithë shqiptarëve në përgjithësi".
Në këtë mënyrë, palmeri vë në dyshim pretendimin se spastrimi etnik i Çamërisë u krye për shkak të bashkëpunimit të kësaj popullsie me gjermanët, por si pjesë e strategjisë shoviniste të Greqisë kundër shqiptarëve.
Megjithatë, Palmeri e pranonte dhe mundësinë hipotetike të bashkëpunimit të një pjese të minoritetit shqiptar me italianët dhe si shkaqe të këtij bashkëpunimi të mundshëm ai jepte "dëshirën për ta bashkuar Çamërinë me Shqipërinë ose për të shfrytëzuar mundësitë që paraqiste realiteti i krijuar për të qëruar hesapet e vjetra me grekëtt. Ai pohonte se nuk mund të arrihej në ndonjë konkluzion se kush nga të dy palët ishte përgjegjës për fillimin e armiqësive. Në të vërtetë, armiqësitë dhe konflikti nacional në Çamëri, siç kemi theksuar më lart, kishin filluar këtu me aneksimin e kësaj treve shqiptare nga greqia gjatë Luftërave Ballkanike. Shkaku themelor ka qenë politika sistematike antishqiptare dhe shkombëtarizuese e qeverisë greke dhe organizmave të ndryshme të saj. Kjo situatë e tendosur, sigurisht që ka shkaktuar edhe konflikte të veçanta midis të dy palëve, por dhuna dhe krimi grek dallohen cilësisht pasi ata ishin të ushtruara, të organizuara, të drejtuara ose të xnitura nga shteti grek. Prandaj bashkëpunimin e elementëve të veçantë shqiptarë me gjermanët dhe italianët, i cili e kishte burimin në shtypjen e rëndë nacionale nga shteti grek, qeveria dhe propaganda greke, pas luftës, madje dhe sot, u përpoqën të fryjnë dhe ta paraqisin si një bashkëpunim total ndaj popullsisë çame me gjermanët. Qëllimi ka qenë i qartë, që t'i vihej një bazë justifikuese spastrimit etnik të Çamërisë.
Por armiqësitë dhe përplasjet sipas të dhënave të mbledhura nga Misioni Britanik, rezultonin edhe në një linjë tjetër, në kuadrin e ballafaqimeve midis EDES-it dhe ELAS-it. Por as këto ngjarje nuk përbëjnë argumente për të përligjur spastrimin etnik të Çamërisë.
Përpara se palmeri të kryente hetimet e tij në Çamëri, zbulimet britanike në dhjetor të vitit 1944 dhe në janar të vitit 1945, kishin informuar Foreign Ofisin se masakrat dhe shpërngulja e popullsisë çame ishin kryer nga Zerva. Pohohej se pas pushtimit italian një grup nacionalistësh shqiptarë "kishte ndihmuar në vitin 1940 Ushtrinë Italiane në fushatën e saj kundër Greqisë dhe në vitin 1944 ata i kishin dhënë ndihmë afektive forcave gjermane të pushtimit. Pas largimit përfundimtar të gjermanëve nga Çamëria trupat e Zervës u shpërndanë në shtëpitë e shqiptarëve. Në një lokalitet 40 ushtarë të Zervës u zhdukën dhe pastaj u gjendën të vdekur. Ky incident që ndodhi rreth qershorit të vitit 1944 shkaktoi raprezaljet e forcave të Zervës, të cilat çuan në dëbimin e të gjithë shqiptarëve nga Greqia".
Pas raportit të Palmerit, një tjetër informacion iu dërgua Foreign Ofisit nga autoritetet ushtarake britanike në Greqi. Në të jepej vlerësimi i përgjithshëm se veprimet kundër çamëve ishin të kuptueshme, sado që ishin të qortueshme. Duke iu referuar Librit të Bardhë grek ky raport i paraqiste çamët si "një popullsi gjaknxehtë dhe violente ashtu si shumë komunitete të tjera malore ballkanike". Ndër të tjera në këtë raport thuhej: "Dy herë minoriteti shqiptar ka qenë përfshirë në shkatërrimet e zonës ku ata jetojnë. Dhe bregdeti shqiptar që shtrihet përballë Korfuzit ishte një nxitje er përhershme për nacionalistët e zjarrtë grekë. Gjatë lëvizjes së rezistencës çamët i kishin shqetësuar grekët sërish duke vepruar në banda midis bregdetit dhe forcave të gjeneralit Zerva. Ata ia prenë lidhjet atij (Zervës) ose të paktën penguan lidhjet e tij me kolegët e vet në Korfuz. Çamët përfaqësonin për Aksin një element nacionalist antigrek. Nuk duhet harruar se Zerva kur u godit dhjetorin e kaluar nga ELAS-i, u ankua se ai ishte goditur gjithashtu nga shqiptarët. Këta më shumë mundësi ka që të ishin çamët se sa ndonjë forcë nga Shqipëria. Në këto rrethana, veprimet kundër çamëve nga ana e grekërve kanë qenë të kuptueshme, megjithëse të qortueshme".
Çështja e Çamërisë, bashkë me atë të Kosovës u pozuan në opinionin publik nga Diaspora Shqiptare në kushtet e vetëizolimit të Shqipërisë, kur shteti shqiptar thuajse i kishte lidhur duart vetvetes për të mbrojtur interesat kombëtare shqiptare, duke vënë në plan të parë interesat e ngushta të mbrojtjes së pushtetit dhe parimet e bashkëpunimit në linjën e ashtuquajtur internacionaliste. Reagimet më të vendosura u bënë nga Shoqata "Çamëria" në SHBA, e cila zhvilloi shumë aktivitete në mbrojtje të çështjes çame. Në një letër dërguar Sekretarit të Shtetit të SHBA Cordell Hull, pasi theksonte kontributin që dha Shqipëria në luftën kundër fashizmit, shoqata kërkonte që parimet e Kartës së Atlantikut të zbatohen me konseguencë edhe në çështjen shqiptare. Në mënyrë të posaçme, shoqata i rferohej neneve 2 dhe 3 të kësaj karte dhe kërkonte që populli shqiptar, që kishte mbetur në shtetet fqinje të përcaktonte formën e qeverimit nën të cilën do të jetojë, të ushtrojë të drejtat sovrane dhe të restaurohej vetëqeverimi; të drejta këto që u ishin rrëmbyer me forcë. Në ktë mënyrë, ata jo vetëm kërkonin kthimin e popullsisë çame në trojet e veta, por që edhe Çamëria së bashku me Kosovën të shpreheshin lirisht për të ardhmen e tyre.
Forca kryesore që u vu në krye të përpjekjeve për të mbrojtur çështjen çame ishte Këshilli Antifashist i Çamërisë që zhvillonte aktivitetin e tij në Shqipëri. Ai drejtoi masat e popullsisë çame, përpjekjet e saj për t'u kthyer në atdhe. Kjo organizatë zhvilloi një aktivitet të gjerë si në aspektin diplomatik, ashtu edhe në organizimin e refugjatëve çamë, në organizimin e propagandës dhe në mbajtjen gjallë të shpresave për t'u rikthyer në atdhe. Këshilli Antifashist i refugjatëve çamë u dërgoi disa memorandume dhe protesta Fuqive të Mëdha, Qeverisë Greke, Shtabit të Përgjithshëm të Mesdheut, Komitetit Qendror të EAM-it, Guvernatorit të Epirit dhe Komitetit panepirot të EAM-it. Më e hershmja është jë protestë dërguar Fuqive të Mëdha më 17 tetor 1944 në të clën kërkohej që të largoheshin forcat e EDES-it nga Çamëria për të siguruar nderin, jetën dhe pronën e popullsisë si dhe sigurimin e të gjitha të drejtave të barabarta të bazuara në Kartën e Atlantikut dhe pjesëmarrjen e popullsisë çame në luftën e popullit grek kundër pushtuesit të huaj si dhe lirimin sa më shpejt që tëishte e mundur të 300 grave dhe fëmijëve të cilët mbaheshin në kampet e përqëndrimit në Filat dhe në Paramithi.
Këtë protestë e pasoi një tjetër votim proteste dërguar këtyre subjekteve nga Filati i Çamërisë më 30 tetor 1944. Në të paraqitet në përmasa reale tragjedia çame, hidhet dritë mbi shkaqet e saj. Ky dokument shquhet për një sens konseguent realizmi dhe nuk manifestohet në të asnjë shfaqje shovinizmi ose nacionalizmi ekstrem. Përkundrazi, dokumenti shquhet për frymën internationaliste, në të manifestohen qartë prirjet e toleranca dhe bashkëjetesa paqësore me popullin grek pa pasnjë paragjykim. Në kërkesat e kësaj proteste figurojnë kthimi i shpejtë i popullatës çame në vatrat e veta dhe sigurimi i jetesës së qetë të saj atje; fillimin e hetimeve nga Qeveria Greke në Çamëri për të zbuluar dhe ndëshkuar shkaktarët e krimeve, largimin sa më parë të forcave të EDES-it nga Çamëria si kusht për të shpëtuar nderin dhe pasurinë e popullsisë çame dhe barazimin real të të drejtave njerëzore kombëtare me popullsinë greke në bazë të parimeve të Kartës së Atlantikut dhe të pjesëmarrjes së popullsisë çame në luftën e popullit grek kundër pushtuesve të huaj.
Më 9 maj 1945 përfaqësuesit e popullsisë çame i dërguan një ankesë edhe konferencës së San Françiskos nëpërmjet Misioneve Aleate në Tiranë. Dukje iu referuar Kartës së Atlantikut dhe luftës që popullsia çame kishte zhvilluar kundër fashizmit, kërkohej ndërmjetësimi për kthimin e popullsisë çame në shtëpitë e veta. Ndërsa lidhur me fajtorët dhe ata që kishin kryer krime, kërkohej që të gjykoheshin nga një gjykatë dypalëshe (shqiptaro-greke).
Pas kësaj proteste, një komision çam shkoi në Athinë për t'i paraqitur Qeverisë së Papandreut kërkesat e refugjatëve çamë. Mirëpo ky nuk pranopi të merrte takim me të. Një funksionar i lartë i Ministrisë së Punëve të Jashtëme të Greqisë që mori kontakt me komisionin çam i deklaroi atij se "Qeveria nuk iu pret, sepse s'ka ç'tju thotë, pasi në praktikë është Zerva dhe në teori është Qeveria që ju të mos ktheheni në Çamëri". Pas dështimit të përpjekjeve për të biseduar me përfaqësuesit e qeverisë greke, delegacioni çam iu drejtua autoriteteve të Fuqive Aleate dhe Komitetit Qendror të EAM-it dhe Partisë Komuniste Greke. EAM-i dhe Partia Komuniste vetëm sa protestuan pranë misioneve aleate dhe Qeverisë Greke që të merreshin masa kundër bandave kriminale të Zervës dhe që popullsia çame të kthehej në trojet e veta. Ata nuk morën asnjë masë ose nuk u bënë asnjë premtim ose propozim përfaqësuesve të Çamërisë për të zgjidhur çështjen e tyre të drejtë.
Kur forcat zerviste u shpartalluan nga forcat e ELAS-it dhe Çamëria u çlirua, popullsia çame që gjendej afër kufirit u riatdhesua. Por kjo nuk zgjati shumë. Pas kapitullimit të ELAS-it më 13 shkurt 1945, çeta të frymëzuara nga qeveritarët e Athinës me në krye Plastirasin, ndoqën shembullin e Zervës duke masakruar për të dytën herë popullsinë çame. Sipas hetimeve që kreu në këtë kohë Misioni ushtarak Britanik, dilte se udhëheqësit e kësaj masakre kishin qenë leitnant Kristo Kaca, që kishte ardhur nga Korfuzi, major Ilia Kaca, që kishte ardhur nga fshati Palo dhe kolonel Zoto, të cilët ishin vënë në krye të një grupi banditësh nga Korfuzi dhe të disa banorëve grekë vendas, anëtarë të forcave të Plastirasit, gjithsej rreth 100 vetë dhe më 13 mars 1945 kishin shpërthyer një terror në Filat si rezultat i të cilit ishin vrarë 70 vetë. Sasia e emigrantëve që u kthyen në tokat dhe shtëpitë e tye ishte 3000-5000 veta. Ashtu siç pohojnë dhe autoritetet britanike, sulmi i fundit i grekëve nuk u provokua nga shqiptarët, por i ishte rezultat i "vazhdimit të ndjenjave ekstreme antishqiptare të grekëve në këtë rajon". Ky akt i ri kriminal, i kryer disa muaj pas masakrave të verës të vitit 1944, dëshmonte jo për veprime thjesht hakmarrëse, por për një politikë të përcaktuar mirë të Qeverisë Greke, e cila tani e kishte shtrirë plotësisht autoritetin e vet në të gjithë vendin edhe në këtë rajon.
Kongresi i Minoritetit Shqiptar të Greqisë që u mbajt në shtator të vitit 1945 miratoi një rezolutë të cilën ia dërgoi Konferencës së Ministrave të jashtëm të vendeve aleate, në të cilën vihej në dukje se "Në kohën e okupacionist nazist, ndërsa luftëtarët e minoritetit shqiptar në Greqi, të ikuraduar me forcat e rezistencës së popullit grek po luftonin ashpërsisht kundër okupatorit gjerman, forcat reaksionare dhe shoviniste të Zervës të komanduara prej vetë këtij gjenerali gjakpirës, hynë pabesisht nëpër qytetet dhe fshatrat e Çamërisë, duke përsëritur barbarizmat e 1912-ës pas Luftës së Parë Ballkanike, ku u masakruan, u burgosën dhe u torturuan me mijëra qytetarë dhe fshatarë çamër nga të gjitha shtresat shoqërore". Kongresi, duke iu referuar Kartës së Atlantikut, kërkoi jo vetëm kthimin e emigrantëve çamë në trojet e veta, por edhe "sigurimin e të drejtave të barabarta të minoritetit shqiptar në Greqi me pjesën tjetër të popullit grek, ashtu siç e gëzonte minoriteti grek në Shqipëri".
Në fund të nëntorit 1945, përfaqësuesit e emigrantëve çamë i dërguan një letër zëvendëssekretarit të Jashtëm Ballkanik McNeil, i cili po vizonte Athinën dhe kërkuan që ai të ndërhynte pranë Qeverisë Greke për zgjidhjen e çështjes çame, por edhe si më parë, atyre nuk iu dha ndonjë përgjigje. Këtë herë, Komiteti Antifashist Çam garatimin e të drejtave të minoritetit shqiptar si qytetarë të lirë e mbështeste jo vetëm në Kartën e Atlantikut, por edhe në Konferencat e Teheranit, të Jaltës dhe të Potsdamit.





“non solum sibi vivere, sed et aliis proficire”

View User's Profile Visit User's Homepage View All Posts By User U2U Member
burimuji

Postuar mė 2-7-2002 nė 23:12 Edit Post Reply With Quote
Rezultate nga Kerkim ne Web

members.tripod.com/camerian_volunteer

www.frosina.org/infobits/cameria.shtml

www.albabel.yucom.be/cameria_index/cameria10.htm

studweb.studserv.uni-stuttgart.de/studweb/users/ger/ger10999/shqip/letersi/xhaferri.html

www.ce-review.org/99/19/vaknin19.html

mediafilter.org/Monitor/Mon.ALB-SP/Mon.ALB-SP.koha-j2.html

www.ssees.ac.uk/albstud.htm

angjelo.homestead.com/files/History_of_Cameria.htm



ÇAMERIA

As indicated by tools found in different locations the Neadertal man and the HOMO SAPIENS (wise man) possibly lived in Çameria during the last phase of the Middle Paleolithic and the newer. Paleolithic age (40.000-9.000 b.c.).

Signs of the neolithic man have been found in the Marina cave north of Pavla river, in the cave of Sideri in Filiati(inhabited by Albanians people to this day), in the cave of Pshaka and in other locations in the plain of Paramythia(the heartland of Suli region).

In the early period (2.600-1.900 b.c.)The Illirians( the root of the word Illiria is an Albanian word..ylli or illi=star, after the first king of Illiria, Yllus) settled in Çameria. Some of Illirian tribes were Dodonians, Efyrians, Kasopians , Molosians and others. Çameria becomes one of the native Illirian parts of Balkans. Illirian culture developed through out Balkans with Çameria as part of it. The Illirian culture flowrished in particular on the 12th under the Illirian tribe of Molosians. It is known that Alexader the great's parents had Molossian roots. Another great hero of Çameria(Epirus), was the great Pyrro, his successes in the battlefields took him and his army even to Italy..It is scientificly believed that Pyrro was blood related to the family of Alexander the great. The Illirian(Albanian) roots of Pyrro are undisputed and often it is taken as reference to highlight the Illirian(Albanian) roots of Alexander the great..

During the years of the Byzantine Empire new tribes such as the Goths, Ostro- goths, Saracenes and Norses arrived in Çameria.

In 1449 Çameria fell under Ottoman rule. The population of Çameria battled the Ottoman troops in 1611 and later on 1803 where, the latest battles where famously fought by the Suli region(the center town of suli is Paramithia) in Çameria with the double headed eagle flying on every battle. It's important to state that on 1750 Suli was made up of 60 villages and with a population of 25000 inhabitants. During the period of Ottoman rule , Çameria was constituted on the Vilayet of Janina, one of the four Albanian vilayets in Balkans. One figure that shook the history of Çameria during this period is that of Ali Pasha (1740-1822). Today on the region Suli are ruins of the house of Kapetani, and the place where the famous Kugi was(note fighting against the ottomans under Albanian flag).Albanians of this period that made names as great fighter, scholars and patriots are , Luli Çapari, Marko BoÇari, Hasan Tasini, Osman Taka, Çelo Mezani(there are great stories almost mythical, about these last two great popular heroes) and alot of others.... .

In 23rd of february 1913, Çameria fell under Greek rule. This was the aftermath of the decision of great powers to give Çameria unjustifiably and unfairly to Greece.

http://www.aimpress.org/dyn/alba/archive/data/200009/00928-005-alba-tir.htm

THU, 28 SEP 2000 11:22:25 GMT

Ligji i luftes mes Shqiperise dhe Greqise dhe ceshtja came

AIM TIRANA, 27 SHTATOR 2000

A do te kthehet ceshtja came ne nje tjeter molle sherri midis Shqiperise

dhe Greqise? Ne faqet e gazetave shqiptare, ne diskurin politik si dhe ne parullat e mitingjeve po shfaqet gjithnje e me teper edhe ceshtja came. Nje shoqate me emrin Cameria po behet gjithnje e me aktive. Tani edhe nje rruge ne Tirane mban emrin Cameria.

Po cfare perfaqeson ceshtja came, qe here duket se harrohet dhe here del ne skene.?

Pak histori

Duke qene se shpesh origjina e popullsive ne Ballkan eshte e diskutueshme, aq me teper kur merren si burim studiues apo qarqe politike te rajonit, per te shkuar tek origjina historike e ceshtjes came mund t'i referohemi nje raporti te Grupit Nderkombetar te Krizave:

"camet jane shqiptare etnike, shumica myslimane qe kane banuar historikisht midis Butrintit dhe lumit Akeron, ne lindje te maleve te Pindit. Territori ku ata kane banuar ka qene pjese e Perandorise romake e fituar me pas prej Bizantit...Myslimanizuar shumica pas pushtimit otoman...territor i dhene Greqise me vendim te Konferences se Ambasadoreve me 1913, vetem disa fshatra i mbeten Shqiperise..".

Me pas ne raport thuhet se shifra e cameve te larguarve me force nga Greqia per ne Shqiperi gjate dhe pas Luftes se Dyte Boterore eshte rreth 35 mije vete. Por pavaresisht numrit te personave te larguar dhe per te cilet nuk ka nje shifer konvergjente, ajo qe ka rendesi eshte pasuria e pretenduar dhe vlera e saj. Sipas vleresimeve te Zyres Komisionare Shqiptare, kompetente deri ne vitin 1990 per te trajtuar pronat e shqiptareve jashte kufijve politike te Republikes se Shqiperise , botuar kohet e fundit ne te perditshmen shqiptare "Shekulli", ne favor te shqiptareve ne Greqi, ne vitin 1940 numeroheshin pervec shtepive e trojeve, pyje me siperfaqe 65 mije hektare, 108 mije ha kullota dhe 30 mije ha toke bujqesore. Po sipas kesaj zyre vlera e tyre me nje perllogaritje modeste shkon tek 1 miliard dollare. Ndersa sipas Shoqates Cameria vlera totale e pronave came ne fund te Luftes se Dyte Boterore ishte 340 milion USD dhe qe me vleren e sotme te kembimit vleresohet 2,5 miliard dollare, theksohet ne materialin e Grupit te Krizave.

Sic shihet, fatura financiare e kesaj ceshtjeje eshte aq e madhe sa nuk mund te mos merret parasysh edhe kur flitet per marredheniet mes Tiranes dhe Athines.

Po c'thote Tirana politike?

Njeri nga protektoret e deklaruar politike te kesaj ceshtje ne Tirane, kreu i opozites Sali Berisha nuk ka bere ndonje pretendim publik kundrejt Greqise sa kohe ishte ne pushtet. Nuk mund te perjashtohet edhe opsioni se ai mund ta kete kerkuar ne takimet e tij me palen greke zgjidhjen e ceshtjes, por me marreveshje eshte rene dakord qe ajo te mos kumtohet ne publik. Ndersa drejtuesit e sotem te shtetit shqiptar e kane ngritur ceshtjen came si ceshtje pronash, pra jo si nje rivendikim territorial, sic mund ta demonizojne ekstremistet greke duke e lidhur madje kete kerkese me rritjen e ekspansionit panshqiptar pas hyrjes se trupave te NATO-s ne Kosove.

Sipas perfaqesuesve te shoqates me emer Cameria, Greqia mohon te drejten e shenjte te prones private duke mbajtur ende ne kembe gjendjen e luftes me Shqiperine dhe duke etiketuar si bashkepunetore te gjermaneve tere pakicen shqiptare qe ka jetuar ne territoret e saj deri ne perfundim te Luftes se Dyte Boterore.

Mbajtja ne kembe e ketij ligji prej gjashtedhjete vjetesh bllokon dhe kthimin e pasurive te shqiptareve, kryesisht te cameve qe kane jetuar ne Greqi deri ne kete periudhe dhe jane larguar me force prej andej.

Ka qene kryeministri Meta ai qe foli publikisht i pari per ceshtjen came gjate vizites se tij te pare ne Greqi. Dhe mori pergjigjen e menjehershme te homologut te tij grek Simitis: "Per ne kjo ceshtje nuk ekziston". Pas kesaj, ne fakt ne Shqiperi zerat per ceshtjen came u fuqizuan.

Ne fakt ceshtja came paraqitet e nderlikuar, politikisht dhe juridikisht. Asnje iniciative juridike ose padi kolektive apo individuale nuk eshte depozituar deri tani ne Gjykaten e Strasburgut. Ata qe flasin per dritehijet juridike te ceshtjes came i shohin ato te lidhura pazgjidhshmerisht me pengesat politike. Nder to kryesoret mbetet

Ligji i Luftes kunder Shqiperise, i cili ne fakt e bllokon juridikisht problemin.

Ligji paradoksal i Luftes mes Shqiperise dhe Greqise

Kane kaluar gjashtedhjet vjet qe nga shpallja me dekret mbreteror e ligjit 2636 te Qeverise se gjeneralit Metaksa si kunderpergjigje ndaj sulmit italian mbi Greqine nga territori i Shqiperise. Kjo e fundit pa asnje lloj subjektiviteti te pavarur nderkombetar i shpalli bashke me Italine lufte fqinjit jugor. Dekreti mbreteror siguronte ushtrimin e efekteve te tij sekuestrative kryesisht mbi 800 prona te shqiptareve, mesohet ne arkivat e Ministrise jashtme shqiptare. Kjo sepse sipas dekretit Shqiperia dhe Italia shpalleshin shtete armiq. Pronat u moren ne fillim prej Ministrise se Financave qe nga ana e saj ua dha qytetareve te ndryshem ne administrim duke marre pej tyre 15% te te ardhurave vjetore. Abrogimi i ligjit prej qeverise kuislinge te Colakogluse, te mbrojtur nga bajonetat naziste gjermane, nuk u njoh nga qeveria greke e vitit 1944, e cila e restauroi nepermjet ligjit 13 te ketij viti dhe prej atehere ai eshte ne fuqi.

Pavaresisht retushimeve te ligjit qe perjashtoi disa prona te qytetareve shqiptare me origjine greke, vendosjes se marredhenieve diplomatike mmes dy vendeve me 1971, nenshkrimit te Traktatit te Miqesise dhe Bashkepunimit midis dy vendeve me 1996, Ligji i Luftes vazhdon te ngelet ne fuqi. Ekziston nje dekret i qeverise greke te vitit 1989 per shfuqizimin e ligjit, por ky dekret asnjehere nuk u miratua ne Parlamentin Grek.

Duket se pikerisht pas ketij veprimi apo mosveprimi qendron dilema greke: ligji nuk ka efekte nderkombetare, as ne marredheniet me Shqiperine, aq me teper qe mes dy vendeve ka edhe nje Traktat Miqesie dhe Bashkepunimi, por atij i ngelen disa efekte te brendshme, kryesisht mbi pronat qe gjenden ne territorin grek.

Zgjidhje politike dhe zgjidhje juridike

Kaloi gati ne qetesi ne 31 korrik ne shtypin shqiptar lajmi se Presidenti Meidani i kerkoi ministrit grek te Mbrojtjes Xohaxopullos heqjen e Ligjit te Luftes. Sipas avokatit te njohur shqiptar Agim Tartari Greqia ka aprovuar ne 3 dhjetor 1998 ligjin 2664, i cili fiksonte 5 tetorin 1999 si afatin e fundit per te regjistruar pasurite e paluajtshme ne Greqi. Me pas pronat e paregjistruara, pra dhe ato te shqiptareve came, konsiderohen si publike. Ligji i mesiperm parashikon te drejten e apelimit brenda 5-7 vjeteve per ata qe pretendojne njohjen e te drejtes se prones. Pikerisht ky eshte dhe afati kohor brenda te cilit Shoqata Cameria synon te realizoje nje padi kolektive ne Gjykaten Europiane te Strasburgut.

Por levizja ne drejtim te rikthimit apo kompensimit te ketyre pronave qe perfaqeson nje fature te madhe financiare kerkon dhe aktivizimin e shtetit shqiptar, thote avokati Tartari. Por Tirana zyrtare, e gjendur ne nje vit elektoral, ka pak te ngjare qe t'i kushtoje shume vemendje ceshtjes came. Aq me teper, qe per Shqiperine si rregull peshon me shume fati i afro 300 mije emigranteve qe punojne ne Greqi, se sa pronat e cameve, te cilet megjithate kerkojne te drejten e tyre te pronesise.

AIM Tirane

ARBEN LEKA


Çameria (Chameria) is a region in northwestern Greece, centered around the Tsamis river, streching from Lake Prespa in the north down to Preveza at the Gulf of Arta. It is the southern part of the ancient region of Epirus, hence it is sometimes referred to as Southern Epirus.

Prior to World War II, this region had a significant Albanian population. In fact, according to several cartographers of the 19th and early 20th century, Albanians comprised the majority population of the region of Çameria. After World War II, the Greek government, on allegations of cooperating with fascist Italy, expropriated and forcefully expelled into Albania around 150,000 Albanian Çams. As a result, the Albanian population in Çameria today is symbolic and this population enjoys virtually no rights in preserving its identity, culture and language.

The Albanian Çams presently living in Albania have organized their own association, the Çameria Society, which demands that the Greek government return the property once owned by the Çams. The Greek government, while expressing great concern over the Greek minority of Albania, has done little to address the Çam issue.

UNPO UNPOGA4/1995/12
UNREPRESENTED NATIONS AND PEOPLES ORGANIZATION

RESOLUTION OF THE GENERAL ASSEMBLY OF UNPO

FOURTH GENERAL ASSEMBLY
Fifth Session
The Hague, 20-26 January, 1995
General Assembly Resolution 12

RELATING TO THE RIGHT SOLUTION TO THE PROBLEMS OF THE CHAMS

The General Assembly,

RECOGNISING that the Cham people have been forcefully expelled from their homeland at the end of Second World War by special Greek forces;

WHEREAS the Chams are over 150,000 people in Albania alone, who demand to return to their lands, to possess their properties again which are currently being unjustly exploited by others, and to enjoy all of the internationally proteced human rights;

WHEREAS until now the Greek government has not agreed to enter into a dialogue about the Cham problem with the legitimate representatives of the people of Chameria;

WHEREAS the Greek government does not permit expelled Chams to visit Chameria and their brothers there to express their identity;

THEREFORE,

DEMANDS that the Greek government recognise the historical reality of the Chams' problem and work seriously to give it a right and full solution.

SUPPORTS the legitimate demands of the Chams and their activity which tends to resolve their problem in a democratic way.

APPELAS to the international community to recognise the rights of Cham people, including:

1. Repatriation of Cham people to their own homeland;
2. The right of the Cham people to regain their properties;
3. All the interenational rights which derive from international charters and documents.

Office of the General Secretary
Javastraat 40A
2585 AP The Hague
The Netherlands
Tel: +31 70 360 3318
Fax: +31 70 360 3346

Americas Coordination Office
444 North Capitol St.
Suite 846
Washington DC 20001-1570
United States
Tel: 1 202 637 0475
Fax: 1 202 637 0585


Date:15 December 1993
Subject:Albania: Situation of Cams
From:The Centre for Documentation on Refugees, UNHCR, Geneva

Keywords: Albania; Greece; Ethnic and national groups; Moslems

There are very few references to the Cams in the published sources available to the Centre for Documentation on Refugees. In the section on foreign relations in its General Briefing on Albania, the Eastern Europe Newsletter says,

Tirana wants Greece to rehabilitate the Muslim Albanian Cams who were expelled from Greece after [World War II] for collaborating with the Italian occupation, and to give back land in northern Greece which was expropriated from the Cams. Athens says there is nothing to discuss. [Furthermore] . . . Albanian misgivings over Greek intentions are reinforced by Greek high-handedness -- such as on 2 August [1992] when the Greek Orthodox Church hierarchy unilaterally foisted upon the Albanian Orthodox Autocephalus Church a Greek priest as its archbishop . . . [an appointment] promptly "annulled" [by the Albanians] (10 August 1992, 3).

In its chapter on ethnic minorities in Greece, the Minority Rights Group refers to the Cams as follows:

While there is much comment focused on the position of the Greek minority in Albania, there is very little information about the Albanian minority which remained in Greece after the founding of the Albanian state in 1913. Most of these Albanians were Orthodox by religion although there were Muslim Albanian Cams in northern Greece up till immediately after World War II. During the war attempts were made by the Italian occupiers to harness them against the Greeks and as a result there was a backlash against them after the war with many being driven into Albania and mosques burnt (The Balkans: Minorities and States in Conflict, 1991, 189).

In a telephone interview, a spokesman for the Eastern Europe Newsletter stated that, as ethnic Albanian and Moslems, the Cams are not in conflict with the Albanian government or the country's Moslem majority. If any difficulties were to arise, they might occur as a result of a Cam's conversion to the Greek Orthodox Church, which would then place them in the bigger context of the "ethnic Greeks in Albania" issue between Albania and Greece (15 December 1993). Please see recent articles on this subject from the RFE/RL Research Report and The Guardian Weekly.

For background information on the on-going tensions between the two countries, please see attached "Albania-Greece (Northern Epirus)" section from Border and Territorial Disputes (1992, pp. 3-7). We are also attaching the sections, Greece and its Minorities and Albania and its Minorities from the Minority Rights Group book.

REFERENCES

Border and Territorial Disputes, 3rd edition, Albania-Greece (Northern Epirus), Longman, Harlow, 1992
Eastern Europe Newsletter, Albania: A General Briefing, 10 August 1992
Eastern Europe Newsletter, telephone interview with spokesman, 15 December 1993
The Guardian Weekly, Albanian's ethnic melting pot threatens to boil over", 11 July 1993
Minority Rights Group, The Balkans: Minorities and States in Conflict, London, 1991
RFE/RL Research Report, Vol. 2, No. 33, Albanian-Greek Relations: The Confrontation Continues, 10 August 1993.

[Edited on 3-7-2002 by Eni_P]

[Edited on 3-7-2002 by Eni_P]

[Edited on 3-7-2002 by Eni_P]

View User's Profile E-Mail User View All Posts By User U2U Member
Eni_P

Postuar mė 16-7-2002 nė 10:07 Edit Post Reply With Quote
Mbi tė gjitha Ēamėria

marre nga Gazeta55

Në lashtësi, Çamëria njihej si Iliria e Jugut dhe më vonë është quajtur Shqipëria e Jugut.

Grekët e kanë quajtur Çamërinë, Epir, një emër që do të thotë "Kontinent", ky nuk ka asnjë lidhje me kombësinë e popujve që banojnë në këtë kontinent.

Emri Çamëri u përdor nga banorët grekë të ishujve të vegjël përtej kufijve të Shqipërisë. Grekët, në vazhdimësi janë munduar për të tjetërsuar historinë duke shpikur edhe gjenezën helene, si të vetmen pellazge, para asaj ilire si trashëgimtare të vërtetë. Ata duke mos përballuar dot shkencërisht, gjenezën tonë pellazge më të hershme se helenët, atëhere nuk u mbetej tjetër gjë, veçse tjetërsimi i të vërtetave historike. Përpjekjet e grekëve për të tjetërsuar historinë nuk janë mbështetur nga studimet shkencore, të bëra si nga shkencëtarët e huaj dhe ata grekë, pa përjashtuar dhe disa prej tyre që, me argumentime shkencore bindëse hedhin dritë të plotë për gjenezën e popullit tonë, duke filluar që nga lashtësia deri tani në kohërat moderne, duke argumentuar shkencërisht, se shqiptarët janë pasardhës të pellazgëve, ilirëve. Straboni dhe Herodoti, duke mos e njohur gjuhën e fiseve fqinje që ndryshonte krejt nga helenishtja, i quajtën banorët në veri të Ambrakisë, Pellazgë ose Barbarë. Për të dalluar helenët nga kombet e tjera ata përdornin këtë formulë:"Kush nuk është helen, është barbar".

Teza e përbashkët që e gjejmë tek Straboni, Ptolemeu, Tuqiditi është:"Çamëria në lashtësi banohej nga fiset thesprote, mollose, kaone, që nga grekët e lashtë quheshin fise barbare, sepse nuk flisnin greqisht".

Në librin "Fjalor i Antikiteteve klasike" të Lybkerit, tek artikulli për Korkyrën (Korfuzin), vihet në dukje, se ai ishull në zanafillë banohej nga ilirët.

Në veprën e studiuesit të njohur suedez Martin P. Nilson, botuar në Londër në 1909, me titull "Studime mbi historinë e Epirit të lashtë", sqarohet më së miri, se Epiri nuk ka qenë ndonjëherë grek, ky rajon ka ruajtur natyrën e vet ilire të pandryshueshme.

Në shekullin e X-të të erës sonë, perandori i Bizantit Leoni i Mençur, në një nga librat e tij përmend faktin që "banorët e Epirit janë shqiptarë" Pukvili (1770-1857), që njihej si mik i helenëve, i cilësuar si filo-grek shkruan "për Pirron dhe Thesprotin që nuk janë grekë" si dhe jep mjaft prova etnografike, arkeologjike për autoktoninë çame (libri "Udhëtime në Greqi" vol. 1 fq.98.( Martin Lik në librin "Kërkime në Greqi" botuar në Londër, në 1814, në fq. 266 thotë:"Çamët okupojnë vendin në jug të lumit Kalama (Thiam i vjetër) dhe kam arsyen të besoj, se çamët e kanë nxjerrë emrin e tyre nga një aliternacion i lumit të prapthi. Vendit i thonë Dar, dhe shtrihej deri rrotull fshatrave të Janinës, vendet kryesore të Çamërisë janë: Suli, Paramithia, Margariti, Parga, Agjija. Enciklopedia e madhe helenike, vëllimi 15 fq. 405 provon se, çamët janë banorët e parë të Thesprotisë dhe jep njoftime se emrin çam e kanë marrë prej Thiam (Kalama i sotëm). Nga pikëpamja gjuhësore pranon se dy të tretat e Çamërisë, megjithëse të ndarë në të krishterë dhe myslimanë, flasin shqip, por një shqipe të veçantë. Studiuesit, konsujt dhe udhëtarët e ndryshëm si Pukvili, Lik, Brukton, Helon, Bul, Liri, Dozon etj, që vizituan Shqipërinë në shek.XIX-të konstatuan se populli i Çamërisë, trevë që shtrihej në mes të lumit Kalama, gjirit të Artës e deri në Prevezë, popullohej nga shqiptarët autoktonë.

Përfaqësuesi i Greqisë në Konferencën e Losannës, deklaroi më 19 janar 1923,se "Shqiptarët banojnë në një krahinë plotësisht të caktuar, d.m.th Epirin. Nga sa më sipër, del më se e qartë autoktonia ilire e Çamërisë, si dhe vazhdimi i iliro-shqiptarëve të saj, pasardhësit e fiseve pellazgo-ilire janë quajtur thesprotë, me qendër shpirtërore tempullin e Dodonës. Me të drejtë, banorët e vjetër të Çamërisë japin përgjigje për vendndodhjen e Çamërisë:"Çamëria zihet ka lumi i Shalësit (Pavllo) në veri, jaram të tre gurët e zes në Prevezë". Çamët dhe epiriotët, kanë patur nga helenët ndryshime nga kultura, gjuha, historia, zakonet, etj. Helenët janë pasardhës nga përzierja e pellazgëve me mesopotamasit që emigruan në Greqi, rreth vitit 1700 para erës sonë, dhe u përzien një herë të dytë pas vdekjes së tyre në Greqi me të tjerë pellazgë.

Shteti social i Greqisë së lashtë, përbëhej nga elementi mbizotërues dygjuhësor që fliste në shtëpi shqip (pellazgë) dhe që mësonte në shkollë greqishten, dhe që u quajtën më vonë helenë, të dalë nga përzierja pellazgo-mesapotame, pellazgo-egjiptiane të emigruar në Greqi.

Fjala "helene" është marrë nga "helios" (diell), që do të thotë që vijnë nga vendet e nxehta me diell, si Babilonia (Egjipti) e Mesapotamia. Gjatë lashtësisë, si dhe sot quhet helen çdo person që është arsimuar në gjuhën greke, që mund ta fliste dhe ta shkruante këtë gjuhë, duke u bërë kështu dy gjuhësh.

Në kohën e pavarësisë të Greqisë, në vitet 1821-1830, gjendja shoqërore e lashtë ende mbizotëronte në Greqi. Në Parlamentin Kombëtar të Greqisë përdoreshin të dy gjuhët. Mbretin Oton i Parë, që iku nga Gjermania dhe vajti në Greqi, e këshilluan të mësonte greqishten për të folur me popullin, dhe pasi e mësoi greqishten e vjetër e doli në popull, pa se askush nuk fliste greqisht, por flisnin shqip.

Në racën e bardhë, pellazgët janë të parët ku autoktonia i përket shqiptarëve, kurse grekët, latinët, janë derivate të pellazgëve. Banorët e Epirit nuk kanë qenë ndonjëherë grekë, kjo trevë që në lashtësi ka qenë iliro-pellazge, Thesprotia nuk ka qënë greke, se çamët që nga lashtësia dhe deri tani në kohët moderne janë autoktonë në trojet e tyre. Në Çamëri, si në lashtësi dhe tani në kohët moderne, përpjekjet e grekëve për të hequr identitetin shqiptar të Çamërisë, kanë qenë dhe do të jenë të pasuksesshme, pasi historia nuk mund të tjetërsohet sipas dëshirës së grekëve.

Krahina e Epirit ka qenë etnikisht shqiptare që prej kohës antike. Konferenca e ambasadorëve në Londër, në vitin 1913, pjesën jugore të kësaj krahine ia shkëputi trungut të saj amtar, dhe ia dha shtetit grek, pavarësisht faktit se banorët e Epirit të Jugut ishin shqiptarë të besimit ortodoks dhe mysliman, shqiptarët e besimit ortodoks, iu nënshtruan helenizimit. Greqia ndoqi një politikë të sofistikuar asimilimi ndaj shqiptarëve ortodoksë të Çamërisë, duke konsideruar se ata janë grekë, duke pretenduar se të gjithë ortodoksët janë grekë, duke përdorur fenë për asimilimin e shqiptarëve ortodoksë, dhe i ktheu në kombësine greke. Qeveritarët grekë kanë ndjekur një politikë shoviniste dhe kanë kryer genocid kundra shqiptarëve myslimanë.

Në vitin 1913, bandat e Deli Janaqit të organizuara dhe të përkrahura nga qeveria greke, masakruan dhe vranë te Përroi i Selamit, në Paramithi, 72 burra nga krerët e kësaj krahine. Ky ka qenë fillimi i shfarosjes së shqiptarëve myslimanë të Çamërisë.

Në vitet 1914-1921 nën pretekstin e çarmatimit të popullsisë shqiptare të Çamërisë nga qeveritarët grekë, u kryen ndjekje, persekutime, tortura dhe grabitje ndaj popullatës
(vijon)





“non solum sibi vivere, sed et aliis proficire”

View User's Profile Visit User's Homepage View All Posts By User U2U Member
Eni_P

Postuar mė 24-9-2002 nė 08:10 Edit Post Reply With Quote
Shkrim ne anglisht mbi Ēamet e problemet pronesore te tyre

[nuk po kam kohe t'i futem perkthimit, me falni per kete,por m'u duk artikull interesant)

Georgia KRETSI

First reflections on the issue of `collective ethnic accountability´ and property rights of the Cham Muslim Albanians at the Greek-Albanian borders. From Second World War up to the present.

Only 300 meters from the borderline between Greece and Albania, close to the small Greek town Sagiada (&#931;&#945;&#947;&#953;&#940;&#948;&#945;) in April 2002 the brand new electricity mast tumbled to pieces after an explosion (TO BHMA 07.04. 2002). Some journalist guessed that the deed was caused by Albanian or Greek cattle-breeders, which are trafficking milk products at the borders and have continuous conflicts over the milk prices. But the police is not so much eager to catch some milk traders, but rather to find out the instigators, as they bear suspicions, that the act was connected to land and property issues. This stems from the fact that the mast was placed on a piece of land that in former times belonged to Muslim Albanians, namely to Chams.
Chams are understood as the members of the Albanian Muslim minority which used to live predominately in north-western Greece, in the part called Thesprotia in Greek and Chameria in Albanian (as well as in seven villages at the Albanian side of the border). At the end of the 40’s their number mustn’t have exceeded the 23. to 25.000 Muslim members . At the end of World War II the Cham minority in Greece was subject to massive violent expulsion to Albania forced by Greek nationalistic troops, which was justified by accusations of their collaboration with the fascist-nazis´. Their property was confiscated and redistributed to landless or/and semi-nomadic Christian populations .

It was toward this property and residence rights issue the suspicion of the investigators of the incident were directed to, although there is no evidence of the existence of any extremist organization or group, that would be likely to take over a activity of such scale. The above-mentioned incident was not the only one in the last years to bring to the foreground a historical conflict, which for more than 45 years was buried in the ditches of the cold war. The word ”Cham” didn’t involve any historical or geographical associations until recent years not only for the Greek, but even for the Albanian public. This was symptomatic for that it effaced the memory of the socialist regime and respectively its historiography.
For the locals, the border populations of both sides, though, the history of the Chams is inscribed in their reminiscences. This is not surprising as the expulsion of the Albanian minority is still carved in the landscape of Thesprotia (Chameria was renamed after 1936 to &#920;&#949;&#963;&#960;&#961;&#969;&#964;&#943;&#945;). Not even 2 km away from the Albanian border at the Greek side one can see the ruins of the voluminous mosques in the village Koçka (Greek: &#922;&#974;&#964;&#963;&#953;&#954;&#945;) once inhabited by prosperous Albanian Muslims, and in the 50’s settled by landless Christian Vlach communities. Close to Koçka, at the hill across the Ionian cost in the abandoned Albanian village of Lopësi (Greek: &#923;&#953;&#972;&#968;&#951;) stands the legendary fortified seraj at the top of the hill, where the Osman landlord of the plain holdings is said to have lived in luxury with his harem and his guards. In the kula-like dwellings of the former Albanian inhabitants of Lopësi small windows at the upper level of the housings would let little light in and would also let women out of touch with the outer world. Nearby the Albanian Lopësi are the ruins of the Greek older village of Sagiada, which was as well abandoned during the IIWW, and after that rebuilt further down to the coast. The architecture clearly differs here with lower and bigger windows, with several churches and a central village-square.
The ”ghost villages” are strongly suggestive to the fantasy of the travelers and lately some photographers and local amateurs started exploring the area within a nostalgic though very sincere mood. Still though, it takes some courage to visit the places, as even locals would avoid, and would advice you to do the same. The abandoned ghost villages are too close to the borders, which comprise nowadays the green border for hundreds of Albanian migrants, that clandestinely cross the border by night. Thus the locals are afraid to take walks till there, not less so because the Greek border security would occasionally hinder one to reach the villages.
Since the opening of the borders the ”secret life” of the dead villages seemed to revive. In old Sagiada people would find hidden extinct fireplaces, clothe pieces and plastic bottles labeled ”Glina”, the Albanian bottled water. In the old church, several icons were stolen, which had been there until the end of IIWW. An inhabitant of Sagiada achieved to rescue some old icons, which were burning in a fire place in a cold winter month, probably used by refugees to warm up and fight the cold. In the church walls and frescos one can see scratched Albanian names and the name of the next Albanian town Konispol or other places of Albania. In smaller number you see as well signatures with Greek names and towns.
Additionally both villages, Sagiada and Lopësi, were partially burned in the 90’s. Some people believed, that this happened because of the negligence of shepherds and refugees. Although the police couldn’t testify the scenarios of the fire some others still assumed that these were deeds of arson, revenge of former inhabitants.


[Edituar më 24-9-2002 nga Anton Ashta]





“non solum sibi vivere, sed et aliis proficire”

View User's Profile Visit User's Homepage View All Posts By User U2U Member
Eni_P

Postuar mė 24-9-2002 nė 08:12 Edit Post Reply With Quote
I. The ethnonym “Cham ”

Today -mostly elder inhabitants of the border areas, to whom we spoke to – still use historical ascriptions in order to refer to “Greeks” and ”Albanians” with a very precise knowledge and attribution of language and religion characteristics. They often use the term “Turk” or “Turkalbanian” for the Chams, indicating that they are Muslims. The Christian Albanian-speaking population in Chameria is known as “Arbanits” and very rarely is characterized as ”Christian Chams”. The attribution ”Graecochams” can also be heard, though more often Albanians keep in use the Osmanic-Turkish term “kaur” (the “non-believers” ) for the Greek-speaking Christians.
The term “Cham” und “Chameria” may have its roots in the beginnings of the Osman domination. Most likely it came into being as a consequence of the settlement of Albanian groups (14th a. 15th century) (Ducellier 1994; Psimmoulç 1995) and the gradual change of the ethnic structures in the area. Particularly it was established as a regional-ethnic description in the course of the Islamization and the rise of local Albanians into crucial Osmanic positions. In the construction of the (outer) boundaries of the group a determining fact was that Muslims used to contain an island-like settlement in-between the mainly by Christians inhabited region of Epirus.
Today, and even more accentuated in the post-socialist era, the regional denomination ”Chameria” is primarily in use by Albanians with not to be overseen irredentistic undertones which refer to an “ethnic Albanian territory” that remains today within the Greek state. Almost exclusively only the expelled Muslims from Greece are called ”Chams” and only sporadically the inhabitants of the tiny South-Albanian part of Chameria. This observation points to the specific group-formation within nation-states through minorization processes and illustrates the fading away of older notions of tribal affiliation .

II. Legal status and property rights until WWII

Even though since 1913 the Chams existed as a linguistic-confessional minor group in Greek territory their ethnization came into being only with the Convention of Lausanne (1923). This convention had two far-reaching repercussions for the status of the Albanian Muslims: first the question of the exchangeability aroused and second the redistribution of the land property by the agrarian reform that was proceeded with throughout Greece with the arrival of 1.4 Million Christian refugees from Asia Minor. As Chams used to own the former ottoman large-scale land holdings dominant in the region, discontent arose between them and the Greek state or the Christian peasantry respectively.
According to the “Convention for the Compulsory Exchange of Greek and Turkish Populations”, Muslims of Greek citizenship should be settled in Turkey and Christians of Turkish in Greece. Thus the Cham people were supposed to be transferred to Turkey, as Muslims. Due to the Italian diplomacy and further regional factors the Greek side declared that the Chams of Epirus were to be excluded from exchange as far as they could prove their “Albanianess”. Albanians were never contractually acknowledged though, by the Greek state as a (linguistic or ethnic) minority. Only the declaration of their non-exchangeability, which came in 1926 had the power of an indirect recognition but this never hindered the attempts to classify them as Turks or ”convince” them and transport them to Turkey. On the political level the concept of a relocation of the Chams to Turkey and on the local the anger of the Christian smallholders to the Muslim big landowners went hand in hand with the ideological exclusion of the Muslims from the concept of the Greek nation (through an adherence of ”otherness”, ”backwardness” etc. ). These aspects created and vice versa propped up a legal vacuum on the Epirotic Muslim’s status in Greece. On this ground it was unavoidable for collective rights to be violated, which became especially obvious in the implementation of the land reform , the rejection of education in Albanian language , mis-representation in the electoral system etc..
Especially the overlapping of rights regarding the same economic resources (land) between Muslims (Albanians) and Christians (Greeks) in the interwar period initiated an ”ethnic” conflict at the local level, which would culminate during the IIWW in a profound ”ethnic” clash.





“non solum sibi vivere, sed et aliis proficire”

View User's Profile Visit User's Homepage View All Posts By User U2U Member
Eni_P

Postuar mė 24-9-2002 nė 08:12 Edit Post Reply With Quote
III. The story of the war

In the discussions we had with former Chameria inhabitants and their descendants in the Albanian border region around Konispol (1998-2001) the prewar period was often interpreted in terms of harmonic symbiosis and corporate life with the Greek population. In contrast to this most of the persons spoken to claimed that there has been a long lasting ”anti-Albanian policy” regarding the Greek state. However the reminiscences of this policy become present only in connection to the Italian invasion in Greece and for the time thereafter.
Refat remembers that: the Italians saved our life’s. If there wouldn’t be Italians the Greeks would have slaughtered us!
- How did Italians help the Chams?
- They helped out of this situation with the Greeks. While being here the Greeks didn’t touch us.
- Did you have problems with the Greeks before/
- Before the Italians came, NO, there was nothing [bad]! The situation was mixed up by the Italians.
This -at first sight- controversial account points at a social conflict that evolved in peace times, but during the war it was distorted into an unanticipated ethnic clash. These social conditions of the prewar time are revealed as well in a report of the Greek Communists in 1944: “... the violence of the Greek Gendarmerie delivered the Albanians to the Albanian propaganda, which was directed by the Italians. Every progressive and declared Cham element was persecuted (…) they live under miserable financial condition, in spite of the richness and the fertility of the land, which is being exploited by the few (...)” (AYE 1943-44/2.3 report by the Pan-Epirotic Committee of EAM on the Albanian minority of Chameria 6.11.44.). The political disintegration of the Chams was at hand, and the ground for the great-Albanian propaganda was given. Very soon numerous voluntary Albanians would flee to the Italian Lines and parts of the Albanian population of Chameria would support Mussolini´s attack against Greece.
Sulo S. remembers that the Italians “gave a salary of 5 Napoleons, 525 Lek, 5 Napoleons and 1 Dollar, Italy gave this to the poor... the seeds of enmity were sown ... these ones, which were dressed by Italy, they had to vanish when Greece won the lines back”. Indeed after Greece ´s victory over Italy the support to the Italian army was paid back. The male Cham population without many exceptions were massively interned (October 1940) ”for security reasons” . A confidential report of a Greek captain (AYE 1941/15 from the 21.1.1941), who was in service in the region is disclosing
... except for the pure Albanian elements that acted jointly with the Italians against the Nation or followed them when retreating and of whom the properties and flocks were looted by the inhabitants the authorities of the gendarmerie of Thesprotia arrested about all of the male inhabitants of the Ottoman religion in the age between 15th or 16th to 60th and more, without exception neither of the Beys nor the Muftis and others of them were displaced and others vanished. Their properties were either plundered by the inhabitants, or were given over to third parties ...” The description of the chaotic situation is completed by the remark that 40 to 50.000 goats, sheep, oxes, donkeys and horses without masters roamed the area and the inhabitants or the police would appropriate them.
The projection of guilt from parts of the minority to the whole group and their generalized “ethnic” sanctioning reproduced typical patterns of group and alliance formation. Not long thereafter when Greece was conquered through the blitzkrieg the Germans released the Chams and potentially won them over to their side . Both Italians and after 1943 Germans were engaging Albanians as combatants and regime - loyal partners, in particular for the security control over the region. Especially prosperous Chams and members of influential clans, like the brothers Dino (Mazar and Nuri) and their nephew Rexhep etc. became self-appointed representatives of the Albanian minority. By virtue of the occupying forces they gradually worked themselves into administrative and military positions in Chameria. Xhemil Dino was entitled as the ”High Commissioner of Thesprotia” in 1941 (Fischer 1999: 85). Mazar Dino climbed to the top of the ”fascist youth” (Krapsit&#275;s 1985: 143-44).
A political Albanian administration called ”Këshilla” was founded in 1942, and after 1943 it was completed by fighting forces as well as a gendarmerie. This must have had a less political character during the Italian occupation, and was more a kind of military gendarmerie, which the fascists used to maintain as a security organ for their military. At the time when the Germans succeeded the Italians in July 1943 though, the Këshilla seemed to elaborate in a political administration . In vain they tried to switch off the Greek occupation authorities. An official handing over of the administration to Albanian hands would automatically mean the annexation to Albania, a move that was not necessarily in the interest of the Athenian German headquarters. Notwithstanding the Këshilla appointed itself to the supreme administrative office (with law-making power), subsequently ignored the Greek administration and introduced illegal taxes in order to find means for its men (AYE 1943-44/2.3: Gendarmerie of Thesprotia to the Gendarmerie of Epirus, 22.5.44.).
A series of arbitrary measures were taken in coordination with the occupying officers, which in a certain sense instrumentalized the conflicts of the previous period. Among them the land-question was to be revitalized. Its implementation was mend to integrate the Chams in the fascists plans. As the witness of times Krapsit&#275;s (1985: 143-44) writes in an opportunistic stroke powerful collaborators occupied again the agricultural property, which had been expropriated during the reform . The attempt to inverse the consequences of the land reform would engage the Greek authorities until the middle of 1944 . The land question also served the German occupying forces to win over the former large land holders through the inversion of the expropriations (AYE 1943-44/2.3 report by the Pan-Epirotic …).
Unofficially the Albanians were supposed to take over the role of the warders in Chameria. An Albanian gendarmerie was created with its headquarters in Paramithia (Krapsit&#275;s 1985: 144; Athanasakos undated.: 64). After 1943 also battalions with recruits of the Këshilla were formed and later on were incorporated to German forces (AYE 1943-44/2: Gendarmerie of Thesprotia to the Gendarmerie of Epirus at 18.9.44). The Cham National Front (Balli Kombetar çam), which was founded by Nuri Dino gained full German support since it was willing to fight both against Albanian and Greek communist partisans (Isufi 2002: 243).
The military and armed units of the Chams were not independent, but were under the commando of the occupying forces. We don’t have very exact information for its size nor a detailed research on its activities. It is certain though that a series of criminal acts with a clear ethnic character were carried out in collaboration with the occupying forces. Assassinations of Greek officials , the mass retaliatory murder of the 49 heads of Paramithia , the looting and burning down of the Fanari-villages etc., were all deeds which the Chams were held responsible for. The extent of the terrorization of the Christian population is attested by the numerous applications from Christian farmers to be given permission to settle away from the region. Especially the inhabitants in the Muslim dominated region around Igumenitsa seem to have been affected . The in the beginning mentioned border village Sagiada was put on fire . The inhabitants today speak of an attack by Germans , which was strongly supported by Albanians of the neighboring village Lopësi: “They even burned down the flourmills, I don’t understand that. They themselves used to make flour in these mills … it was the Germans who brought them here, but what interest would the Germans have for Sagiada. It was the Lopësis ... not all of them, but ...” The inhabitants had to flee and the village stood empty till the end of the war .
However it is difficult to make definitive statements on the Albanian grade of participation in the systematical persecution of the Greek population in this region . Especially as there is evidence that the arbitrary rule of the Dino-clan was directed even against Albanians (Isufi 2002: 219). Certain is, that a series of well-known and notorious persons cooperated with the occupying forces in violent actions directed towards the Greek populations. Their actions stirred from a wide array of motives, and therefore are difficult to establish with the research data at our disposal. B. Fischer represents the opinion that a lot of Albanians collaborated without having recognized the national betrayal in it, “the more so since modern forms of western `Nationalism´ hadn’t yet gained foothold in Albania” (Europa unterm Hakenkreuz 1994: 367-68). This observation leads to a far-reaching and useful critic on the term “collaboration”, which evolved indeed as a counterpole to the western-styled state notion. Collaboration presupposes on the one side loyalty towards the state and on the other an identification with the nation, that is not to take as granted for the time we are dealing with and especially not for the case Albania –as Fischer elucidates. However the conclusion of the same author, that in Albania irredentism seriously had missed out its effect (ibda.: 371), can hardly be maintained for Chameria (or for Kosova).
As a matter of fact there is no evidence of ideological affinity to Fascism or National Socialism. The motives of the collaborationists appear to result from an individual thirst for power and money during the Italian domination. This though had in a targeted manner brought ethnic contradictions to violent collisions and in self-purpose fueled the flames of serious collective resentments. The Italian’s attempts to instrumentalize the minority conflicts for their own purposes which became flagrant in the unsuccessful campaign for the ”unredeemed Latin brothers” by the Aromuns/Vlachs, didn’t actually fill the German Supreme Command with enthusiasm . In Chameria though the German Command seemed to face the fact that ”all partisan groups, the “national” and left were Greeks, in contrary to the Chams which almost without exception supported the Germans” and therefore the decision to take the side of the Albanians was given (ibda.: 387).
None of our interviewers denied sympathies towards the war regime but acknowledged the guilt of collaboration to single persons and especially to the clan of Dino-family. In any case almost all were feeling abused since”… yes, there were collaborators, Albanians, but also Greeks. But not all of Greece was accused, why all of Chameria? (…)”. Ever more a lingering sense of injustice was left to people who indeed joined any form of resistance during the war.





“non solum sibi vivere, sed et aliis proficire”

View User's Profile Visit User's Homepage View All Posts By User U2U Member
Eni_P

Postuar mė 24-9-2002 nė 08:13 Edit Post Reply With Quote
IV. The story of resistance

The increase of violence in Chameria in the end of 1943 unavoidably came with the capitulation of Italy and the subsequent stiffening of the German policy. Furthermore the resistance movements, which in the meanwhile had gained a wide social base, triggered reprisal attacks by the occupying forces. The Greek liberation army initiated by the Communists (EAM), with its military arm ELAS, had already gained a wide social base, and other groups like the nationalistic -to be precise irredentistic- EDES (Greek republican national league), which had its stronghold in Epirus were active at this time. In Albania the FNÇL (National Albanian liberations front, supported by Communists) as well as the nationalistic Balli Kombetar (National Front) was established. At least after the Conference of Mukja (August 1943) during which the ”war” between Albanian Communists and the Nationalists was declared due to disagreements on the ”national goals”, the Cham nationalists can not have had reasons to be attracted by the FNÇL any more, since it aimed at more international than national goals. In 1943 the first rapprochements took place between the Albanian and Greek Communistic resistance movements and the minorities of both sides were recognized mutually for the first time, although the concrete status were not defined . In spring 1943 the first 20 Chams adjoined the EAM (AYE 1943-44/2 report by Pan-Epirotic…). Among them must also have been our informant Sulo, who was “fighting from 1943 until March 1945 in EAM in the 15th regiment”. Both Sulo and Servet and others, so they say, were fighting with EAM. The participation by the side of the Greek partisans were often used by our interlocutors as a counter argument to the accusations of collaboration. Indeed particularly in Filati it is contested that there was a ”socialistic” movement based on the previous tradition of Fan Noli supporters, around the personality of Musa Demi a.o. . From this area stemmed the first partisans to join EAM (cf. Isufi 2002; Ziagkos 1978b: 14 ff).
Greek informants lacked any information about this participation though, probably because indeed it was confined in number and scope of action . The supposition that the Cham resistance outmatched the sympathies for the occupying forces can hardly be maintained in the light of the research on the military activities at this time, if we consider that only late, in may 1944 ”a mixed battalion of the Cham minority that was formed within ELAS-fighting units under the commando of the 15th regiment in the village of Kastanjë”, was called “Ali Demi” and comprised in the time of its formation 460 men . However they didn’t have the opportunity to contribute with any considerable fighting against the Germans . Several oral testimonies provide evidence for this, e.g. the case of Sulo, who took part in “Ali Demi”, but couldn’t give us any concrete description on battles against the Germans ; the same is with the above mentioned report of the Cham partisan, who does account the battles against Zervas, but none against the Germans. Admittedly these fighting units were created at the end of the war and so couldn’t gain any broad influence on the Cham population any more. Their elites were far corrupted in their majority by the occupying forces and the atmosphere of ethnic violence against the Greeks which had to suffer under both Italians, Germans and Albanians already had led to an explosive polarization, which would have condemned any motivation to joint resistance.

IV. The story of the expulsion: focus on the borders

On the night from the 26th to the 27th of June 1944 the 10th Division of the EDES (Greek nationalistic troop) under the command of the notorious regimental commander Kamaras was advancing toward the city of Paramithia - according to some even under negotiations with the German forces , who were at this point shortly before their retreat. The armed Cham collaborationists which drew back with the Germans, attempted in vain to conquer back the city . The EDES announced a proclamation that all Muslims would be free and their properties would be secured (AYE 1943-44/2 proclamation on 30.6.44). However after the capture of the city the signal for the ultimate riddance of the Muslims was given. By consensus or joint command respectively with the British officers a brutal ethnic cleansing started . Women, men and children were locked in the prefectures and school buildings . Just in this city about 300 Muslims lost their lives. The whole population was pushed to the north around Filati and four surrounding communities. The endeavors of the EDES officers (Kamaras and Kranias) and the British lieutenant Dave in July to come to an agreement with the Chams was condemned to fail .
Although the Mufti of Ioannina appealed to the president of the IRC to free the Chams held in camps in Margariti and Paramithia, he could only mediate on an unofficially level . In his reply in August he guarantees that the Red Cross would take care of the hostages. Furthermore in a surprising naive manner he recommends them to come back, as purportedly Zervas had pledged the safety of their lives, honor and properties (AYE 1943-44/2, 16.8.44). Not even a few weeks after these ”guarantees” a new wave of violence broke out. In September the same scene was repeated in the town of Filati, when EDES conquered it. About the massive crimes committed there the above cited report of the Pan-Epirotic Committee of EAM would say: ”…a great deal of men and women were slaughtered (...) a young Muslim woman was raped by so many that the bleeding and the urine couldn’t be stopped. She asked a Greek woman for knife to kill herself (...) they destroyed the small mosque in Filati and blew up the minaret of the big one in order to transform it into a church of St. Demetrios … about 500 women and children were locked in a school in order to eliminate them, and only under the pressure of the Christians in the city they gave in …”

The four-year old Seno with her mother were locked in this school “for 40 days” –she told us. After her father, a rich merchant of Filati, was murdered and ”his dead body was thrown in the animal rests of a stall”, the fortune of the female members of the family was predestined. After their release they fled to Albania as thousands of other Chams.
The crimes were predominately committed in Paramithia and Filati. The remaining of the Albanian settlements was abandoned. In the course of the refugee wave also the border villages Lopësi and Koçka were abandoned, and their inhabitants settled first at the Albanian border zone, in the small town of Konispol, and in the plains of Vrina at the fringes of the villages Mursi and Xarra they pitched their tents . The expulsion of the Chams lasted till the end of 1944 and when the EAM penetrated back into the area, some thousands –especially expellees from the border area- went back to their homes in the beginning of 1945. Especially people who where not involved in the conflict returned, like Sulo, Refat a.o., and continued cultivating their fields and keeping their houses. But this would last only temporarily.
An inhabitant of Greek Sagiada remembered exactly how this period was: “they [the Chams] said the ` Galantes [EDES-men] are here! The Galantes are here!´. They were scared. They took their things and disappear over night (...) one day we were gathering olives and... The state had the olives in Lopësi and the poor would go to collect olives, and they paid us with oil. And there, a Turk [Cham] comes with his children and a vessel in his hands and says … … ´good evening´. And `let us collect some olives, these are our olives´. This is what he said. And we said then `we are day-laborers here, take as much as you want´ .... the next day the [EDES-] men came again... they [Chams] said `the Galantes are here again! ´”.
Indeed after a short time of peace, in February 1945 when the EAM/ELAS had to be disarmed and lost the power over Epirus again, a final persecution broke out (12.-13. March). Around 70-100 Chams were killed by EDES remnants, which came back into the region and enlisted in the newly formed National Guard (Mazower 2000: 26). The rest of the population fled definitively to Albania .
The father of Refat burned down his own house before fleeing from Lopësi. The rest of the houses were taken by the fire that the inhabitants of Sagiada initiated as retaliation, when they came back from their own banishments. Servet and Shuqeri had to leave the EAM in march, as their families where already in Albania and they were not needed in Greece any more: ”go now said the officers, it gets worse here. Go to Albania, there is no place for you here any more. And we go to Grammos to fight….”. The Greek civil war had by now started. During the first years, so our informants, a lot of them believed in a return, and therefore stayed close to Greece. Although the rest of the family left for inner Albania, Shuqeri remained at the border area with his elder parents, as at the sunset of their lives they wanted to ”at least breath air from Chameria”.

The price of the ethnic homogenization which for years was carried out by state concepts of ”ethnic unmixing” had to be paid by the deaths of 800 Greeks and 2000 Chams. The entire minority took refuge in Albania. According to Albanian sources an additional 2500 refugees lost their lives through hunger and epidemic illnesses . Only occasionally some could merge into the Greek mass by converting to Christianity and through changing of names and marriage practices . Their former leaders and co-accountables for the tragedy vanished earlier, especially with the fighting units and in most cases stayed unpunished. In the census of 1951 we find only 127 Muslims in the region, which once counted with more than 20.000 of the minority members.





“non solum sibi vivere, sed et aliis proficire”

View User's Profile Visit User's Homepage View All Posts By User U2U Member
Eni_P

Postuar mė 24-9-2002 nė 08:15 Edit Post Reply With Quote
V. Land once again

Subsequently in 1946 after a public prosecution and in their absence, 1930 (or 1960) Chams were sentenced in Greece . Their immovable properties were confiscated and by law transferred or put at the disposal of landless peasants and impoverished refugees . This was de facto carried out also for all the so-called abandoned properties of the Chams which where taken over by the Greek state and later on transferred by several laws.
Sagiada to which only little land pertained, since it predominately belonged to the Muslim landlords of Lopësi, later on received a share of the ”Muslim lands” (ca. 2 ha) ; close to the abandoned Lopësi, at the bottom of its hill a new settlement was founded after 1950, named Asproklissi (&#913;&#963;&#960;&#961;&#959;&#954;&#955;&#942;&#963;&#963;&#953; ). Semi-nomadic Vlach groups, Greeks (called by locals &#915;&#961;&#945;&#953;&#954;&#959;&#943;, Greki ) from neighboring mountainous areas that were plagued by war, and Gypsies would settle here. Also in Koçka Vlach communities settled and attained land.
Herewith the social component of the redistribution or property transfer respectively becomes flagrant. At the point where the ”national” redistribution stuck fast in the prewar period, the ”hellenization” of property was taken up once and for all after the war. The economic mobilization of loyal majority groups (i.e. Vlachs, along the entire north Greek border line) for the purposes of ”ethnic homogenization” was more often than not carried out to the disadvantage of national minorities. In this case additionally it was combined with a strategic purpose, namely the ”national stabilization” of the border region and the guaranteeing of ideological and thus military loyalty to the central state .

For the international community the question of the replacement of the Chams ended with a last attempt to a population exchange . In view of the fear that E. Hoxha, the new Albanian communist leader, would undertake measures against the Greek minority in Albania and because of the panic dread of the ”communist danger” in their Greek influence sphere, which was plagued by the civil war, the western block offered Greece its support. In the postwar era as Albania closed it’s borders to Greece the expulsion of Chams from Greece was pushed into the background. It was E. Hoxha though who, in 1949, tried to mobilize the Cham refugees in order to fight on the side of the Greek communists in the civil war (Meta 2000: 101-04) . After the Chams refused to take part in the Greek Civil War they were labeled as ”reactionaries” and as a consequence were massively persecuted . The question of the Chams was slowly forgotten and their demands for compensation were put on ice.

VI. Political organization and the demand for restitution in the Post Socialist era

Only after the initiation of political pluralism in Albania in 1991 a political patriotic association called ”Chameria” was founded in order to fight for political (and cultural) rights of the Cham, i.e. for ”repatriation to their own homeland” and ”the right to regain their properties”. The current president of the association reminds us in an interview in summer 2001 that the "Chams were living as refugees in Albania for 58 years (… ) are Greek citizens and have their properties in Greece ". Although we have to state that the descendants of the Chams are completely integrated in Albania, indeed they never have been deprived of their Greek citizenship by the Greek justice. This was planned only for the mentioned war crime sentenced persons . In contrast to it, it was E. Hoxha who in 1954 replaced their Greek citizenship with the Albanian one (decree 1654/1954). In an attempt to regain Greek citizenship the association ”Çamëria” appealed to the president of the Republic R. Mejdani for an annulation of the decree. The response (9.3.01) was disappointing: he was not entitled to do that and additionally this was against the constitution, as it would arbitrarily revoke the Albanian citizenship of a group of people .
It’s difficult to make final estimations regarding the value and size of their land. This is due to that the Cham’s properties are muddled up with the former properties of Albanian citizens in Greece. When Greece declared war against Italy after Mussolini’s aggression from Albanian territory, Greece sequestrated the Italian and Albanian properties within its territory . Although in the future these properties may grow to a problematic issue for the Greek-Albanian relations, they do not have any legal connection to the Cham’s property rights, which’s current value is estimated by the association Chameria to about 2.5 billion US$. Factually though, in the light of historical data we know that several Chams changed or even switched citizenships (into Albanian or Turkish) after 1913 (Diban&#275; 1995: 240) in order to obtain their properties. So it is very likely that among the Chams a considerable number used to have the Albanian citizenship.
In the postwar period there was little to discuss about their properties, as Albanians couldn’t travel out of the country and thus didn’t raise claims. Still though, we know from one case, which landed in the topographical and statistical office of Igumenitsa, that the widow of Ahmet Janus Çapuni, which was living in Turkey in march 1970 submitted an application in order to get her property back – part of the landplots of ”Asproklissi”. The Committee of Expropriation of the Prefecture Thesprotia in the decision 57/1970, declared, that the agrarian plots were occupied in 18.12.46 by force of the above mentioned laws and that 10 years after the states occupation the property rights are to be canceled and transferred to the state. Additionally her then dead husband had earlier fled Greece (for Turkey), because he was searched for war crimes (indeed, it was him the inhabitants of Sagiada accused to have directed the arsony of their village in 1943). In this case the argument of ”collective ethnic guilt” happened to apply to the individual’s accountability.
However this doesn’t apply to the whole group. In the post-cold war years the concept of the “ethnisation” of culpability seem to lose its legitimacy. This became obvious recently when the Greek government started a property-registration campaign in order to finally constitute a national land register. As a newspaper article (To BHMA, 07.04.2002) informed there had been an intervention of the civil rights initiative ("syn&#275;goros tou polit&#275;") on behalf of an Albanian who in the first place had not asked back land but the Greek citizenship, since his father had fought with the Greek resistance as an ELAS partisan. According to the article Albanian and Turkish citizens in local registration offices have submitted a number of applications lately, in order to get their Greek birth certificates.

Although the association ”Chameria” exists since 1991 in Albania no considerable action of bringing their claims into political agenda was made until 1998. Only after this point and highly connected to the ”success” of national concerns since the Kosova ”liberation”, the Albanian politicians started to thematize it to their Greek counterparts which on their hand consider the matter as ”closed”. The timing for the reactivation of the issue is indicative for its very character since it links to current discourses on ethnic past and rights in Albania.
There has been little progress to date on individual or collective level. The ICG claims that the issue has been taken to the International Court of Justice (ICG 2000 No 87). But the president of the association informed us, that the issue is still in the constitutional court of Albania, and then attempt will be made to bring it to Strasbourg as well (interview B. Myftari 2001). The vocal support for the Chams grows, especially once illegal migrants in Greece got legalized and the bilateral dialog was given on more equal terms. However, the effort to secure financial compensation for lost property seems more than difficult. If we consider the present strong migration of Albanians to Greece to be the major political link between the two countries, it becomes obvious that the Cham issue might serve as a diplomatic means in bilateral negotiations, but most likely no more than that.

VII. Fight for history, fight for resources

Since the history of the Cham people was hidden or suppressed respectively during the socialist time (the persecution of the Albanian Muslim minority was not even mentioned in the history text books ) the historical discourse of the present undoubtfully represents a re-emerging of a concrete part of the history which seeks on the one hand to fill the gap which was created by socialist historiography and on the other to upgrade the local as a central part of the national history, for obvious political and financial reasons. This manifested itself especially through the (re)writing of a resistance-history around the Cham group and the re-interpretation of the position of the Cham community during the socialist time as a group of dissidents .
However the claims, on the local level, of former inhabitants show evidence that the Cham history and identity gradually attains more importance, as it reflects social re-orientations towards the migration land Greece and towards the West. Almost all former inhabitants and their children would not necessarily demand single financial compensation, but rather search for a privileged treatment, e.g. in the form of either a visa or better yet a Greek working permit.
When Shuqeri went to Greece and stopped at his former home village he had a chat with a Greek, who seemed quite anxious of the purposes of his visit: “I wanted to see my house once again before I die, I told him. I didn’t come to take my rights here back!. Don’t worry! I came to see the graves (...) Drink, eat and celebrate! Because the times gave you everything! Its not your fault, but its the war’s !” At the end of the interview his son disagreed and contested “… we actually belong there, and me, I was there clandestinely to work, I do not even have a visa! This is not normal! At least Chams should have the right for a visa!”
It is striking that mostly the young generation of Albanians who have been working in Greece and still opt for a fair opportunity to create a living there, express themselves in a combative mood regarding the Cham history and rights in Greece. For the Greek inhabitants of the borders these unofficial discourses are rejected on the one hand by accusation of collective collaboration, on the other with the reversed accusation: collective rights presuppose collective accountability: ”they should become compensated, but only if I can ask for compensation for the incalculable damage on my father’s library in old Sagiada as well …. ” argued a Greek.
Some years ago, the 45-year-old Albanian migrant, son of a Cham of Lopësi, was jailed in Greece under the accusation by a Greek of having stolen and smuggled his cows to Albania. He claimed that the Greek singled him out to the police even before the event had taken place by spreading rumors that he tried to gain property rights or even to take roots in the area again, since he was a Cham. Some other Albanian villagers though laughed when asked for their opinion: Chams? HA! What Chams! Ask better who got the insurance money!
The rumors spread in the region and the unexpected revival of the ”secret life” of the historical landscape at the borders, which occasionally engage the "Cham issue", indicate that the old stories find now new uses. Especially because the history of the Chams for decades has been treated as a "secret", today it bears the capacity to stimulate imaginations and to transform itself within unsettled social disputes at the Greek-Albanian borders. (end? ti leo? )





“non solum sibi vivere, sed et aliis proficire”

View User's Profile Visit User's Homepage View All Posts By User U2U Member
Eni_P

Postuar mė 7-10-2002 nė 15:59 Edit Post Reply With Quote
Ēamet ne konfliktin greko-shqiptar

Kongresi amerikan debaton me greket ceshtjen Came.

"Ceshtja Came eshte karte e shtetit shqiptar sa here qe tensionohet situata me Greqine", ka qene justifikimi mbrojtes i zedhenesit te Helsinkit grek, Panajot Dimitras gjate nje debati te Kongresit amerikan mbi ceshtjen came, te kerkuar nga Hillary Clinton. Sipas njerit prej televizioneve, "Top Channel", Dimitras ka deklaruar se nje nga arsyet qe Athina mban nje te ashtuquajtur gjendje lufte me Tiranen, eshte per te menjanuar qe keto ceshtje t'i nenshtrohen Gjykates. Duke shfrytezuar faktin qe ne kufirin mes dy vendeve prej me shume se 6 ditesh eshte bllokuar kalimi i shtetasve shqiptare, edhe pse te pajisur me leje te rregullta, per shkak te veshtiresive te nxjerra nga autoritetet greke, zyrtari grek ka kembengulur se zyrtaret shqiptare po shfrytezojne situaten. "Ne muajt e mjaltit kjo ceshtje harrohet, ndersa sa here acarohet situata qeveria shqiptare kujtohet te nxjerre nga menga asin cam" ka pohuar sipas te njejtit burim. Ai kishte dhene pak informacione rreth problemit duke argumentuar se informimi i tyre rreth kesaj ceshtjeje ishte i paket, pasi sipas nuk kishte nje shoqate qe te mbronte te drejtat e cameve. Keshilltari i Komisionit Amerikan te Helsinkit ne Kongres, Chadwik Gore, ka deklaruar se "Athina nuk i ka kushtuar aspak vemendje ceshtjes came". "Eksperienca me kete grup etnik eshte unike me debimin e tyre ne vitet '40 dhe pamundesine e e tyre ne rikthimin e tyre ne Greqi dhe te drejten e rikthimit te pronave" ka thene keshilltari. Sipas grekeve, Ceshtja Came, eshte pare si nje ceshtje e nacionalizmave dhe jo si e te drejtave te njeriut.


--------------------------------------------------------------------------------

Korrieri, 08/25/2002

View User's Profile Visit User's Homepage View All Posts By User U2U Member
Eni_P

Postuar mė 7-10-2002 nė 16:03 Edit Post Reply With Quote
Historia e Camerise nga antikiteti deri me sot

Historia e Camerise nga antikiteti deri me sot

Per te kuptuar te verteten e ceshtjes Cameria ne tere gjeresine e vet, eshte e nevojshme te fillohet me kuptimin e kontekstit historik te ekzistences se shqiptareve ne toka qe aktualisht jane territor grek. Nepermjet deshmive te disa historianeve te respektueshem, synohet te trajtohet raporti Greqi-Epir ne antikitet, vendi i shqiptareve ne Epir, dhe i cameve ne vecanti, qe kane banuar ne pjesen greke te territorit qe njihet me emrin Thesproti.

Materialet historike jane marre nga historianet Selim Islami (per historine antike) dhe Pellumb Xhufi (Per historine e mesjetes dhe me vone, nga nje cikel intervistash mbi Camerine)

Selim Islami

Vendndodhja gjeografike

Cameria e sotme shtrihet ne vendin, qe ne lashtesi quhej Epir.Me emrin Epir quhej nje zone qe shtrihej nga malet Akrakeraune(Llogaraja e sotme) ne veri deri ne gjirin e Ambrakise ne jug dhe nga malet e Pindit ne lindje deri ne detin Jon ne perendim. Pra, kap nje territor rreth 15 mije kilometra katror. Emri Epir qe ne greqisht do te thote toke, sterre, ishte emer qe banoret e ishujve grek i quanin ata, qe jetonin perballe tyre.Ne kohen arkaike (shek.8-6 p.e.s) ky vend nuk njihet me kete emer, por sipas burimeve letrare njiheshin vetem Kaonet dhe vendi i kaoneve ;Thesprotet dhe vendi i Thesproteve; Moloset dhe vendi i moloseve etj. Por, nuk ekzistonin Epiri dhe epirotet. ,Ne luften e Peloponezit ne vitet 432-404 p.e.s. kaonet dhe moloset etj.shfaqen si entitete politike me vete.Ne vitin 429 p.e.s.shfaqen si aleate te Spartes apo te Athines. Gjate sundimit te mbretit Tharypa gjate viteve 439-390 p.e.s. moloset vendosen hegjemoni mbi fiset e tjera dhe krijuan lidhjen molose. Pas mesit te shekullit 4 p.e.s.,mbreti Aleksander i mbiquajtur Molosi (362-321 p.e.s.) e shtriu sovranitetin e tij deri tek Thesprotet. Aleanca e re u quajt ne kete kohe "Aleanca Epirote". Kjo aleance siguronte mbrojtje dhe barazi formale ne federate. Lavdine e tij shteti epirot e arriti nen udheheqjen e Pirros se madh te Epirit gjate viteve 307-272 p.e.s. Ne kete kohe, Epiri u fuqizua dhe rriti gjithnje e me teper shtrirjen e tij. Marredheniet me Ilirine, shteti i Epirit, i kishte te mira per dy arsye:se pari, Pirroja ishte rritur ne oborrin e mbretit Glaukia te Ilirise dhe se dyti,Iliria e ndihmoi ate te kthehej ne fronin e tij te uzurpuar nga kundershtaret politike. Roli politik i Pirros i kaloi kufijte e Epirit, duke vendosur edhe per politiken e Greqise dhe Maqedonise.Pas vdekjes se Pirros,Epiri u dobesua mjaft dhe ne vitin 232 p.e.s. monarkia e Akideve ra dhe vendin e saj e zuri "lidhja epirote".Kjo ishte nje forme qeverisjeje republikane.Shume shpejt ne kurriz te ketij shteti rane pasojat e luftrave iliro-maqedonase si dhe iliro-romake. Ne keto luftra, Epiri nuk u ndie aspak si fuqi ushtarake deri sa ne vitin 167 p.e.s. ra nen sundimin romak. Ne ndarjen e re administrative te vitit 148 p.e.s., Perandoria romake e konsideronte Epirin si toke maqedonase.Ndersa duke kaluar ne shekullin e dyte te eres sone, Epiri doli me vete nga Maqedonia dhe ne shekullin e trete e.s.u krijua Epiri i Ri qe shtrihej nga lumi Vjose deri ne Mat.Interesant mbetet fakti se si Epiri i vjeter (aty ku kish qene)dhe Epiri i ri perfshiheshin ne te njejten prefekture, ne ate te Ilirikut.



Problemet etnike

Per problemet etnike ndermjet grekeve dhe epiroteve ekzistojne dy pikepamje : nje e konsideron Epirin ilir dhe tjetri e konsideron grek. Per kete ceshtje kane shkruar ne veprat e tyre historianet e lashte grek Herodoti dhe Tuqiditi.

Herodoti thote se ka dy histori.Ne vitin 576 p.e.s.tregohet se Klisteni, zoti i Sikionit,nje njeri shume i pasur, donte te martonte te bijen me nje djale me te mirin ndermjet grekeve.Herodoti jep edhe listen e atyre qe moren pjese, rreth 13 djem, ndermjet te cileve ishte edhe nje djale molos me emrin Alkon. Fakti qe ndermjet djemve grek kishte edhe nje molos ka shtyre historianet grek te mendojne se moloset jane grek. Por, Herodoti na jep edhe nje pasazh te dyte.Ne kete deshmi te dyte ben fjale per forcat ushtarake greke qe u mblodhen ne Salamine per te luftuar perset e fuqishem te asaj kohe.Duke i pershkruar ngjarjet, Herodoti, thote se:"Te gjithe ata qe derguan burra ne Salamine (behet fjale per viset e largeta) banojne ketej Thesprotise:"Thesprotet jane fiset ne kufi me ambrakasit dhe leukadasit,fiset me skajore greke qe dergonin burra ne luften e Salamines.Pra, sic shihet nga faktet qe sjell Herodoti tregojne se moloset nuk ishin greke.Kjo nuk eshte aspak e rastit ,po te kihet parasysh se moloset banonin "kendej Thesprotise".



Per me teper, sqaron Tuqiditi.

Per vete rendesine e saj, lufta e Peloponezit perfshiu si boten greke ashtu edhe nje pjese te botes barbare. Kjo eshte nje e dhene e rendesishme per te sqaruar me qarte se cilat ishin zonat greke dhe cilat tokat me popullsi jo greke.Me termin "barbar",greket quanin te gjithe ata,te cilet jetonin jashte Greqise.Por, duhet pasur parasysh se ne veprat e Tuqiditit nuk permendet emertimi "Epir" sepse ne ate kohe nuk ishte krijuar ende ky term. Ekzistonin vetem emrat e fiseve Moloset,Thesprotet,Kaonet(keto ishin fiset kryesore)e disa fise te tjere...Duke pershkruar fushaten e luftes se Peloponezit thote se nga barbaret ishin kaonet,moloset orestet dhe thesprotet. Pra,Tuqiditi nuk permend termin"Epir" apo "epirot".Ne kapitullin pasues,Tuqiditi ve ne dukje se disa nga barbaret nuk kishin mbret dhe ndryshe nga grekerit qe luftojne ne formacione te rregullta ushtarake,barbaret kaone, megjithese te zote luftonin ne menyre te crregullt.Tuqiditi jep edhe te dhena te tjera ne lidhje me karakterin e barbareve, por qe nuk kane vlera.Rendesi te madhe ka momenti kur historiani permend se barbaret nuk ishin greqishtfoles. Pra, ai e ka thene qarte se, ata nuk ishin greke. Prania e kolonive,kryesisht e korintasve rreth gjirit te Ambrakise dhe gjirit te Jonit, deri ne Korkyre( Korfuzin e sotshem.) deshmon se kolonite greke nuk jane krijuar as ne Atike dhe as ne ndonje zone tjeter, por jane krijuar tek barbaret.Ata qe mbrojne pikpamjet e kunderta nuk e kane vleresuar kurre kete fakt.Megjithate jane gjeografe e historiane greke qe thone se, kolonistet greke u vendosen ne Korkyre dhe u ndeshen ne rezistencen e ilireve Liburne.Kolonet qe vendosen tek barbaret kur ndesheshin ne rezistencen e vendasve nuk kane hezituar te perdorin edhe forcen kunder tyre.I tille eshte rasti i apollonateve kunder ilireve qe shkaterruan pronat dhe tokat e tyre ne cerekun e pare te shekullit te peste p.e.s. Pra kolonite greke per shume kohe mbeten te izoluara per shkak te ketyre konflikteve me vendasit.Me gjithe konfliktet qe kane pasur popujt barbare me kolonet greke, mardheniet midis botes barbare dhe botes greke kane qene te hapura.Kjo vihej re ne aspektin tregtar,kulturor etj. Bota moderne ia njeh kete gjeni kultures greke.Por marredheniet kulturore nuk duhet te perzihen ne ceshtjet etnike.Per kete ishin te qarte banoret e ketyre vendeve.Por si pasoje e marredhenieve te ngushta tregtare e kulturore dy botet, ajo greke dhe ajo shqiptare u afruan shume me njera- tjetren.Ne zonen epirote banonin popullsi vendase barbare si dhe koloni,te cilat jetonin ne brigjet e Jonit dhe qe preknin tangencialisht zonen epirote.Nje historian tjeter grek, Teodos Skilaks, jep nje paraqitje tjeter te zones ndarese ndermjet botes greke dhe asaj barbare.Ai duke pershkruar te gjithe Ilirine thote:"...Pas moloseve vine ambrakasit, te cilet jane ne skaj te tokave greke.Pas kesaj fillon "Ellada".Pra shihet qarte se njeri pas tjetrit historianet grek te lashtesise kane qene te nje mendimi per sa i perket kufijve midis grekeve dhe barbareve.

Me pas, per nje periudhe me te vonshme ka shkruar Straboni.Ne kete kohe, pra rreth shekullit te katert p.e.s shfaqet per here te pare termi "Epir" dhe "epirot". Ky territor shtrihej ne veri deri tek Malesia e Kurveleshit(sot) ne jug, deri ne gjirin e Ambrakise dhe mbyllej ne lindje me malet e Pindit.Nje fakt tjeter, qe jep Straboni, eshte edhe nje pershkrim qe i ben Homerit duke shkruar se "Ai (Homeri) njihte mire gjithe helenet deri tek thesprotet,pra duket qarte se kufiri ishte tek thesprotet.Emri epir per Homerin kishte nje kuptim te pergjithshem,pra sterre sic eshte thene me lart.

Nga historian te ndryshem, harta e Epirit del heterogjene, pra e levizshme. Kjo ndodh per shkak te levizjeve te koloneve,por popullsia kryesore ishte barbare.Nga burime te ndryshme historike del se popullsia barbare e kesaj zone nuk ishte greqishtfolese.Por historiane te ndryshem sot gjejne preteksin se neqoftese kjo popullsi nuk eshte greqishtfolese nuk eshte fakt bindes qe ata jane ilire.Por, ky eshte nje fakt shume i dobet.Duke u nisur nga prehistoria njihet fakti qe ne perendim te gadishullit te Ballkanit u vendosen iliret.


http://www.french-market.com/albania/Presse/Le%20retour/tchames21082002.htm

[Edited on 7-10-2002 by Eni_P]





“non solum sibi vivere, sed et aliis proficire”

View User's Profile Visit User's Homepage View All Posts By User U2U Member
Eni_P

Postuar mė 23-10-2002 nė 08:10 Edit Post Reply With Quote
Libri i Miranda Vickers - "Ēeshtja ēame" ne shqip

Ceshtja came dhe shqiptaret

Libri i autores britanike Miranda Vikers, qe se fudni i vjen ne nje kendveshtrim te ri lexuesit, eshte nje perpjekje per te shtjelluar nje nga ceshtjet me te erreta te shqiptareve, ceshtjen e Camerise. Me nje stil te zhdervjellet ajo jep mendimet e saj per gjendjen e sotme te ceshtjes came dhe mundesite e zgjidhjes. Libri permban te dhena mbi Luften e Dyte Boterore, perpjekjet per ta nderkombetarizuar ceshtjen came, Gjendjen e tanishme etj. Nje levizje e vogel, por e zeshme, qe kerkon rishqyrtimin e masakres dhe largimit te shqiptareve etnike muslimane nga territori grek gjate kohes 1912-1945. Qeveria greke s'pranon ta shqyrtoje ceshtjen, qe mund te zgjidhet lehte nga greket. Nderkohe, kjo do te shfrytezohet nga perberesit per dhe kunder shqiptareve ne Ballkan.

Ceshtja moderne shqiptare nxori krye si ceshtje madhore evropiane me 1991. Ate vit u shemb shteti njepartiak ne Shqiperi dhe filloi shperberja e Jugosllavise. Pergjate viteve '90-te, Shqiperia luftoi te ndertonte demokracine dhe te shmangte ngjarjet e brendshme politike dhe shoqerore qe e sollen vendin ne buze te luftes qytetare. Nderkohe, ne te njejtin dhjetevjecar, shqiptaret e ish-Jugosllavise, ne fillim me mjete paqeeore e mandej te dhunshme, kerkuan t'i largoheshin sundimit serb dhe te kishin vetevendosje. Ndersa shqiptaret e ish-Jugosllavise kishin luftuar per 89 vjet per tu riperfshire ne kufijte e nje shteti te bashkuar shqiptar, eshte nje grup me rreth 200 mije shqiptare qe per ironi te fatit jane gjendur te klasifikuar si refugjate brenda Shqiperise. Keta njerez njihen si came...




--------------------------------------------------------------------------------
23/10/2002





“non solum sibi vivere, sed et aliis proficire”

View User's Profile Visit User's Homepage View All Posts By User U2U Member
Eni_P

Postuar mė 5-12-2002 nė 16:51 Edit Post Reply With Quote
Reagimi i Shoqates "Ēameria" kundrejt deklaratave te Gage-t

TIRANE (5 Dhjetor)

- Shoqëria Politike Atdhetare "ÇAMËRIA", denoncon nëpërmjet një deklarate, qëndrimet e përfaqësuesit të Lobit grek në SHBA Nicholas GAGE gjatë vizitës në Shqipëri. Në intervistat e bëra publike, Gage deklaroi midis të tjerave se nuk ka çështje çame dhe se nuk mund të bëhet një paralelizëm midis minoritetit grek në Shqipëri dhe problemit çam. Sipas tij, komuniteti çam ka bashkëpunuar me fashizmin, prandaj dhe ai e quan të ligjshme persekutimin dhe spastrimin etnik të popullsisë çame në vitet '44 - '45. Komuniteti çam reagon ashpër ndaj këtyre deklaratave nacionaliste, te cilat në substancë bëjnë prezent platforma të kapërcyera të shekullit 19, të miratuara nga forcat nacionaliste greke, në të ashtuquajturën "Platformë e Megalo-Idesë". Pjesë e kësaj platforme nacionaliste ka qenë dhe mbetet aneksimi i Çamërisë dhe "zgjidhja e problemit çam në kalendat greke". Ne mbetemi në bindjet tona se në proceset aktuale të integrimit rajonal, ndërajonal dhe kontinental, çështja çame do të zgjidhet duke ruajtur dhe respektuar identitetin etno-kulturor regjional.

anjo/mr
(BalkanWeb)

[Edituar më 5-12-2002 nga Eni_P]

View User's Profile Visit User's Homepage View All Posts By User U2U Member
Anton Ashta

Postuar mė 6-12-2002 nė 08:08 Edit Post Reply With Quote
Pse Gejxh sulmoi ceshtjen came
Shoqeria Politike Atdhetare "Cameria", e ndjen si pergjegjesi politike dhe morale perballe popullates came, e cila jeton ne territorin e Republikes se Shqiperise, te asaj pjese te popullsise came qe jeton ne trevat etnike ne Greqi, si dhe mbare popullit shqiptar, te beje nje deklarate per shtyp:

Gjate vizites se tij private ne Shqiperi, Nicholas Gage, ne intervistat e publike deklaroi midis te tjerave se nuk ka ceshtje came dhe se nuk mund te behet nje paralelizem midis minoritetit grek ne Shqiperi dhe problemit cam. Sipas tij, komuniteti cam ka bashkepunuar me fashizmin, prandaj dhe ai e quan te ligjshme persekutimin dhe spastrimin etnik te popullsise came ne vitet '44-'45. Komuniteti cam reagon ashper ndaj ketyre deklaratave nacionaliste, te cilat ne substance bejne prezent platforma te kapercyera te shekullit '19-te, te miratuara nga forcat nacionaliste greke, ne te ashtuquajturen "Platforme e Megalo-Idese". Pjese e kesaj platforme ka qene dhe mbetet aneksimi i Camerise dhe "zgjidhja e problemit cam ne kalendat greke".

Se pari, termat "Epir i Veriut" jane nocione gjeografike dhe jo etnike dhe mbi kete baze studimet e kultures materiale, si dhe dokumentare vertetojne vazhdimesine iliro-shqiptare te popullsise se ketyre trevave ne te gjitha periudhat e popullsise historike.

Se dyti, sipas gjykimit tone, minoriteti grek ne Shqiperi ka ndare fate te perbashketa me te gjithe popullsine shqiptare. Sot minoriteti trajtohet sipas te gjitha standarteve nderkombetare.

Se treti, si ne cdo vend te Europes, edhe ne komunitetin cam gjate Luftes se Dyte Boterore mund te kete patur bashkepunetor te pushtuesit, por edhe formacione te mirfilleta te rezistences antifashiste, si Batalioni "Cameria". Ne menyre kategorike nuk mund te etiketohet popullsia e nje krahine qe te kete bashkepunuar ne mase me fashizmin dhe per me teper te ndermerret nje fushate terrori duke vrare e masakruar popullsine e pafajshme, burra, gra, femije dhe pleq pa dallim nga bandat shoviniste te Napolon Zervas. Ky akt finalizoi strategjine greke te aneksimit te Camerise, e cila ka nisur qe me pushtimin e Artes qe ne vitin 1880 e deri ne qershor 1944- mars 1945 me spastrimin etnik te Camerise.

Se katerti, Shoqeria Politike Atdhetare "Cameria" si nje perfaqesuese dhe shprehese e interesave te mbare komunitetit cam dhe me gjere, do te luftoje me mjete demokratike dhe me rruge paqesore per riatdhesimin, kthimin e pronave dhe kompensimin e tyre per afro 60 vjet nga shteti grek.

Kjo eshte nje thirrje qe ne i bejme shtetit shqiptar, shteteve te tjera demokratike, organizmave nderkombetare dhe mbare Kombit shqiptar qe te ndergjegjesohen per domosdoshmerine e zgjidhjes se ketuij problemi duke i bere presionet e dujura Qeverise greke. Ne mbetemi ne bindjet tona se proceset aktuale te integrimit rajonal, nderajonal dhe kontinetal, ceshtja came do te zgjidhet duke ruajtur dhe respektuar identitetin etno-kulturor rajonal.

Kryesia e Shoqerise P.A. "Cameria"

Tirane, me 04.12.2002




--------------------------------------------------------------------------------
06/12/2002

korrieri





Por sot, Shqypni, pa m´thuej si je?

View User's Profile E-Mail User View All Posts By User U2U Member
Eni_P

Postuar mė 13-12-2002 nė 16:27 Edit Post Reply With Quote
Nė kujtim tė rėnies tė kryetrimit tė Ēamėrisė, Marko Boēarit

Vesel Ahmeti

U mbushën 180 vjet që nga dita e rënies të kryetrimit shqiptar Marko Boçari nga krahina e Sulit të Çamërisë. Figura e tij shërbeu si frymëzim për të gjithë ata shkrimtarë, artistë e poetë që interesoheshin për ngjarjet e Ballkanit e në mënyrë të veçantë për revolucionin grek të viteve 1921-1829. Bëmat e kapidan Marko Boçarit në atë kohë kishin marrë dhenë jo vetëm në Ballkan, por edhe në Evropë e në botë. Nuk kishte ditë që shtypi evropian pa le ai grek, që të mos shkruante për kolosin e Sulit.

Shrimtari i madh Hygoi, duke folur për ndikimin e revolucionit francez, e vendos Markon në radhët e Uashingtonit, Kostçukos, Boliverit, Pilegonit, Maninit, Lopezit, Xhon Braun dhe Garibaldinit. Ai është kudo- thotë Hygoi- ku ndizet e merr flakë e ardhmja. Ishin bëmat e Marko Boçarit ato që i dhanë frymëzim studiuesit gjerman Mendelson Bartholdit që thotë: "Marko Boçari ishte i pajisur me të gjitha virtytet që duhet të ketë një njeri. Këto virtyte zbukuroheshin nga një karakter i thjeshtë, shembulli i të cilit mund të gjendet vetëm te burrat e mëdhenj të Plutarkut. "Për mua- thotë skrimtari i njohur anglez Stjefens Miltjalli- në Marathonë dhe Leonidha në Termopile nuk ishin më heroikë se Marko Boçari në Karpenish". Ti mban në gjirin tënd eshtrat e gjeneralit më të madh dhe të qytetarit më të mirë të Greqisë, të Marko Boçarit, i cili në fushat e Karpenishit u ngrit më lart, madje edhe se Leonidha", u shpreh pjesëmarrësi i revolucionit grek Thanas Polizoidhi duke iu drejtuar Mesallongjit. Greqia do të vajtojë për shumë kohë një nga miqtë dhe mbrojtësit më të zellshëm të saj",-shkruan oficeri francez Rafenel që luftoi si vullnetar nën komandën e Marko Boçarit. Dëgjoj betejën që mbush qytetin me zemrat që thërrasin :O hije e Boçarit, mbro grekët e pafat!- shkroi Hygoi kur i dhanë lajmin e vdekjes të kryetrimit. Akti i fundit i birit të madh të Shqipërisë u pasqyrua me forcë të madhe emocionale edhe nga arbëreshi i Italisë Eduardo Volio:"Marko Boçari nuk nguroi kur mori vesh se mundësia e fundit ishte që me sakrificën e ekzistencës së vet të siguronte dafinën e flijimit, e cila ishte një me lavdinë. Virtyti i tij është virtyti i yllit të mirë të shqiptarëve, gjenia ushtarake e Shqipërisë... Ai është heroi shqiptar i kohërave të reja, i cili me mendimet e tij, me veprat dhe shkencën e tij strategjike, dhe në ndërmarrjet e mëdha, rikrijon në mos riprodhon pikë për pikë, brumin e lavdishëm të paraardhësit të tij, të disa shekujve më parë "Gjergj Kastriotit".

Vilhelm Myler na jep edhe këto vargje:... Ai! Marko Boçari! Suljotët nga na mbinë?! Një urim i tillë mëngjezi, te të përgjumurit arrin./ E zgjodhën e brofin në këmbë dhe si delet pa çoban/ Nëpër udhë marrin vrapin./ Me shoqshoqin ç'është ç'po ngjan?... Pyet natën. Ajo ç'pa le ta tregojë./Po se ç'ngjan këtë natë, dita a do ta besojë?/ Në fushën e Karpenishit njëqind trima, turq njëmijë,/kori vdekja sa agimi i fliste dritës të vijë./ Oh! dhe ty atje të gjetën Marko Boçar, Marko Boçar./Të njohën nga shpata jote, nga plagët që hape vetë./ Ashtu si pate premtuar, o Marko trimi me fletë!"

U frymëzuan piktorët nga vende të ndryshme të botës. Ata na kanë lënë shumë tabllo që kanë përjetësuar figurën e madhërishme të kryetrimit nga Çamëria. Ndër ta dallohet piktori i madh francez Delakrua.

Çamëriotit trim i ngritën këngë të fuqishme rapsodët që kanë ardhur me bukuri të pa shoqe deri në ditët tona, këngë që janë kënduar, këndohen e do të këndohen në shekuj.

"Medet për Vezir Alinë/,që kur s'dëgjoi Boçarinë/ të mblidhej me Bushatllinë,/për të bërë Shqipërinë/.Marko Boçari i tha:/ Dëgjomë Ali Pasha, po s'u bëmë me ata,/ Shqipëria për ne nuk ka,/ do grihemi lakra,/do këndojë qyqeja. "E sa e sa këngë të tjera në shqip e greqisht këndohen për kryetrimin në dasma e në lindje, në çdo vatër e sofër gëzimi, në prag betejash dhe pas fitoresh.

Marko lindi në Sul më 1790 nga një familje me lashtësi patriotike. I pari i tyre Gjon Boçari ka qenë një nga bashkëluftëtarët më besnikë të Skënderbeut që pas vdekjes tij, Donika e dërgoi atë në krahinën e Tragjazë, Dukat, Radhimë në mbrojtje të trojeve të saja të dhuruara nga i jati si prikë kur ajo u martua me heroin tonë Gjergj Kastrioti. Diku aty në Tragjas mbi një kodër, Gjon Boçari ndërtoi një kështjellë rënojat e së cilës ndodhen edhe sot e kësaj dite. Por edhe pasardhësit e tjerë të këtij fisi kanë luftëtarë, prijësa dhe udhëheqësa për liri e pavarësi. Gjyshi i Markos, Gjergj Boçari, ka qenë prijës i Sulit, Noti, Xhaja i tij kryekapedan i trimave, ndërsa i ati i tij Kiçua ka qenë një nga kapedanët më të shquar të Sulit.

Fatosi i vogël i Çamërisë, Markua,fëmijërinë e tij e kaloi në periudhën më të rëndë të luftës së Suljote kundër Ali Pashë Tepelenës. Pas disfatës së Suljote më 1803, at e bir së bashku me një grusht suljotë pasi luftuan edhe për disa javë të tjera në muret e një manastiri, çanë rrethimin dhe u hodhën në Korfuz.

Në vitin 1809 Marku hartoi një fjalor shqip - greqisht me 1700 fjalë, i bindur se edhe gjuha shqipe, e shkruar mirë, mund të shprehë gjithçka të bukur njerëzore, e mbi të gjitha do të mund të komunikonin lirshëm me fqinjët e tyre grekë. Ja se si e vlerëson historiani grek Titos Hochohallas:"Leksikografia greko -shqiptare në Greqi fillon me Marko Boçarin... Kjo vepër, pavarësisht nga rëndësia e shumanshme që ka për një luftëtar... na sjell një material shumë të çmuar për dialektologjinë shqiptare. I shkruar në fillim të shekullit XIX të... Leksiku vlen njëkohësisht edhe për vërejtje të ndryshme filologjike, shoqërore, bile edhe historike". Ndërsa Çabej thotë:"Me një ndjenjë habije shohim ne sot se një njeri jo i penës,por i armës dhe folës i një dialekti në skaj të trevës gjuhësore, si Marko Boçari prej Suli, përdor në fillim të shekullit të kaluar leksema të sferës kuptimore - abstrakte, si kërkim, madhësi, i papunë, i pamasë, ashtu si dikur Gjon Buzuku në veri e të tjerë si këto".

Qëndrimi i Marko Boçarit në Europë, mësimet e mëdha të revolucionit francez dhe qënia e tij anëtar në shoqërinë e miqësisë Eteria për Ballkanin në luftë kundër ushtrisë osmane e ndihmuan Markon që të vihej mbi gjithë kryetarët e luftës për pavarësinë e Greqisë. Ai ishte zhveshur nga çdo ves skllavërije. Shkrimtari francez Lekretel e quan Markon "Spartak të tmerrshëm". Ndërsa zonja Bouquerile para se të njihej me të e përfytyronte si të ish një sfinks.

Në vitin 1815 Markon e gjejmë pranë Ali Pashë Tepelenës të cilit i qëndroi besnik derisa e vranë në 1822.- Do të vish me ne i madhi Ali - i kishte thënë Markua atij- Por ai e kishte kundërshtuar me një jo! të prerë. Aso kohe ishin hapur fjalë nga agjentura turke dhe patrikana e Stambollit se gjoja Aliu do ta linte lëkurën në malet e Sulit dhe këto fjalë i kishin vajtur në vesh dhe Markos, prandaj edhe i tha: Ndëgjo i madhi Vezir: Mos u beso çfarë ke dëgjuar, se ja ku të kam, vetë i tretë ja, në krah të hedh dhe ezhdërha të bëhen ata pak njerëz që të kanë mbetur përpara çaj dhe në Sul të çaj, por eja se të duam. Por Aliu nuk pranoi. Ai kishte planin e tij. Por që nuk mundi ta realizojë. E vranë.

Marku ishte një luftëtar i paepur, që dinte vetëm të sulmonte.Ishte një strateg që me taktikën dhe strategjinë e tij, e kishte detyruar Sërasqerin e Janinës Vezirin e madh që të shtonte numrin e ushtarëve në vilajetin e Janinës nga 25 000 që ishin më 1821, në 45000 në 1822 dhe në 65 000 në 1823 duke ndrruar njërin pas tjetrit edhe 3 sërasqerë të vilajetit Pasho Beun, Rushit Pashën dhe Omer Vrijonin. Të parin e mbylli pothuaj në kampin e tij që ngriti në fushën e Janinës, të dytin e turpëruan edhe gratë duke ia ulur namin e gjeneralit të sprovuar siç flitej për të, ndërsa të tretin e shpartalloi në portat e Sulit sa nuk e zuri edhe vetë atë të gjallë. Megjithatë mizërija e ushtrisë osmane, ndihma e forcave angleze nga deti dhe tradhtia e disa krerëve grekë me në krye gjeneral Varnaqotin sollën pushtimin e dytë të Sulit. Markua në këtë kohë u hodh i tëri me revolucionin grek me krerët e të cilëve prej kohësh ai kishte organizuar aleancën shqiptaro - greke në luftë kundra pushtuesve. U bë shpirti, organizatori dhe mbrojtësi i vërtetë i Greqisë perëndimore që tradhtia e komandantëve të tyre kishte krijuar një çoroditje dhe amulli të paparë në radhët e ushtrisë që drejtonin ata.

Marko tashmë ishte bërë komandant i përgjithshëm i forcave të armatosura të Greqisë Perëndimore me gradën e gjeneralit, gradë të cilën ai nuk e mbajti duke deklaruar solemnisht para krerëve të gjithë Greqisë se atë dhe diplomën për mbajtjen e saj mund t'ja japin vetëm bashkatdhetarët e vendit të tij, Shqipëria.

Në luftën për mbrojtjen e Mesallongjit, Marko Boçari e shpalosi flamurin e flijimit të tij. I bindur se nuk kishte rrugë tjetër, ai së bashku me 350 trima suljotë, u fut në kampin e armikut, vrau dhe preu sa i zuri krahu duke e shpartalluar gjithë atë mizëri ushtarësh të Qytahi Pashajt, por mbeti edhe vetë i vrarë;"Ndërmarrja madhështore kundra Greqisë perëndimore, thotë historiani gjerman Gervinua, u shkri si dëbora".

Marko u ngrit në supet e trimave suliotë dhe u dërgua në Mesallongji ku u vendos në sallën e madhe të prefekturës për të bërë homazhet e nevojshme të këtij njeriu të madh. Në mbasdite u bë varrimi. Të gjithë banorët e vendit ishin veshur me të zeza, rrugët ishin shtruar me dafina e lule të freskëta. Kryetrimi mbahej në krah të kapedanëve grekë e shqiptarë. Kambanat binin përzishëm. Çdo gjysëm ore dëgjoheshin 33 të shtëna topash. Aq ishin edhe vitet që kishte jetuar heroi.

Para kortezhit ecnin robërit të lidhur në një litar dhe pas tyre kuajt e stolisur të pashallarëve të vrarë nga dora e Markos, me flamujt e kapur. Priftërinjve të Mesallongjit u printe peshkopi, që ecte ngadalë dhe me sytë për tokë. Trupi i kryetrimit i shtrirë në arkivol të punuar me dru are, mbahej në krahë të 12 luftëtarëve suljotë të veshur me kostume kombëtare. Trupit i vinin pas e motra dhe të afërmit, prefekti i Mesallongjit, Kost Metaksaj, i rrethuar nga kapedanët shqiptarë e grekë dhe populli i krahinës. Më në fund të vargut vinin kafshët e ngarkesës dhe 8 000 bagëti, të kapura edhe këto në kampet e armikut. Kaq shumë njerëz nuk ishin parë që nga kohëra që nuk mbaheshin mend në Epir. I gjithë kortezhi i përzishëm u kujtonte njerëzve kohët shumë të vjetra të paradave triumfale që bëheshin për nder të fituesit të betejave të rëndësishme, me të vetmin ndryshim se triumfuesi ishte i vdekur.

Respektin dhe mirënjohjen e thellë për kapedanin Marko Boçari, populli grek e ka shprehur në dhjetëra libra që i kushtohen veprës së tij. Ai i ka ngritur kapedanit një bust në qendër të Athinës. Edhe në Francë, emri i luftëtarit të madh shqiptar është përjetuar në pllakën përkujtimore të një rruge në Paris, që mban emrin e tij. Ndërsa ne shqiptarët... jemi kufizuar vetëm me vendosjen e një fotografi të tij në muzeun kombëtar.

Hollësira të tjera dhe më të plota do t'i gjeni në romanin historik "Legjendarët e Sulit" të Çamërisë që ka dalë në shitje.

55

View User's Profile Visit User's Homepage View All Posts By User U2U Member
kastriot

Postuar mė 14-12-2002 nė 20:29 Edit Post Reply With Quote
Libri i Miranda Vickers - "Ēeshtja ēame" ne shqip

Me sa dij une Miranda Vickers eshte anetare e Partise komuniste greke.
Jo per paragjykime por vetem sa per ta ditur.


Kastriot






View User's Profile View All Posts By User U2U Member
blerim vokshi

Postuar mė 2-1-2003 nė 20:54 Edit Post Reply With Quote
Cameria, Fakte

Cameria: Fakte te verteta dhe te stisura
Nga Hajredin Isufi* /Eshte hera e pare ne historine e publicistikes shqiptare qe behet nje debat ne fushen e historise, me tematike aksi te vecante, ate te ceshtjes came, midis studiuesve greke e shqiptare. Gazeta "Koha Jone" duhet pergezuar per kete nisem qe synon per rrahje e shkembim mendimesh ne shtjellimin e ngjarjeve te kaluara e per te hedhur drite mbi te vertetat historike.

Ne kuadrin e ketij debati i vura vetes per detyre te trajtoj kryesisht disa nga problemet qe trajtohen edhe ne artikullin "Cameria fakte reale dhe imagjinare" te historianit grek, Lambros Baliciotis.

Autori i ketij artikulli merret me problemin cam ne harkun kohor per afro nje shekull, fundin e shekullit XIX deri ne ditet tona, por analizen e perqendron ne vitet 1913-1945, duke u ndaluar ne menyre te vecante ne keto probleme:

1. Shtrirje e te folmes shqip te dialektit cam ne Cameri

2. Rajonizimi i te folmes greqisht ne fshatrat e krishtera, perfshi dhe fshatrat e Sulit

3. Popullsia dhe feja ne Cameri

4. Ekspansioni i nacionalizmit grek drejt Epirit, me 1912, dhe perkujdesjet e qeverise greke per minoritetin shqiptar ne Greqi ne vitin 1913-1922

5. Emigrimet e cameve ne kuadrin e shkembimit te popullsise greko-turke

6. Shpronesimet e shqiptareve.

E shoh me vend te bej nje paranteze te shkurter rreth shtrirjes se treves se Camerise, duke u mbeshtetur ne burime greke.

Cameria eshte nje krahine qe shtrihet ne anen perendimore te Epirit historik. Qendrat kryesore te saj jane: Filati, Gumenica, Parga, Margellici, Paramithia e Preveza. Ne veri, kufijte e saj mberrijne deri ne zonen e Delvines, ne jug kufizohet me Gjirin e Artes (Prevezes), ne perendim laget nga deti Jon, kurse ne lindje ndahet prej pellgut te Janines nga malet e Olicikes e te Llakes. Eshte nje krahine mjaft e begate ne fusha, si fusha e Frarit, apo me kodra te buta te pershtatshme per kultivimin e ullirit dhe te agrumeve. Ne fillim te shekullit XX, Cameria kishte 75.000 banore autoktone, qe i perkisnin kombesise shqiptare, prej te cileve, shumica ishin te besimit musliman. Kurse vetem 18.000 ishin shqiptare te besimit ortodoks. Keta te fundit ishin perqendruar kryesisht ne fshatrat e Sulit e te Frarit, si dhe ne fshatrat e shperndara rreth Parges (Agjia, Rrapeza, Morfat, Spatharat) e gjetke. Jo rrallehere, si dhe gjetke ne Shqiperi, kishte fshatra laramane (te perziera) me banore muslimane e te krishtere qe ishin dhe farefis me njeri-tjetrin (Chr. Suli, "Tsamuria, Megale Ellenike Enkyklopedia "Pirsos" vell. 23, Athine 1933, f.405; Fjalori Enciklopedik shqiptar, f.149-150; A.Gobineau Paris etudes sur la Grece moderne, Paris, 1905, f.113, Zotos mollossos, Dromologion..., Athine 1878, f.4; A.Philippson, The Salien...Berlin 1897, f.222, 228 etj.)

Marrdheniet me besime te ndryshme qe kishin te perbashk`t origjinen e tyre ilire, ne mes tyre ishte deshira te mbeteshin te te njejtes fe qe i perkisnin, dhe i ndertonin relacionet midis tyre ne baze te mirekuptimit, jetonin me dashuri e vellazeri, madje "ishin ne harmoni dhe ne marredhenie shume korrekte" (J.Sarras, Istoria tisperiohis, f.568)

Ky kuader i shkurter historik per Camerine vlen per te sqaruar "te vertetat historike" te autorit dhe "imagjinaret" ne artikullin e tij. Ai te folmen shqipe ne Cameri e kufizon nga Konsipoli ne Filat, vazhdon deri ne qytetin e Paramithise, e shtrin madje ne te gjithe pjesen e brendshme te Camerise duke pershtatur nga e folmja e shqipes "grekofonet historik te Parges" dhe gfrekofonet e Sulit. Ne vijim autori sjell "te dhena statistikore" per popullsine e Epirit, perfshi ketu dhe Camerine qe, sipas tij, popullsia e Epirit "nuk i kalonte 50.000 banore gjithsejt dhe se popullsia muslimane shqiptare ne Cameri, sipas tij, ne vitin 1920 ishte 21.800 muslimane qe flisnin gjuhen shqipe si dhe 4200 muslimane ne prefekturat e Janines e te Prevezes qe gjuhen amtare kishin greqishten.

Autorit te ketyre pohimeve, qe na i servir si "fakte", i sugjerojme t'u referohet autoreve greke qe jane marre me studime ne kete fushe. Gjeografi greko-epiriote... A.Psalidha, ne "Gjeografine" e vet e konsideron Epirin deri ne Gjirin e Artes (Ambrakise) nje toke shqiptare ku flitet gjuha shqipe. Nje informacion me i gjere rreth ketij problemi gjendet edhe tek dijetari francez, Ami Boue, tek anglezi W.M.Leake i cili pohon se kufijte e Shqiperise ne vijen bregdetare arrin deri ne Preveze. Paradoksal, krejt i pavertete eshte pohimi se suliotet na paskan qene greqishtfoles! Dihet nga te gjithe shqiptare e greke se suliotet kane folur shqip dhe vetem shqip, madje edhe sot e kesaj dite kudo qe jane ne fshatrat e Frarit (Kastri, Kanallaq, Hajke) ne Preveze, Arte, Prage e gjetke. Udhetari francez, Zhak Puzhad ve ne dukje se "suliotet flasin vetem shqip", "shqipja eshte gjuha e tyre dhe ata e quajne veten shqiptare". P.A. Sallabanda ka shkruar se "burrat e pare te Sulit ishin race shqiptare" (shih P.A.Sallabanda, To Souli...Athine, 1880, f.411)

Edhe Mendelsen Bartoldi pohon se "suliotet jane pasardhes te krishtere nga kombesia came" (shih Mendelson-Bartholdi, Greschicte...Leipsig 1870-1874, f.31).

Deri ne ditet tona ne More dhe ne Greqine e Veriut eshte ruajtur nje kenge ku midis te tjerave, thuhet:

Kjo gjuha arberishte

Eshte gjuhe trimerishte

E flit Navarko Miauli

Bocari dhe gjithe Suli.

Per saktesi historike rreth popullsise se Epirit dhe te Camerise po u referohemi vetem autoreve greke te shekullit XIX. P.Aravantinos, Chronographia tek Zpirous, vellimi II, Athine,1856, f.320-338). Ketu jane renditur te gjitha vendbanimet e Vilajetit te Janines te ndara ne Sanxhak (tmema) dhe keta ne Kaza (dioksesis) ose nahije (periochi) dhe per bri secilit vendbanim (fshat ose qytet) numri i shtepive, fene e banoreve dhe gjuha qe flitej prej tyre. Njoftimet e hollesishme qe jep heleni epiriot tregojne ne regjistrimin e tij se ne sanxhakun e Delvines, ku bente pjese edhe Cameria, shqiptaret perbenin shumicen ne te gjitha kazate e saj, ne kazate e Delvines, Filatit, Paramithise, Margellicit dhe Frarit, te cilat kishin bashkarisht 317.217 familje shqiptare dhe 7030 familje greke. Ne kazate e Sanxhakut te Janines shqiptaret perbenin shumicen vetem ne dy prej tyre, ne krhinen e Carhovices (618 familje shqiptare dhe 219 familje greke) dhe ne ate te Konices (2086 familje shqiptare dhe 1638 familje greke).

Edhe historiani grek i shekullit te XIX V.Zotos Mollossos, ne vepren e tij "Dromologion.... vell.I, Athine 1878, ne qendrat kryesore te Camerise ka bere regjistrime te hollesishme per popullsine e zones se Paramithise, Filatit, Parges, Margellicit, Frarit. Ne zonat qe permendem, ai jep nje popullsi 74.500 banore, prej te cileve: 35.000 muslimane dhe 38.800 te krishtere.

Zoti Llambros Balciotis na jep konkluzionin alogjik, sipas te cilit ne Cameri paska baza shqipfolese me rendesi te vecante.

Cilat quan autori baza me rendesi te vecante? Ndoshta si pergjigje mund te vije arsyetimi: Paramithia qysh ne lashtesi ishte qyteti me i madh i Camerise dhe permendet ne shek e XI (shih Sp.Muselimi istoriqi...f.5). Kuptohet se fjala eshte per qendrat kryesore te Camerise (Paramithi, Margellic, Mazarrek, Parge) mjafton te kuptojme se Paramithia ka ndertesa e monumente kulture te vjetra, gjurme te cilat ruhen deri ne ditet tona. Eshte per t'u permendur Kalaja historike e Ajdonatit, Xhamia e vjeter e ndertuar me 1490 nga Sulltan Bajaziti i pare (shih vepra epiriotike viti 1955, f.163-164).

Kronisti anglez Hobhausse e permend edhe Margellicin si nje qender kryesore qe banohej nga muslimanet shqiptare dhe me nje mosperfillje te plote ndaj pashait te Janines. Margellici, shkruan i njejti autor qeverisej nga nje bylykbash (J.C.Hobhausse, A.Jorney...f.168).

Ne pjesen e dyte te artikullit qe titullohet "Perandoria otomane dhe shteti-komb", ngrihen disa probleme qe kerkojne pergjigje. Sipas artikullshkruesit, Greqia i pushtoi disa krahina te Shqiperise se poshtme perfshi dhe Camerine sepse keto ishin territore ku ortodoksit nuk kishin si gjuhe amtare te tyre gjuhen greke dhe se zhvillimi i rrjetit arsimor ne zonat "e pacliruara shtronte per zgjidhje "depertimin e shtetit - komb grek ne keto zona "te pacliruara".

I kujtojme lexuesit se ne fund te shekullit XIX, Porta e Larte e lejonte Greqine qe te organizonte shkolla greke ne te kater anet e krahines se Camerise. Keshtu, sipas Salnamese turke per Vilajetin e Janines te viitt 1306 (1888), ne fshatrat e Kazase se Filatit, kishte 25 shkolla greke me 400 nxenes dhe asnje shkolle shqipe (Saenam-e Vilajet-i Joanya, sene 1306 (1888) f.58).

Hapja e shkollave greke ne Cameri kishte filluar qysh ne vitin 1850 si ne Skupice, Pleshovice, ne Sidher, Qeramice, Koqino Lithar (te gjitha keto fshatra te krishtera. Ne vitin 1899 u hapen shkolla greke ne fshatrat ortodokse ne Jeromer, Finiq, Sajadhe, Fotir, Babur, Glusta-Lia, Ahuret e Camauda (shih Sp.Muselimi "Istoriqi".... f.114-117)

Sic shihet, Greqia kishte nje rrjet te dendur shkollash greke pothuaj ne cdo fshat te krishtere, qe mesonin femijet ortodoks. Argumenti qe sjell autori per te justifikuar pushtimet e trojeve shqiptare nga Greqia nuk qendrojne. Zoti Lambi Baliciotis, me sa duket e zhvesh veten nga roli i nje historiani dhe merr persiper detyren e nje avokati mbrojtes per te "perligjur" (!) padrejtesine e shekullit qe beri Greqia duke i grabitur Shqiperise pjese nga trungu i saj, Camerine, Follorinen dhe Kosturin.

Kam mendimin se menyra se si e shtron autori problemin dhe argumentat qe sjell jane shume te demshme per vete autoritetin dhe shtetin grek ne opinionin e brendshem dhe te jashtem. Ne pjesen me te madhe te lexuesve shiptare, kur te njihen me pohimet e autorit qe jane mine me sahat, do t'i shohin me dyshim e frike hapjen e shkollave greke ne Shqiperi, shtrirjen e tyre deri ne zonat qe s'ka asnje minoritar.

E verteta e problemit qe ju keni marre persiper a merrni ne mbrojtje qendron ndryshe. Qysh nga Kongresi i Berlinit, me 1878, u pa qarte se "Lufta per Epirin" nuk ishte me problem i marredhenieve greko-turke, por i marredhenieve greko-shqiptare. Ndaj, pas vitit 1881, kur Fuqite e Medha arriten ne perfundimin qe t'i jepnin Greqise vetem Arten dhe tokat ne lindje te saj, politika greke u perqendrua ne nje veprimtari propagandistike ne gjirin e popullsise shqiptare te Shqiperise se Poshtme, qe synonte ne rradhe te pare te crrenjoste shqiptarizmin ne ate treve dhe te mbillte urrejtjen e percarjen midis vete shqiptareve, te krishtereve e muslimaneve. Ne pararoje te kesaj veprimtarie vijuan te qendrojne si gjithmone kisha dhe shkolla greke, te cilave pushteti osman dhe vete Sulltani u kishte siguruar nje status te vecante te privilegjuar.

Objektivi i Greqise ne Epir ne prag te Luftes se I Ballkanike ne vjeshte te viitt 1912 mbetej jo ajo qe shpreh autori grek, por pushtimi i anes perendimore te kesaj vije bashke me Janinen e rrethinat e saj. Berthamen kryesore te ketyre territoreve e perbente treva e Camerise. Ne mesditen e 23 shkurtit 1913 forcat e Epirit hyne ne Paramithi, nderkohe qe kapiteni Muxakas mori Margellcin dhe Pargen. Forca te tjera te komanduara nga Trypogeorgi hyne ne Filat dhe deri ne fund te shekullit 1913 forcat greke kishin zene gjithe hapesiren midis rrjedhave te lumenjve Kallamas dhe Greqi (Akeront).

Pushtimin e qendrave kryesore te Camerise nga forcat greke e pasoi nje vale krimesh, ekzekutimesh e terrori mbi popullsine vecanerisht mbi ate muslimane. Deshmitare okulare pohuan se ne Janine dhe ne rrethinat e saj kishin pare grumbuj me kufoma shqiptaresh, ushtarake e civile, te shfytyruara ne menyren me te eger. Te njejtat skena mizore u shenuan ne qytetet e fshatrat e Paramithise. Autori grek G.Fessopoulos, pjesemarres ne ngjarje si oficeri i ushtrise greke, detyrohet te pohoje "kujtimet e hdihura" qe lane mbi popullsine shqiptare te Camerise bandat kreteze te drejtuara nga Manos, Montakas, Granicas etj.

Politika e terrorit ndaj popullsise shqiptare u shtri dora-dores edhe ne vise te tjera te Shqiperise se Poshtme, ku hyne trupat greke. Pamjen e ketij terrori te vendosur nga forcat greke ne trevat e pushtuara e jep ne menyre te sintetizuar memorandumi i 7 qershorit te vitit 1913, qe u hartua ne burgun e Janines nga nje grup patriotesh came te burgosur nga autoritetet greke te pushtimit. Autoret e memorandumit: P.Vehbi Pasha, Haki Musaj, Mazar Dino, etj, denoncojne vrasjen e 72 veteve nga paria e Camerise ne castin e pare te futjes se trupave greke ne Cameri dhe perpjekjet e patrioteve dhe te luftetareve shqiptare, qe ishin shquar ne betejat kunder turqve per nje Shqiperi te pavarur e te bashkuar. Ushtaret greke dhunojne e plackitin cdo dite shtepite e cameve, duke i detyruar keta te fundit te marrin arratine. Autoritetet greke perpiqen te zhdukin cdo shenje shqiptare ne keto treva shqiptare, duke ndalur me dhune perdorimin e gjuhes shqipe, mbajtjen e qelesheve karaketeristike shqiptare, duke prishur xhamite e duke i kthyer ato ne stalla e ne magazina. Muslimanet kercenohen dhe detyrohen te nderrojne fene dhe te behen ortodoks. Per me teper, ata urdherohn te marrin pjese ne mitingjet e organizuara nga autoritetet greke te pushtimit, ku hartohen memorandume per Fuqite e Medha sikur keto vise jane "greke".

E beme kete ekspoze te shkurter, te informojme lexuesin dhe per t'i kujtuar autorit grek ne Athine se pushtimi i trojeve shqiptare, Cameria, nga forcat greke nuk duhet mjegulluar, anashkaluar dhe paraqitur sikur forcat greke po clironin token helene e te krishteret greke.

Tani qe lexuesi njihet me krimet qe kryen forcat greke ne Cameri (1912-1913) nuk ka se si te shpjegoje qendrimin e gati te papergjegjshem te autorit ne artikullin qe debatojme kur deklaron: "...ne zonat qe u perfshine ne shtetin komb-grek pas vitit 1912-1913...trajtimi i muslimaneve si qytetare te kategorise se dyte ...nuk i detyrohet nje politike te qarte diskriminimi nga ana e shtetit grek deri ne shkembimin e popullsise, krijon kushte te pershtatshme per kthimin e popullsise came ne minoritet".

Per te kundershtuar pohimet e autorit detyrohemi t'i kujtojme se kujdesi i administrates ushtarake greke, me te pushtuar krahinat came, ishte jo "krijimi i kushteve te pershtatshme per kthimin e popullsise came ne minoritet", por gjetja dhe arrestimi i elementeve patriote, mbledhja e armeve, krijimi i kushteve te padurueshme per popullsine came, sidomos, per ate muslimane, qe ta detyronte te braktiste vatrat e saj dhe te arratisej gjetke. Autoritetet greke luajten djallezisht edhe karten e kundervenies se elementit cam musliman ndaj atij cam te krishtere. Per kete qellim u nxiten keta te fundit qe te sulmojne dhe te pervetesojne pronat e muslimaneve. Jo gjithmone keto veprime cinike paten sukses. Ne shume raste camet e krishtere refuzuan te marrin mallin e pronat e vellezerve te tyre.

Me 17 dhjetor 1913, i ashtuquajturi "Protokolli i Firences" sanksiononte perfundimisht vijen jugore te kufirit, i cili linte jashte territorit shqiptar Camerine dhe vise te tjera te Shqiperise se Poshtme.

Athina pergatitej per te kryer "pa zhurme e buje" spastrimin e popullsise shqiptare muslimane nepermjet nje shkembimi te ardhshem te saj me greket e Turqise. Ne fakt u duk se largimi i shqiptareve muslimane nga kufijte e ri te shtetit grek do te realizohej shume shpejt. Ne pranveren e vitit 1914 u be nje marreveshje midis kryeministrir grek Venizellos dhe ambasadorit turk ne Athine shkembimin e banoreve grek te vilajetit te Ajdinit me muslimanet e Maqedonise dhe te Epirit.

Greqia ishte e interesuar per shkembimin e popullates shqiptare, se keshtu mendonte se i jepte fund cdo kerkese te shqiptareve per kthimin e trojeve te tyre qe u ishin marre padrejtesisht ne vitin 1913. Gjithashtu ne shpernguljen e muslimaneve, Greqia llogariste se do ta kishte me te lehte asimilimin aty te elementit ortodoks shqiptar. Ndoshta autori i shkrimit mendoi se sot nuk eshte koha per te prekur plaget e nje te shkuare, por mendoj se e shkuara nuk eshte shume e larget dhe duhen prekur jo per hakmarrje, por per te vene ne vend nje padrejtesi, sic eshte ajo e mohimit te se drejtes mbi pronen, qe u eshte bere pronareve shqiptare per afro 80 vjet, problem te cilin do ta prek ne vijim te ketij artikulli.

Politika e shtetit grek per debimin e cameve me hu e tortura, eshte nje kapitull i gjate ne historine e cameve dhe te Camerise dhe ketu nuk eshte vendi per hollesi, por per aq sa na lejon hapesira le te permendim edhe dy-tre problme.

Se pari, perfaqesuesi i Greqise D.Kaklamanos nen presionin e qeverise shqiptare e te qeverise te tjera, te protestave te shqiptareve brenda e jashte vendit, te shtypit shqiptar e ne menyre te vecante te rretheve patriotike came, u detyrua te provonte se camet muslimane, megjithese kane nje fe me turqit, nuk ishin turq, ndaj Greqia nuk do t'i perfshinte ne shkembim muslimanet me origjine shqiptare.

Zbutje e pazakonshme e Athines ndaj problemit cam, ishte vetem nje terheqje taktike e bere ne rrethana te reja, te shkaktuara nga disfata e turpshme ne Azine e Vogel.

Athina mendonte se me anen e presionit do t'i conte camet muslimane deri ne ate gjendje, sa te deklaronin vete me gojen e tyre se e deshironin shkembimin.

Realizimin e ketij objektivi, qeveria greke e shihte kryesisht me ushtrimin e dhunes. Per kete qellim ajo organizonte dhe dergonte banda te armatosura ne qendrat kryesore te Camerise, te cilat nisen vrasjet, raprezaljet, grabitjet e perdhunimet ne familjet shqiptare.

Se dyti, paralelisht me intensifikimin e dhunes dhe te terrorit mbi popullsine autoktone shqiptare, qeveria greke filloi dhe vendosjen e refugjateve, koloneve greke te ardhur nga Azia e Vogel. Kontigjentet e para te tyre filluan te duken neper fshatrat e Camerise, qysh nga vjeshta e vitit 1922. Ne ate krahine, Athina parashikonte te vendoste 18.000 refugjate greke. Ata nen mbrojtjen e administrates, kishin vreshtat, ullishtet. Fshataret shqiptare qe kundershtonin, pasi i rrihnin i arrestonin.

Se treti, periudha 1913-1940 ne Cameri karakterizohej nga nje rritje e presionit te qeverise greke ndaj popullsise. Traktati per minoritetet i nenshkruar pas Luftes se Pare Boterore, pothuaj prej te gjitha shteteve te Evropes, u njihte minoriteteve te gjitha te drejtat. Edhe Shqiperia, duke qene nder ato shtete qe e respektonte ate traktat, i njohu minoritetit grek ne Shqiperi te drejten per te pasur shkolla ne gjuhen e vet amtare, u garantonte jeten dhe pasurine si dhe per te patur perfaqesuesit e vet ne Parlamentin shqiptar. Qeveria shqiptare shpresonte se edhe fqinja e saj, Greqia, do t'ua njihte po keto te drejta shqiptareve qe jetonin ne Greqi. Qeveria greke, ne parim i njihte camet si minoritet, por duke u bazuar ne fene e tyre, ajo bente perpjekje per t'i quajtur turq ne menyre qe t'i perfshinte ne shkembim.

Shqiptari ne Greqi kishte humbur te gjitha te drejtat e tij. Bujkut i merrej toka me ligjin e ri qe u be i njohur me emrin "apollotriosis" (tjetersim).

Sipas ketij ligji pronari shqiptar nuk kishte te drejte as ta shiste pronen e tij te patundshme, as ta jepte me qera.

Apollotrios u shoqerua edhe me nje ligj tjeter me emrin "enigiostasis", me anen e te cilit qeveria greke vuri ne zoterim te gjitha pasurite e cameve. Me dekretligje te vecanta, shqiptareve ne Cameri u ishte hequr e drejta e votimit. Qeveria greke nuk lejonte per shqiptaret me Cameri asnje shkolle ne gjuhen amtare shqipe, nderkohe qe ne te gjitha fshatrat e banuara prej tyre ajo kishte hapur shkolla ne gjuhen greke. Moslejimin e shkollave shqipe, Athina mundohej ta justifikonte duke thene se "edhe ne kohen e sundimit osman, ne fshatrat muslimane nuk kishte patur shkolla shqipe".

Pa dashur te rendis te dhena dhe fakte te tjera per lirite dhe te drejtat qytetare qe i mungonin shqiptarit cam, mendoj se jane mese te mjaftueshme per ta quajtur si te pabaze pohimin qe ben autori se Greqia respektonte tedrejtat e minoritetit shqiptar.

Duke bere keto konstatime, vetiu shtrohet pyetja: A duhet te kishte reciprocitet midis dy qeverive rreth trajtimit te minoriteteve? Koha tregoi se qeveria shqiptare, skenen e drames came e ndiqte nga larg dhe ngushellohej me ndonje shkrese zyrtare, ankese apo kerkese drejtuar qeverise greke, Komisionit Mikst apo dhe pertej detit, Lidhjes se Kombeve ne Gjeneve, ku ankohej per veprimet e qeverise greke.

Ne kete kohe, rrethet patriotike shqiptare, madje dhe politikane shqiptare i kerkonin qeverise shqiptare qe t'i pergjigjej me te njejten monedhe veprimeve qe kishte ndermarre Athina zyrtare ndaj minoritetit shqiptar ne Greqi. Shqiperia t'u hiqte grekofoneve te drejten e votimit, t'u ndalohej te shiturit dhe te blerit e pasurive te patundshme, te mos lejohej asnje grekofon te levizte jashte Shqiperie, t'u regjistroheshin pasurite e tundshme e te patundshme (sic bente qeveria greke tek shqiptaret ne Cameri) dhe te instaloheshin brenda ne to refugjatet cam te debuar me force nga vatrat e tyre.

Artikulli i historianit grek per te cilin debatojme ndalet edhe ne problemin e pronave te shqiptareve ne Greqi. Shpronesimi i padrejte qe u ben qeveria greke pronareve shqiptare ne Greqi dhe cameve ne vecanti u be burim konflikti mes dy vendeve. Greqia i filloi shpronesimet e muslimaneve shqiptare qysh ne vitin 1913 e ne vazhdim.

Pa dashur, te hyj ne hollesira historike se si u grabiten pronat e shqiptareve nga qeveria greke me ligje te vecanta dhe amendamente te Parlamentit grek, se si kolonet greke u bene pronare ndersa pronaret e vertete shqiptare mbeten rrugeve dhe vdisnin urie. Nuk do te ndalem as dhe ne premtimet qe u benin qeveritaret greke cameve se do t'i kompensonin megjithe joshjet vazhdueshme qe nga viti 1921-1936, per afro 16 vjet, pronaret shqiptare jo vetem qe nuk moren asgje, por u burgosen dhe u internuan nga qeveria greke si Mazar Dino nga Paramithia, Musa Deni dhe Haki Musaj ne Filat, Haxhi Braho ne Margellic, Abedin Xhemali me vellezerit e tij nga fshati i Graves (Gumenice) etj.

Pohimet e autorit per zgjidhjen e pasurive te shqiptareve jane kontradiktore, pa predispozicion per t'u prononcuar dhe per te dhene mendime per zgjidhje. E vetmja gje qe pohohet ne artikull eshte shprehja: "Fshehja e te kaluares dhe zbukurimi propagandistik i saj, apo shmangia e realitetit jane vertetuar si menyrat me te keqija te perballimit te ceshtjeve ekzistuese...apo jo ekzistuese... personalisht jam, deklaron autori, shume larg logjikes se "ceshtjes se mbyllur" te pales greke dhe "te ceshtjes se hapur" te pales shqiptare. Dilema e autorit as te hapen as te mbyllen (as mish as peshk) justifikohet, sipas tij, se mos qarqe te caktuara nacionaliste greke, qe nuk jane pak, por edhe me peshe politike, po te hapej problemi i pronave "mund te hakmerreshin me refugjatet ne Greqi!

Mendoj se ky nuk eshte nje arsyetim i drejte qe i lindi ne zemer autorit nga meraku se mos pesojne gje refugjatet shqiptare ne reqi. Ata ne token helene rrojne me punen dhe djersen e tyre, por kontribuojne edhe per fuqizimin e ekonomise ne shtetin fqinje si krah i lire pune.

Kam mendimin se pohimet e autorit kane per qellim t'i bejne presion politikes shqiptare, nga njera ane dhe mases tjeter qe kane femijet refugjate ne Greqi duke i paralajmeruar se po hapet goje per pronat "Gogoli fshese" ju pret.

Qendrimi i autorit me duket paksa i lekundur dhe jo deshir-mire per t'u zbardhur e verteta.

Argumenti qe jep autori nuk qendron edhe per nje fakt tjeter. Nese Greqia ka te tilla shtresa ne vendin e saj, kot qe pretendon se ka hyre ne Evrope. Ceshtja e pronave duhet zbardhur.

Ajo qe kerkohet sot nga te dy vendet me nje fqinjesi te vjeter lypset qe problemet qe na ndajne e behen burim konfliktesh te ndreqen me mirekuptim te dyanshem dhe jo me zhurme e presione pa fryt. Ceshtja e kthimit te pasurive te shqiptareve nuk duhet kerkuar per t'u zgjidhur as me traktate e akorde, por me vullnet te mire.

Greqia konsiderohet nje vend demokratik dhe te drejtat e njeriut jane ne themelte legjislacionit te saj akutal grek.

C'duhet bere per zgjidhjen e problemit te pasurive te shqiptareve? Une mendoj:

1. Ministria e Puneve te Jashtme e Shqiperise te mos e lere ne harrese ceshtjen e pronave te shiqiptareve ne Greqi, sepse eshte krim i rende te merren neper kembe te drejtat e shqiptareve. Jo t'i luten Greqise per lemoshe, por ta ngrene zerin ne forumet nderkombetare.

2. T'i behet e qarte qeverise greke se do apo nuk do ajo, pronat e shqiptareve ne Greqi ekzistojne, prodhojne cdo dite vlera dhe pronaret e vertete sot per sot mbajne neper sirtare tapite dhe here pas here i perkedhelin per t'u ngushelluar.

3. Pala shqiptare t'i perdore te gjitha rruget e saj diplomatike qe te mohojne qe Parlamenti grek te shfuqizoje ligjet famekeqe qe i heq pronarit te drejten mbi pronen e tij.

3. Athina duhet t'u njohe minoritetit shqiptar ato te drejta qe i njeh qeveria shqiptare minoritetit grek ne Shqiperi.


PS:Pasi ketu ne forum kishte mjaft te dhena per qamerin,prap mendova ta fus kete pasi ia vlen te lexohet,ishte e permbledhur mir.Blerimi


© Koha Jone 2001 All Rights reserved


[Edituar më 3-1-2003 nga Anton Ashta]

View User's Profile E-Mail User View All Posts By User U2U Member
blerim vokshi

Postuar mė 13-1-2003 nė 12:20 Edit Post Reply With Quote
Edhe disa te dhena per Qamerin

GENOCIDI DHE MASAKRIMI I POPULLIT SHQIPËTAR NGA HELENASIT
PASTRIMI KOMBËTAR I SHQIPËRISË SË JUGUT


Ndërimi i emrave të qyteteve dhe fshatërave të Shqipërisë së jugut nga fashistët helenas para dhe pas përfundimit të luftës së dytë botërore. Bashkëpunimi i helenasve me Gjermaninë fashiste në dëm të Shqipërisë, për pastrimin dhe kolonizimin e Shqipërisë së jugut (Janina, Gumenica etj)... Resoluta, Nota proteste, Kërkesa, Takime etj. Fakte të pakundërshtueshme. Çështja çame dhe përgjithësisht çështja e minoritetit shqiptar në Greqi, lindi me vendimin e Konferencës së Londrës më 1913, e cila e shkëputi këtë trevë shqiptare dhe ia aneksoi atë Greqisë. Që nga kjo kohë fillon një presion i vazhdueshëm, një politikë sistematike e shtetit grek dhe e forcave të ndryshme ultranacionaliste për shkombëtarizimin e kësaj treve. Për këtë qëllim u përdorën të gjitha mënyrat, si tatimet e rënda, grabitja e tokës, përjashtimi i popullsisë nga pjesëmarrja në administratën shtetërore, ndalimi i dhunshëm i arsimit në gjuhën amtare, madje edhe në shkollat fillore, vrasjet, burgimet, dënimi me dhunë deri në masakrat e përgjakshme.
Më 1913 u krye masakra në përroin e Selamit (Paramithi) e 72 krerëve të Çamërisë dhe e qindra të tjerëve nga kapiteni famëkeq Deli Janaqi. Në përfundim të Luftës së Parë Botërore, më 1918, u përpilua plani i grabitjes së tokave të popullsisë çame. Ligji i të ashtuquajturës Reformë Agrare, i aplikuar vetëm në Çamëri, u rrëmbeu shqiptarëve të cilët u degdisën në Anadoll, me mijëra hektarë tokë buke, sipërfaqe të mëdha me vreshta, qindra mijë rrënjë ullinj, të cilat u bënë prona të elementëve grekë. Këto masa u pasuan nga organizimi i çetave terroriste në territorin e Çamërisë, sanksionet ekonomike, lufta raciale, braktisja e popullsisë shqiptare në injorancën më të thellë, inkurajimi i kryqëzatave fetare. Përpjekjet e dhunshme të vitit 1923 për ta shpërngulur me forcë popullsinë çame në Turqi, shënojnë një kulm të paparë në politikën e egër shoviniste greke. Bilanci që shumë tragjik për popullsinë shqiptare. Greqia qe ndër shtetet e para në Ballkan në të cilat triumfoi fashizmi. Në gusht të vitit 1936, Joan Metaksai vendosi diktaturën fashiste. Viktima e parë ishte popullsia çame. Fashistët e orës së parë, tregtari Stavro Koçoni dhe oficeri i xhandarmërisë Zambeta filluan goditjet sistematike në Filat, Pituljete, Gumenicë për zhdukjen e popullsisë çame. U shkua deri atje sa populli i Paramithisë u ndalua me violencë të fliste në gjuhën shqipe.
Qeveria greke bëri çmos që të përçante popullsinë shqiptare çame, duke u përpjekur të kundërvejë të krishterët ndaj muslimanëve. Kjo politikë shtetërore nuk kaloi pa lënë gjurmë, pasi popullsia e kësaj zone në shumicën dërrmuese ishin e paarsimuar dhe nuk u arrit që qarqet intelektuale të dominonin situatën. Popullsisë çame iu ngarkuan taksa të rënda, të cilat nuk kishin vetëm natyrë fiskale, por synonin ta detyronin atë të emigronte në Shqipëri ose gjetiu. U ndryshuan emrat shqiptarë të fshatrave Spatari, Galbaqi, Picari, Varfanj, Arpika me emra greke, respektivisht Trikoforo, Ella, Aetos, Parapotume, Perdhika duke i kolonizuar me grekë, me qëllim ndryshimi të raporteve të popullsisë.
Para se të hynte në Greqi, ushtria fashiste italiane, qeveria greke filloi një fushatë të re masakrash dhe krimesh nga më monstruozët kundër popullsisë shqiptare. Dy muaj para konfliktit italo-grek, qeveria fashiste e Metaksait kreu një akt ndofta pa precedent në historinë botërore. Të gjithë meshkujt nga 16-70 vjeç, mbi 5000 burra, u burgosën dhe u dërguan në ishujt e largët të Egjeut. Ky veprim u krye në bazë të vendimit të marrë më parë në Gumecinë nga një mbledhje e kryesuar nga Dhespoti i Janinës, Spiridoni, ku merrnin pjesë edhe zv/Prfekti i Gumenicës Jorgo Vasilako, komandanti i Korafilaqisë dhe përfaqësues të grekëve të Çamërisë. Nga ky kontigjent viktimash 350 veta u masakruan, 400 të tjerë vdiqën më vonë gjatë internimit nga torturat dhe uria. "Në këtë mënyrë-shkruan Jani Sharra-qeveria e vendosi elementin shqiptar, mysliman, haptazi në kampin e armikut" duke e paragjykuar popullsinë çame. Rekrutët çamë, si shtetas grekë të mobilizuar në vitet 1939 dhe 1940 që në atë kohë ndodheshin në shërbim ushtarak, me urdhër të Korparmatës së Janinës, u vunë të thyejnë gurë dhe të ndreqin rrugë në formën e punës së detyrueshme. Në takimin që pati Komandanti i Divizionit VIII të Epirit, gjenerali Kaçimitro, me 2000 djem çamë, u kërkonte mendime për rrezikun që i kanosej vendit nga Italia fashiste. Çamërit u treguan të gatshëm për të luftuar armikun e përbashkët. Por për çudi, në vend të armëve u dhan kazma dhe lopata për të vepruar në prapavija për ndërtim rrugësh. Ishte një qëndrim mosbesimi i autoriteteve greke ndaj çamëve dhe njëherazi dhe një fyerje e poshtërim për ta, duke i trajtuar jo si bashkëluftëtarë, por si robër lufte. Nga ana tjetër, Italia gjatë përgatitjeve të luftës me Greqinë nuk mund të mos merrte në konsideratë për interesat e saj gjendjen diskriminuese të shqiptarëve të Çamërisë. Çiano, ministër i Jashtëm i Italisë, në gusht të vitit 1940, do t'i vinte në dukje ambasadorit grek në Romë se "Greqia ishte e vendosur me të gjitha mjetet që disponon të vazhdojë një program politik, ka diskriminuar në mënyrë tepër të rëndë shqiptarët në favor të grekëve. Dhe këtë e ka bërë në të gjitha fushat e veprimtarisë, që nga ajo e lirisë personale e në atë ekonomike, deri në atë të mësimit të gjuhës... i kanë larguar shqiptarët në rajone larg qendrave të mëdha, duke i mbajtur në kushte primitive".
Shpërthimi i Luftës Italo-Greke më 1940 thelloi tensionin politik në Çamëri. Megjithë përpjekjet e pushtuesit për ta tërhequr minoritetin shqiptar në anën e tij dhe pavarësisht se popullsia çame gjatë regjimit fashist të Metaksait kishte vuajtur shumë, ajo përgjithësisht mbajti një qëndrim neutral ndaj palëve në konflikt. "Edhe kur italianët pushtuan Gumenicën-shkruan Jani Sharra-rrallë ndonjë çam u bashkua me ta". Gjithkush mund të shtrojë pyetjen: pse u mbajt ky qëndrim i ashpër ndaj minoritetit shqiptar ? A ishte kjo një masë vetëmbrojtjeje nga ana e autoriteteve lokale dhe qendrore greke ? A u shkaktua kjo vetëm nga frika e një hakmarrjeje të mundshme të shqiptarëve për krimet që ishin kryer ndaj tyre nga regjimi i Metaksait dhe bandat greke ? Të dhënat provojnë se asnjëra prej këtyre arsyeve nuk përbënte shkakun e këtij veprimi kriminal. Synimi ka qenë akoma më i largët dhe njëkohësisht më antishqiptar. Edhe në situatat e vështira dhe të komplikuara, kur Greqisë po i trokiste lufta në derë, autoritetet greke me gjakftohtësi u përpoqën të përfitonin ç'të mundnin. Ata gjykuan se ishte krijuar një moment i përshtatshëm në marrëdhëniet ndërkombëtare për spastrimin etnik përfundimtar të Çamërisë. Këtë e provon edhe fakti se pas shpërthimit të luftës, pasi u bë e qartë se kapitullimi i Greqisë përballë ushtrive italiane ishte i afërt, autoritetet lokale greke të Çamërisë përgatitën listat dhe po përpiqeshin të siguronin mjetet e nevojshme të mbartjes për të gjitha gratë dhe fëmijët që kishin mbetur në Çamëri me qëllim që kur të hynin ushtritë e huaja këtu, të mos gjenin këmbë shqiptari.
Pas thyerjes së ushtrive italiane dhe tërheqjes së tyre nga Greqia u intensifikua dhuna dhe terrori i qeverisë së re greke mbi popullsinë shqiptare të Çamërisë. Të burgosurit dhe të internuarit çamë u liruan vetëm pas pushtimit të Greqisë nga ushtritë gjermane në një gjendje të rëndë shëndetësore dhe shpirtërore. Pas pushtimit të Greqisë nga gjermanët, pritej që çamët e kthyer nga internimi të hakmerreshin ndaj forcave shoviniste greke që kishin qenë shkaktarë të vuajtjeve. Por ndodhi krejt ndryshe. Ata u ngritën mbi pasionet shoviniste dhe zgjodhën rrugën e bashkëpunimit dhe të bashkëjetesës për të përballuar bashkërisht gjendjen e rëndë që u krijua nga pushtuesit e rinj gjermanë. Për këtë qëllim u organizuan dy mbledhje të gjera në Koskë dhe në Spatar. Njerëz me ndikim në krahinë si Musa Demi, Shuaip Llajo, Isuf Izeti, Xhaferr Çafuli, Jasin Sadiku dhe shumë të tjerë punuan me përkushtim për të krijuar atmosferën e mirëkuptimit midis dy komuniteteve, grek dhe shqiptar. Madje fshatarët e Varfanjit, Salicës, etj., dërguan përfaqësuesit e tyre në fshtatrat e krishtera ku burrat ishin larguar nga frika e hakmarrjes, duke i siguruar që të ktheheshin se asgjë e keqe nuk do t'i gjente. Në zonën e Gumenicës dhe të Filatit ishte bërë rregull që asnjë grup i rezistencës greke nuk dilte në zonat e lira pa qenë i shoqëruar nga një shqiptar çam. Pikërisht për këtë veprimtari e sakrificë, jo pak çamë dolën para gjykatave të pushtuesit dhe u burgosën. Duke pasur parasysh këtë realitet të mirëkuptimit dhe të bashkëpunimit midis dy komuniteteve (greke dhe çame shqiptare) studiuesi Niko Zhangu shkruante: "Sikur shqiptarët çamë të ishin kriminelë, do të zhdukeshin të gjithë fshatrat e krishterë të Thesprotisë rreth fshatrave shqiptaro-çame".
Për qarqet shoviniste greke nuk ishte i pranueshëm mirëkuptimi dhe bashkëveprimi midis komuniteteve shqiptare dhe greke. Për të nxitur përçarjen e tyre ata nxitën vrasjen e çamëve me influencë si Tfik Qemali, Jahja Kasemi, Jasin Sadiku etj. Me vrasjen e shqiptarëve të tjerë nga çeta e Koçnikollës, punët morën një drejtim të rrezikshëm. Të revoltuar nga këto akte, një grup çamësh u drejtuan për të djegur Rahulin, por u doli përpara popullsia e Karbunarit, një fshat i madh i përbërë prej shqiptarësh dhe i ndaloi. Edhe pse Rahuli shpëtoi nga një katastrofë e sigurtë, "më pas bandat e Zervës therën edhe gratë dhe fëmijët e atyre që shpëtuan Rahulin", domethënë banorët e Karbunarit. Në këto rrethana, disa krerë të Çamërisë u përpoqën të formonin një batalion për mbrojtjen e saj. U formua një batalion i cili kishte vetëm gjysmën e efektivit të një batalioni të zakonshëm, afro 300 veta. Për arsye se gjermanët nuk donin të prishin marrëdhëniet me qeverinë kuislinge të Ralisit, ky batalion veproi brenda kufijve politikë të shtetit shqiptar. Populli u armatos, por nuk pranoi të bashkëpunonte me gjermanët, nuk u fut në këtë batalion dhe nuk i përdori armët kundër popullsisë greke, por përkundrazi u rezistoi në mënyrë demonstrative përpjekjeve të gjermanëve për ta hedhur kundër elementit grek. Qëllimi i armatosjes së popullsisë çame ishte thjesht një masë vetëmbrojtëse, pasi ata kishin vuajtur shumë nga shovinizmi grek. Por ajo që i shqetësoi më shumë atëherë forcat shoviniste greke ishte ngritja e këshillave shqiptare në të gjithë Çamërinë. Në mars të vitit 1943 u formua çeta e parë mikste, e cila bashkëpunonte me EAM-in. Tashmë, edhe biografët e Zervës, si Mihal Miridhaqi nuk e mohojnë kontributin dhe pjesëmarrjen e çamëve myslimanë në radhët e rezistencës antifashiste greke, në formacionet e ELLAS-it dhe EAM-it. Historiani i lartpërmendur thekson se çamët nxorrën mbi 1000 luftëtarë.
Popullsia çame filloi të organizohej në luftën kundër fashizmit në dimrin e viteve 1942-1943, madje që në verën e vitit 1942 u krijua në Filat grupi ilegal i rezistencës antifashiste i përbërë nga Njazi e Kasem Demi, Mustafa Sulo (Kalbaqi), Dervish Dojaka, Muharrem Demi, Braho Karasani, Sami Alushi, Tahir Demi, Vehip Huso e shumë të tjerë. Ata punuan në rrëzë të kufirit të Shkallës së Zorjanit e më thellë për organizimin e rezistencës, për krijimin e bazave të luftës, për popullarizimin e ideve të Kartës së Atlantikut, e cila u garantonte popujve e pakicave etnike liri, barazi dhe të drejtën e vetëvendosjes pas fitores mbi fashizmin. Në shkut të vitit 1943 u krijua çeta "Çamëria" dhe pak më vonë batalioni "Çamëria", i cili zhvilloi në shtator 1943 betejën e famshme të Konsipolit kundër gjermanëve, që zgjati 55 ditë. Ajo betejë u shqua për pjesëmarrjen e gjerë të popullsisë së Çamërisë, të Delvinës dhe të minoritetit pa dallim kombësie e shtresash shoqërore. Në mars të këtij viti u krijua formacioni i parë mikst shqiptaro-grek. Ai luftoi me trimëri kundër gjermanëve dhe zervistëve në Mallun, në Revani, në Theojefira, në Pleshavicë, në malin Kacidhjar e gjetkë. Në pranverë të vitit 1944 në Qeramicë u formua Batalioni IV "Ali Demi" me më shumë se 500 djem çamë. Ky batalion hyri në përbërje të Regjimentit XV të Ushtrisë Nacionalçlirimtare Greke (EAM). Gjatë luftimeve të tij në rrugën Janinë-Gumenicë, Koskë, Smartë e Lopës si dhe në Mallun ranë trimërisht dëshmorët Muharrem Myrtezai, Ibrahim Halluni, Husa Vejseli, etj.
Gjithashtu, shumë çamë morën pjesë në Brigadën VI, VII, IX dhe XI të ushtrisë greke. Edhe misioni britanik që kreu hetime në Çamëri nuk e mohonte pjesëmarrjen e çamëve në radhët e EAM-it. Edhe gjermanët u përpoqën ta hedhin minoritetin shqiptar në luftë kundër EAM-it dhe Frontit Nacionalçlirimtar Shqiptar. Këto përpjekje regresive shoqëroheshin me një propagandë me ngjyra të theksuara nacionaliste. Në kuadrin e bashkëpunimit të popullit shqiptar dhe atij grek, u bënë përpjekje për të vendosur ura lidhjeje në linjën e atyre forcave që udhëhiqeshin nga Partitë Komuniste. Në bisedimet midis përfaqësuesve të të dy palëve ishte vendosur që në tetor të vitit 1943, të harmonizohej puna në minoritet. Për këtë qëllim ishte pranuar që të vinin në minoritetin grek në Shqipëri anëtarë të Partisë Komuniste Greke "që të bëjnë punë në minoritete duke enë në lidhje gjithmonë me ne". Po kështu do të procedohej edhe në Çamëri. Minoriteti grek në Shqipëri u synua me lakmi nga reaksioni zervist grek për të depërtuar në të, me qëllime të hapura antishqiptare. Të dërguarit e EAM-it në minoritet, si Aleks Janari, me propagandën e tyre shfrytëzuan marrëveshjen që përmendëm më sipër, për të ngjallur ndjenjat nacionaliste të minoritetit, "për t'i bërë masat e minoritetit t'i drejtojnë sytë nga Greqia". Në një miting që ishte bërë në Akrovjan ishte deklaruar hapur se "ne pranojmë të jemi një Greqi qoftë komunikste, qoftë djalliste, por vetëm Greqi të jemi". Sipas të njëjtit burim del se grumbullimet dhe veprimtaria e reaksionit grek financohej me të holla. Nga Dhrovjani dhe Leshnic ishin dërguar për tek Zerva 23 veta "pasi ky paguante 1 stërlinë për tre anëtarë të familjes" (minoritare). Ndjenjat nacionaliste po merrnin forcë në minoritetin shqiptar në Greqi, domethënë në Çamërinë e përtejme, duke ndikuar në çoroditjen e popullsisë çame ndaj situatës në luftës dhe të mbështetjes së saj. Megjithatë, Kryesia e Këshillit Antifashist Nacionalçlirimtar të Shqipërisë, duke pasur bindje në vijën e bashkëpunimit midis dy popujve, dërgoi një delegacion në Konferencën Panepirotike të EAM-it sipas ftesës së bërë nga Komiteti Panepirotik Nacionalçlirimtar i Greqisë më 14 qershor 1944. Duhet shënuar se ky bashkëpunim inspirohej nga qëllime fisnike të bashkëjetsës midis fqinjëve me devizën: luftë e ashpër dhe e paprerë armikut nazist dhhe gjithë reaksionit në shërbim të tij.
Peshë jo të vogël në trajtimin e çështjes çame dhe të pozitës së Çamërisë në vitet e Luftës së Dytë Botërore do të luante dhe qëndrimi i nacionalistëve çamë, i cili aspironte hapur me qëndrimin e vet bashkimin e Çamërisë me Shqipërinë. Këtë lëvizje e drejtonte një Këshill krahinor me organizmat e tij në nënprefekturat dhe fshatrat. Pjesëtarë të këshillit krahinor të Çamërisë ishin njerëz me influencë si vëllezërit Dino, Adem Muha, Hamza Rexhepi, Hizder Ahmeti, Mahmut Mala, Ramadan Sulo, Bido Taho, Haxhi Shehu etj. Këshilli krahinor kryente në një farë mënyre detyra të qeverisjes siç ishin mbajtja e rrefullit dhe qetësisë, zgjidhja e mosmarrëveshjeve, interesohej për hapje shkollash shqipe etj. Një veprimtari e tillë ishte e papranueshme për qeveritarët e Athinës. Ndaj Qeveria greke e Ralisit shtroi kërkesën këmbëngulëse pranë të Dërguarit të Posaçëm gjerman për Evropën Juglindore Nojbaherit "për rivendosjen e prefektit të administratës greke në Thesproti", "të cilët do të kryenin funksionet e tyre zyrtare në Çamëri, duke u mbështetur në Vermahtin gjerman". Mirëpo autoritetet gjermane mbanin një qëndrim të dyfishtë. Sipas këtij qëndrimi, gjermanët nuk njihnin zyrtarisht veprimtarinë e Këshillit Krahinor çam, ç’ka presupozonte njohjen e administratës shqiptare. Nga ana tjetër, nuk i jepte përgjigje të prerë as qeverisë së Ralisit. Megjithaë, në heshtje, autoritetet gjermane e pranonin punën e Këshillit, i cili siguronte mbajtjen e qetësisë në krahinë, gjë që u interesonte edhe gjermanëve.
Nacionalistët shqiptarë çamë nuk përkrahnin përpjekjet e oficerit anglez të ndërlidhjes pr një marrëveshje bashkëpunimi me grupin nacionalist të Zervës. Është e qartë se këto përpjekje nuk dhanë ndonjë rezultat, sepse qëllimet e këtyre grupimeve nacionaliste ishin diametralisht të kundërta. Nacionalistët shqiptarë synonin bashkimin e Çamërisë me Shqipërinë, ndërsa përkrahësit e Zervës e kundërshtonin me çdo mënyrë një gjë të tillë. Madje zervistët prisnin rastin e volitshëm për një sulm vendimtar mbi Çamërinë, për të ushtruar mbi të shfarosjen kombëtare. Për të realizuar synimet e tyre, nacionalistët çamë bënë përpjekje për t'u lidhur me Shtabin Aleat të Mesdheut, për të mënjanuar rrezikun zervist për fatin e Çamërisë. Një qëndrim të tillë e kishin konstatuar dhe autoritetet gjermane. Sipas raporteve që i kanë ardhur të dërguarit të posaçëm të Rajhut, Nojbaherit, vërenin gjermanët-grupi nacionalist shqiptar po punon për t'ia aneksuar Çamërinë Shqiëprisë". Në përgjigje të këtij telegrami pohohet me gojën plot se "Ky grup (nacionalistët) është gati të lidhet me këdo, mjaft të bashkojë Çamërinë me Shqipërinë". Rreziku i një raprezaljeje nga bandat shoviniste të Zervës i bën më të vetëdijshëm nacionalistët çamë qqë të ngulnin këmbë në pikëpamjen e tyre se rruga e bashkimit të tyre ishte rruga e bashkimit të forcave politike shqiptare.
Edhe pse Marrëveshja e Mukjes (gusht 1943) ishte denoncuar nga PKSH në mënyrë të njëanshme, nacionalistët çamë i referoheshin asaj si e vetmja rrugë për të zgjidhur çështjen kombëtare shqiptare. Për këtë ata bënë disa herë thirrje për të shmangur luftën vëllavrasëse dhe për bashkimin e të gjitha forcave për mbrojtjen e çështjes kombëtare, në këtë kuadër dhe atë të Çamërisë. Në një letër që Nuri Dino i dërgonte më 21 shkurt 1944 Shefqet Peçit, konstatonte se në Greqi po bëheshin përpjekje pë bashkimin e dy forcave kryesore politike të EAM-it dhe EDES-it me synimin që "grekët të shkatërrojnë Shqipërinë edhe nën maskën komuniste...". Dhe më tej ai i kujton Sh. Peçit se "mjaft gjak shqiptari vaditi tokën tonë, mjaft larg u dëgjua afshi i popullit tonë për liri dhe kjo mjafton për të nesërmen, por e nesërmja duhet të na gjejë të bashkuar më shumë se kurrë". Thelbin e kësaj letre e përbënte kërkesa këmbëngulëse për bashkim "për hir të gjakut që na bashkon dhe të zakonit që s'mund të na ndajë". Ai kërkonte mendimin për bazat e bashkimit, por me "kusht që të mos preken parimet tona dhe karakteri kombëtar".
Përballë bashkimit të armiqve të kombit shqiptar, një qëndrim i tillë për bashkimin e forcave politike shqiptare ishte më se i justifikuar. Por një gjë e tillë nuk ndodhi, sepse denoncimin e Mukjes e kishte sanksionuar edhe Konferenca Nacionalçlirimtare e Labinotit (shtator 1943). Në anën tjetër, popullsia çame gjendej përballë veprimtarisë së ethshme antishqiptare të EDES-it të Zervës, i cili e kërcënonte atë me raprezalje dhe shfarosje. Zerva u përpoq ta përdorte popullsinë çame si forcë kundër ELLAS-it. Kjo manovër djallëzore synonte së pari ta fuste popullsinë shqiptare në kurthin e luftës midis forcave politike në Greqi, së majtës ekstreme dhe së djathtës ekstreme, me synimin që cilido të ishte rezultati i konfrontimit politik në Greqi, të krijohej preteksti dhe konjuktura e përshtatshme politike për shfarosjen dhe dëbimin e saj. Së dyti, të shtonte forcat për të goditur EAM-in kundërshtar, pra ta përdorte popullin shqiptar si mish për top. Në bisedimet e zhvilluara në fshatin mininë në 3-6 korrik 1944, të dërguarit e Zervës i parashtruan popullsisë çame këto kushte:1-Çarmatimin e plotë 2-Mobilizimin e përgjithshëm të popullsisë çame në radhët e EDES-it si dhe të pranonin pushtetin e EDES-it në Çamëri. Populli çam u gjend në pozita të vështira. Ai nuk pranoi të futet në luftën midis forcave rivale në Greqi dhe si ndëshkim Zerva filloi ndaj kësaj popullsie sulmin e përgjithshëm të 8 Korrikut 1944 që ka patur ato konseguenca që dihen. Ky fakt pohohet dhe në letrën e Këshillit Antifashist të Çamërisë dërguar: Qeverisë greke të Bashkimit Kombëtar, Shtabit të Përgjithshëm të Mesdheut, Qeverive të Fuqive të Mëdha, Komitetit Qendror të EAM-it, Guvernatorit të Epirit, Komitetit Panepirot të EAM-it. Në arkivat e Shqipërisë ruhen shumë dëshmi të emigrantëve çamë lidhur me krimet e forcave zerviste.

POZITA E ÇAMËRISË DHE E ÇAMËVE GJATË LUFTËS SË DYTË BOTËRORE

Përpara masakrës së Korrikut, forcat e EDES-it kishin kryer një valë tjetër masakrash në qershor. Gjithashtu, pas verës pasoi një fushatë tjetër në Tetor të vitit 1944 e cila bëri të plotë spastrimin etnik të Çamërisë. Rezultatet e këtij spastrimi kanë qenë me të vërtetë tragjike. Nga një popullsi prej 35000 vetësh që ishte para luftës mbetën vetëm disa dhjetëra familje. Vetëm në tragjedinë e Filatit dhe të Paramithisë që u zhvillua në Qershor dhe Tetor të vitit 1944, rezultati ishte: 2000 të vrarë, gra, fëmijë, pleq dhe burra të paarmatosur, të masakruar në mënyrën më çnjerëzore nga bandat zerviste. Në fshatrat e Paramithisë, Gardhitës, Dhrahumit, Karbunarit, Veliat, Filatit, Galbaqit dhe Spatarit u grabitën 4949000 okë drithë, 2217500 okë tërshërë dhe elb, 361500 okë djathtë, 457700 okë vaj ulliri, 12850 okë gjalpë, 27020 krerë bagëti të imta, 18500 okë duhan, 26800 okë oriz, 37000 okë bajame, 2500-3000 shtëpi të djegura dhe dëme të tjera të pronës që arrinin në 84700 frs.
Një pjesë e mirë e historiografisë greke të pasluftës di dhe diplomacia greke gjatë periudhës së luftës së ftohtë, por edhe sot, kanë mbrojtur tezën absurde se populli çam (an blok) ishte bashkëpunëtor i nazistëve dhe fashistëve dhe u largua me ta për në Shqipëri në fund të luftës. Por si qëndron e vërteta ? Është rasti të (konfirmohet) pohohet se në luftën antifashiste popullsia shqiptare e Çamërisë inkuadroi në formacionet luftarake shqiptare dhe greke mbi 1000 luftëtarë, pa llogaritur qindra të tjerë që punonin në terren. Vetëm në radhët e ELAS-it dhanë jetën 68 partizanë çamë. Është tashmë e provuar se masakrat dhe dëbimin e dhunshëm të popullsisë shqiptare të Çamërisë i kreu Zerva, i cili ishte dhe bashkëpunëtor i gjermanëve. Pikërisht këtu mendojmë se duhen rikujtuar disa dokumenta që provojnë bashkëpunimin e tij me gjermanët dhe kështu do të mbetet absurd pretendimi grek se një aleat i gjermanëve ka dëbuar nga trojet etnike një popullsi të tërë pse ishte në bashkëpunim me aleatët e tij.
Bashkëpunimi i Zervës me gjermanët është i provuar nga dokumentat gjermane si dhe nga shtypi grek i kohës dhe i pasluftës, i cili ka dhënë dhjetëra dëshmi në këtë drejtim. Nga arkivat sekrete të Vermahtit gjerman për Greqinë, zbulohet një marrëveshje bashkëpunimi midis Zervës dhe pushtuesve gjermanë që të godiste grekët e tjerë. Autori që ka publikuar këtë marrëveshje shprehet se "ekzistonte në thellësi një miqësi me ujkun". Në dokumentin gjerman thuhet: "Gjatë natës së 1-2 shkurtit 1944, Zerva i parashtroi Komandës së Korparmatës XXII malore, me anën e një oficeri të plotfuqishëm propzimin për bashkëpunim mbi bazat që vijojnë: armëpushim, bashkëpunim në luftën kundër ELAS-it ne azhornim të vazhdueshëm mbi qëllimet e tij, mbi vetë pozitën e tij si dhe mbi forcat armike".
Propozimi i Zervës iu parashtrua dhe të Plotfuqishmëve të Posaçëm të Rajhut për Evropën Juglindore, ministrit Nojbaher. Përgjigja ishte: të vazhdojmë traktativat deri sa të merret vendimi përfundimtar. Më 9 Shkurt 1944 u arrit aprovimi për marrëveshje lokalisht të përkufizuar... Kjo situatë vazhdoi deri në fillim të korrikut 1944. Forcat e Zervës në Mars 1944 rreth 10000 luftëtarë. Sipas marrëveshjes me autoritetet gjermane duhej të mbetej e lirë nga ushtria e Zervës një rrip bregdetar prej 10 km. Mirëpo më 3 Korrik 1944, trupat e Zervës e pushtuan zonën bregdetare pranë Pargës. Po ashtu, gjatë natës 6-7 Korrik filluan në befasi veprimet luftarake të trupave të Zervës kundër reparteve gjermane në perëndim të Artës dhe në rrugët Janinë-Artë dhe Janinë-Gumenicë. Siç shpjegohet në dokument "ndryshimi i qëndrimit të Zervës nga marrëveshja e arritur me gjermanët ndodhi si rezultat i ndërhyrjes së oficerëve të ndërlidhjes aleate, të cilët morën përsipër vetë udhëheqjen e ushtrisë së Zervës. Madje thuhet se edhe urdhrin për sulm kundër gjermanëve e dhanë oficerët ndërlidhës të aleatëve. Nisur nga ngjarje të tilla as edhe gjermanët nuk ishin të qetë për marrëveshjen që nënshkruan. Lajmet e shërbimeve sekrete gjermane konstatonin që në rast zbarkimi të aleatëve, EDES-i do të luftojë kundër gjermanëve, duke iu referuar udhëheqësit të EDES-it papajoanu. Në gusht 1944 forcat zerviste arrinin rreth 21000 vetë.
Në vitin 1947, pavarësisht nga dëshira e amerikanëve, që qeveria greke të mbështetej mbi një koalicion sa më të gjerë, Departamenti i Shtetit shfaqi hapur pakënaqësinë e tij ndaj kandidaturës së Zervës si ministër i Punëve Publike, duke e akuzuar atë hapur si bashkëpunëtor të gjermanëve. Ky qëndrim parimor i Departamentit të Shtetit ishte aq i vendosur saqë ai shkonte deri atje sa të kërcënonte udhëheqësit grekë se, në rast të kundërt, do të tërhiqte misionin ushtarak. Ambasadori amerikan në Athinë Macveagh i deklaroi hapur N. Zervos se si shtypi, ashtu edhe publiku në SHBA në shumicë ka opinionin se ai ka tendenca diktatoriale dhe fashiste që janë në kundërshtim me idealet e demokracisë sonë". Kështu, atij iu bë e qartë se nuk meritonte besimin si anëtar i ndonjë qeverie që propozohej të bashkëpunonte ngushtë me SHBA. Po kështu, një personalitet tjetër me peshë, Guvernatori Grisuold, duke refuzuar ta priste Zervën, i deklaronte sekretarit të tij të njëjtën gjë, se ekzistonte një opinion i fortë publik, i cili ishte kundër Zervës në SHBA dhe në vendet e tjera si Franca dhe Anglia, të cilat ishin mike të Greqisë dhe se ai e ndjente se për këto arsye në qoftë se Zerva do të bëhej ministër i Rendit Publik, kjo do të ishte një fatkeqësi e madhe për Greqinë dhe mund të përmbysë punën që po bën Misioni Amerikan për të".
Bashkëpunimi i Zervës me gjermanët, ishte dëshmuar edhe në Senatin Amerikan nga oficeri i ushtrisë amerikane me origjinë greke Kouvras më 31 mars 1947, duke e cilësuar atë si një kolaboracionist të tipit të Mihailloviçit të Jugosllavisë. Kouvaras i paraqiti Senatit një dokument shumë kompromentues, i cili provonte marrëveshjen që ekzistonte midis forcave të armatosura gjermane në Epir dhe EDES-it të Zervës. Ky dokument ishte një memorandum i Shtabit të Përgjithshëm të Korpusit të 22 të Ushtrisë Gjermane. Tezën greke e hedhin poshtë edhe dokumentat diplomatike angleze të kohës, të cilat nuk mund të dyshohen për ndonjë tendencë antigreke, por përkundrazi për tolerancë ndaj aleatëve të tyre dhe në radhë të parë ndaj forcave të së djathtës, të cilat ishin pikëmbështetja e tyre. Kështu, sipas dëshmive të njërit nga zyrtarët e lartë të misionit anglez në Shqipëri, majorit Palmer, i cili kreu një udhëtim eksplorues në Greqinë e Veriut pohohet se "Forca 399" kishte përcaktuar deri në 2000 veta që bashkëpunuan "me gjithë zemër me gjermanët", por ai nuk mohonte faktin që pati edhe rreth 700 veta që luftuan në radhët e ELLAS-it kundër gjermanëve. Tërheq vëmendjen një fakt se shifra që jep Palmeri, përkon me numrin e të dënuarve nga gjyqi famëkeq i Janinës, i ashtuquajtur "Gjyqi i kolaboracionistëve", i zhvilluar në vitin 1945-1946, i cili dënoi në mungesë 1930 shqiptarë të Çamërisë. Palmeri, i cili është mbështetur siç e thotë dhe vetë në të dhënat e palës greke e konkretisht të majorit Sarandis, i cili-thotë Palmeri- "pranoi përgjithësisht veprimet e kryera prej grekëve kunër minoritetit shqiptar" hedh paksa dritë edhe mbi një çështje tjetër mjaft të rëndësishme, e cila ka të bëjë me faktin se ç'vend patën gjermanët në genocidin që kryen forcat ultrashoviniste dhe fashiste greke kundër popullsisë shqiptare, të cilin Palmeri, pa u shqetësuar për tragjedinë e dhimbshme të kësaj popullsie, me gjakftohtësi e quan thjesht një "situatë grindjesh". Ai pohon sidoqoftë, një të vërtetë se ky akt "padyshim ishte i inkurajuar nga gjermanët".
Genocidin zervist për spastrimin etnik në Çamëri e konfirmonte edhe koloneli Monague Woodhouse, ish kryetar i Misionit Anglez në Greqi, i cili thotë se "Zerva i ndoqi çamët nga shtëpitë e tyre në 1944... Dëbimi u krye me gjakderdhje të madhe. Qëllimi ishte dëbimi i popullsisë s padëshirueshme shqiptare nga vendi i vet". Madje këtë genocid ndaj shqiptarëve të Çamërisë e ka pohuar vetë N. Zerva. Në letrën dërguar më 4 gusht 1953, Jani Dani Popovitit e porosiste: "Të marrë përsipër detyrën e sqarimit të bashkëatdhetarëve (grekëve) se kush e pastroi Çamërinë nga shqiptarët". Këtë fakt e dëshmojnë edhe dokumentat e Komitetit Antifashist Nacionalçlirimtar të refugjatëve çamë në Shqipëri. Në një memorandum të këtij Komiteti dërguar Ministrave të Jashtëm në Moskë i cili u publikua në gazetën "Bashkimi" dhe pastaj edhe në "Pravda", pohohej se "Para shpartallimit të gjermanëve, monarkistët grekë dhe faashistët, bashkë me Gestapon, sulmuan popullsinë dhe shkaktuan emigrimin e minoritetit shqiptar në territorin e Shqipërisë.
Ajtet e autoriteteve greke ishin në kontradiktë të qartë me Kartën e Atlantikut dhe me vendimet e Jaltës dhe të Potsdamit". Pozitën e gjermanëve lidhur me genocidin e bandave zerviste kundër popullsisë çame e kompromenton më tej një dokument tjetër që vjen nga një ditar i njërit prej nacionalistëve çamë, Rexhep Dino, i cili shpjegon dhe një enigmë tjetër, se si hyri Zerva në Çamëri, kur populli çam ishte i armatosur. Ky dokument provon se Zerva nuk guxonte të hynte në Çamëri, sepse i trembej konfrontimit me popullsinë çame, e cila ishte e vendosur të vetëmbrohej. Prandaj, ai ndërhyri pranë autoriteteve gjermane të pushtimit që ata të bënin çarmatimin e saj dhe ia arriti këtij qëllimi. Çarmatimi i popullsisë u krye nga gjermanët me një urdhër direkt të Hitlerit. Autori i lartpërmendur pohon se gjermanët në këtë rast nuk përfillën as lutjet e nacionalistëve shqiptarë çamë, që kishin besim tek ata për të realizuar aspiratat e tyre, për bashkimin kombëtar. Më pas Zerva hyri në Çamëri dhe kreu krimet monstruoze që tashmë dihen. Nga hetimet e tij Palmeri përpiqet të hedhë sadopak dritë mbi motivet e kësaj masakre dhe ai jep një shpjegim ineresant që i afrohet të vërtetës ose më saktë është një pjesë e saj. Ai i raportonte eprorëve të tij se "Rrethi ku banonte ky minoritet ishte i pasur, konseguenca ka qenë gjithnjë një ndjenjë zilie dhe urrejtjeje nga ana e grekëve për atë rreth ndaj çamëve". Në të njëjtën kohë Palmeri vë në dukje se pretendimi absdurd për aneksimin e Shqipërisë së Jugut nga Greqia, të cilën shteti grek e kishte kultivuar në maksimum për disa dekada, kishte prodhuar "një urrejtje shumë të fortë, e cila drejtohej jo vetëm kundër çamëve, por kundër gjithë shqiptarëve në përgjithësi".
Në këtë mënyrë, palmeri vë në dyshim pretendimin se spastrimi etnik i Çamërisë u krye për shkak të bashkëpunimit të kësaj popullsie me gjermanët, por si pjesë e strategjisë shoviniste të Greqisë kundër shqiptarëve. Megjithatë, Palmeri e pranonte dhe mundësinë hipotetike të bashkëpunimit të një pjese të minoritetit shqiptar me italianët dhe si shkaqe të këtij bashkëpunimi të mundshëm ai jepte "dëshirën për ta bashkuar Çamërinë me Shqipërinë ose për të shfrytëzuar mundësitë që paraqiste realiteti i krijuar për të qëruar hesapet e vjetra me grekëtt. Ai pohonte se nuk mund të arrihej në ndonjë konkluzion se kush nga të dy palët ishte përgjegjës për fillimin e armiqësive. Në të vërtetë, armiqësitë dhe konflikti nacional në Çamëri, siç kemi theksuar më lart, kishin filluar këtu me aneksimin e kësaj treve shqiptare nga greqia gjatë Luftërave Ballkanike. Shkaku themelor ka qenë politika sistematike antishqiptare dhe shkombëtarizuese e qeverisë greke dhe organizmave të ndryshme të saj. Kjo situatë e tendosur, sigurisht që ka shkaktuar edhe konflikte të veçanta midis të dy palëve, por dhuna dhe krimi grek dallohen cilësisht pasi ata ishin të ushtruara, të organizuara, të drejtuara ose të xnitura nga shteti grek. Prandaj bashkëpunimin e elementëve të veçantë shqiptarë me gjermanët dhe italianët, i cili e kishte burimin në shtypjen e rëndë nacionale nga shteti grek, qeveria dhe propaganda greke, pas luftës, madje dhe sot, u përpoqën të fryjnë dhe ta paraqisin si një bashkëpunim total ndaj popullsisë çame me gjermanët. Qëllimi ka qenë i qartë, që t'i vihej një bazë justifikuese spastrimit etnik të Çamërisë.
Por armiqësitë dhe përplasjet sipas të dhënave të mbledhura nga Misioni Britanik, rezultonin edhe në një linjë tjetër, në kuadrin e ballafaqimeve midis EDES-it dhe ELAS-it. Por as këto ngjarje nuk përbëjnë argumente për të përligjur spastrimin etnik të Çamërisë. Përpara se palmeri të kryente hetimet e tij në Çamëri, zbulimet britanike në Dhjetor të vitit 1944 dhe në janar të vitit 1945, kishin informuar Foreign Ofisin se masakrat dhe shpërngulja e popullsisë çame ishin kryer nga Zerva. Pohohej se pas pushtimit italian një grup nacionalistësh shqiptarë "kishte ndihmuar në vitin 1940 Ushtrinë Italiane në fushatën e saj kundër Greqisë dhe në vitin 1944 ata i kishin dhënë ndihmë afektive forcave gjermane të pushtimit. Pas largimit përfundimtar të gjermanëve nga Çamëria trupat e Zervës u shpërndanë në shtëpitë e shqiptarëve. Në një lokalitet 40 ushtarë të Zervës u zhdukën dhe pastaj u gjendën të vdekur. Ky incident që ndodhi rreth qershorit të vitit 1944 shkaktoi raprezaljet e forcave të Zervës, të cilat çuan në dëbimin e të gjithë shqiptarëve nga Greqia". Pas raportit të Palmerit, një tjetër informacion iu dërgua Foreign Ofisit nga autoritetet ushtarake britanike në Greqi. Në të jepej vlerësimi i përgjithshëm se veprimet kundër çamëve ishin të kuptueshme, sado që ishin të qortueshme. Duke iu referuar Librit të Bardhë grek ky raport i paraqiste çamët si "një popullsi gjaknxehtë dhe violente ashtu si shumë komunitete të tjera malore ballkanike". Ndër të tjera në këtë raport thuhej: "Dy herë minoriteti shqiptar ka qenë përfshirë në shkatërrimet e zonës ku ata jetojnë. Dhe bregdeti shqiptar që shtrihet përballë Korfuzit ishte një nxitje er përhershme për nacionalistët e zjarrtë grekë. Gjatë lëvizjes së rezistencës çamët i kishin shqetësuar grekët sërish duke vepruar në banda midis bregdetit dhe forcave të gjeneralit Zerva. Ata ia prenë lidhjet atij (Zervës) ose të paktën penguan lidhjet e tij me kolegët e vet në Korfuz. Çamët përfaqësonin për Aksin një element nacionalist antigrek.
Nuk duhet harruar se Zerva kur u godit dhjetorin e kaluar nga ELAS-i, u ankua se ai ishte goditur gjithashtu nga shqiptarët. Këta më shumë mundësi ka që të ishin çamët se sa ndonjë forcë nga Shqipëria. Në këto rrethana, veprimet kundër çamëve nga ana e grekërve kanë qenë të kuptueshme, megjithëse të qortueshme". Çështja e Çamërisë, bashkë me atë të Kosovës u pozuan në opinionin publik nga Diaspora Shqiptare në kushtet e vetëizolimit të Shqipërisë, kur shteti shqiptar thuajse i kishte lidhur duart vetvetes për të mbrojtur interesat kombëtare shqiptare, duke vënë në plan të parë interesat e ngushta të mbrojtjes së pushtetit dhe parimet e bashkëpunimit në linjën e ashtuquajtur internacionaliste. Reagimet më të vendosura u bënë nga Shoqata "Çamëria" në SHBA, e cila zhvilloi shumë aktivitete në mbrojtje të çështjes çame. Në një letër dërguar Sekretarit të Shtetit të SHBA Cordell Hull, pasi theksonte kontributin që dha Shqipëria në luftën kundër fashizmit, shoqata kërkonte që parimet e Kartës së Atlantikut të zbatohen me konseguencë edhe në çështjen shqiptare. Në mënyrë të posaçme, shoqata i referohej neneve 2 dhe 3 të kësaj karte dhe kërkonte që populli shqiptar, që kishte mbetur në shtetet fqinje të përcaktonte formën e qeverimit nën të cilën do të jetojë, të ushtrojë të drejtat sovrane dhe të restaurohej vetëqeverimi; të drejta këto që u ishin rrëmbyer me forcë. Në ktë mënyrë, ata jo vetëm kërkonin kthimin e popullsisë çame në trojet e veta, por që edhe Çamëria së bashku me Kosovën të shpreheshin lirisht për të ardhmen e tyre.
Forca kryesore që u vu në krye të përpjekjeve për të mbrojtur çështjen çame ishte Këshilli Antifashist i Çamërisë që zhvillonte aktivitetin e tij në Shqipëri. Ai drejtoi masat e popullsisë çame, përpjekjet e saj për t'u kthyer në atdhe. Kjo organizatë zhvilloi një aktivitet të gjerë si në aspektin diplomatik, ashtu edhe në organizimin e refugjatëve çamë, në organizimin e propagandës dhe në mbajtjen gjallë të shpresave për t'u rikthyer në atdhe. Këshilli Antifashist i refugjatëve çamë u dërgoi disa memorandume dhe protesta Fuqive të Mëdha, Qeverisë Greke, Shtabit të Përgjithshëm të Mesdheut, Komitetit Qendror të EAM-it, Guvernatorit të Epirit dhe Komitetit panepirot të EAM-it. Më e hershmja është jë protestë dërguar Fuqive të Mëdha më 17 tetor 1944 në të clën kërkohej që të largoheshin forcat e EDES-it nga Çamëria për të siguruar nderin, jetën dhe pronën e popullsisë si dhe sigurimin e të gjitha të drejtave të barabarta të bazuara në Kartën e Atlantikut dhe pjesëmarrjen e popullsisë çame në luftën e popullit grek kundër pushtuesit të huaj si dhe lirimin sa më shpejt që tëishte e mundur të 300 grave dhe fëmijëve të cilët mbaheshin në kampet e përqëndrimit në Filat dhe në Paramithi.
Këtë protestë e pasoi një tjetër votim proteste dërguar këtyre subjekteve nga Filati i Çamërisë më 30 tetor 1944. Në të paraqitet në përmasa reale tragjedia çame, hidhet dritë mbi shkaqet e saj. Ky dokument shquhet për një sens konseguent realizmi dhe nuk manifestohet në të asnjë shfaqje shovinizmi ose nacionalizmi ekstrem. Përkundrazi, dokumenti shquhet për frymën internationaliste, në të manifestohen qartë prirjet e toleranca dhe bashkëjetesa paqësore me popullin grek pa pasnjë paragjykim. Në kërkesat e kësaj proteste figurojnë kthimi i shpejtë i popullatës çame në vatrat e veta dhe sigurimi i jetesës së qetë të saj atje; fillimin e hetimeve nga Qeveria Greke në Çamëri për të zbuluar dhe ndëshkuar shkaktarët e krimeve, largimin sa më parë të forcave të EDES-it nga Çamëria si kusht për të shpëtuar nderin dhe pasurinë e popullsisë çame dhe barazimin real të të drejtave njerëzore kombëtare me popullsinë greke në bazë të parimeve të Kartës së Atlantikut dhe të pjesëmarrjes së popullsisë çame në luftën e popullit grek kundër pushtuesve të huaj. Më 9 Maj 1945 përfaqësuesit e popullsisë çame i dërguan një ankesë edhe Konferencës së San Françiskos nëpërmjet Misioneve Aleate në Tiranë. Duke iu referuar Kartës së Atlantikut dhe luftës që popullsia çame kishte zhvilluar kundër fashizmit, kërkohej ndërmjetësimi për kthimin e popullsisë çame në shtëpitë e veta. Ndërsa lidhur me fajtorët dhe ata që kishin kryer krime, kërkohej që të gjykoheshin nga një gjykatë dypalëshe (shqiptaro-greke).
Pas kësaj proteste, një komision çam shkoi në Athinë për t'i paraqitur Qeverisë së Papandreut kërkesat e refugjatëve çamë. Mirëpo ky nuk pranopi të merrte takim me të. Një funksionar i lartë i Ministrisë së Punëve të Jashtëme të Greqisë që mori kontakt me komisionin çam i deklaroi atij se "Qeveria nuk iu pret, sepse s'ka ç'tju thotë, pasi në praktikë është Zerva dhe në teori është Qeveria që ju të mos ktheheni në Çamëri". Pas dështimit të përpjekjeve për të biseduar me përfaqësuesit e qeverisë greke, delegacioni çam iu drejtua autoriteteve të Fuqive Aleate dhe Komitetit Qendror të EAM-it dhe Partisë Komuniste Greke. EAM-i dhe Partia Komuniste vetëm sa protestuan pranë misioneve aleate dhe Qeverisë Greke që të merreshin masa kundër bandave kriminale të Zervës dhe që popullsia çame të kthehej në trojet e veta. Ata nuk morën asnjë masë ose nuk u bënë asnjë premtim ose propozim përfaqësuesve të Çamërisë për të zgjidhur çështjen e tyre të drejtë.
Kur forcat zerviste u shpartalluan nga forcat e ELAS-it dhe Çamëria u çlirua, popullsia çame që gjendej afër kufirit u riatdhesua. Por kjo nuk zgjati shumë. Pas kapitullimit të ELAS-it më 13 shkurt 1945, çeta të frymëzuara nga qeveritarët e Athinës me në krye Plastirasin, ndoqën shembullin e Zervës duke masakruar për të dytën herë popullsinë çame. Sipas hetimeve që kreu në këtë kohë Misioni ushtarak Britanik, dilte se udhëheqësit e kësaj masakre kishin qenë leitnant Kristo Kaca, që kishte ardhur nga Korfuzi, major Ilia Kaca, që kishte ardhur nga fshati Palo dhe kolonel Zoto, të cilët ishin vënë në krye të një grupi banditësh nga Korfuzi dhe të disa banorëve grekë vendas, anëtarë të forcave të Plastirasit, gjithsej rreth 100 vetë dhe më 13 mars 1945 kishin shpërthyer një terror në Filat si rezultat i të cilit ishin vrarë 70 vetë. Sasia e emigrantëve që u kthyen në tokat dhe shtëpitë e tye ishte 3000-5000 veta. Ashtu siç pohojnë dhe autoritetet britanike, sulmi i fundit i grekëve nuk u provokua nga shqiptarët, por i ishte rezultat i "vazhdimit të ndjenjave ekstreme antishqiptare të grekëve në këtë rajon". Ky akt i ri kriminal, i kryer disa muaj pas masakrave të verës të vitit 1944, dëshmonte jo për veprime thjesht hakmarrëse, por për një politikë të përcaktuar mirë të Qeverisë Greke, e cila tani e kishte shtrirë plotësisht autoritetin e vet në të gjithë vendin edhe në këtë rajon.
Kongresi i Minoritetit Shqiptar të Greqisë që u mbajt në shtator të vitit 1945 miratoi një rezolutë të cilën ia dërgoi Konferencës së Ministrave të jashtëm të vendeve aleate, në të cilën vihej në dukje se "Në kohën e okupacionist nazist, ndërsa luftëtarët e minoritetit shqiptar në Greqi, të ikuraduar me forcat e rezistencës së popullit grek po luftonin ashpërsisht kundër okupatorit gjerman, forcat reaksionare dhe shoviniste të Zervës të komanduara prej vetë këtij gjenerali gjakpirës, hynë pabesisht nëpër qytetet dhe fshatrat e Çamërisë, duke përsëritur barbarizmat e 1912-ës pas Luftës së Parë Ballkanike, ku u masakruan, u burgosën dhe u torturuan me mijëra qytetarë dhe fshatarë çamër nga të gjitha shtresat shoqërore". Kongresi, duke iu referuar Kartës së Atlantikut, kërkoi jo vetëm kthimin e emigrantëve çamë në trojet e veta, por edhe "sigurimin e të drejtave të barabarta të minoritetit shqiptar në Greqi me pjesën tjetër të popullit grek, ashtu siç e gëzonte minoriteti grek në Shqipëri".
Në fund të nëntorit 1945, përfaqësuesit e emigrantëve çamë i dërguan një letër zëvendëssekretarit të Jashtëm Ballkanik McNeil, i cili po vizonte Athinën dhe kërkuan që ai të ndërhynte pranë Qeverisë Greke për zgjidhjen e çështjes çame, por edhe si më parë, atyre nuk iu dha ndonjë përgjigje. Këtë herë, Komiteti Antifashist Çam garatimin e të drejtave të minoritetit shqiptar si qytetarë të lirë e mbështeste jo vetëm në Kartën e Atlantikut, por edhe në Konferencat e Teheranit, të Jaltës dhe të Potsdamit.



Nese ju duket si teper dy tema per nje qeshtje,ju lutem administratoreve barteni tek Mbi te gjitha Qamerie ,e ENI_P,nuk do te ket problem. Bela.

View User's Profile E-Mail User View All Posts By User U2U Member
Anton Ashta

Postuar mė 30-1-2003 nė 08:39 Edit Post Reply With Quote
Ngjarje dhe fakte qė zbulojnė tė vėrtetėn (nje veshtrim historik)

Nga Kastriot Demi

Eshtë fakt se pavarësisht nga koha politike e administratës greke ndaj Shqipërisë, ka qenë tendencioze në forma e në mënyra të ndryshme. Fatkeqësisht, janë po ato forca që edhe sot në epokën e një shoqërie të re, trumbetojnë për një farë Vorioepiri dhe, në tërësi për terë Shqipërinë e Jugut. Për këtë qëllim, kohët e fundit në Selanik dhe në Athinë, u bënë simpoziume për të njëtin qëllim, në të cilat u dëgjuan referate nga persona të veçantë V. Kondi, Athanassakos, etj, të kësaj kategorie. Janë të njohura provokimet e viteve të fundit të drejtuar nga Episkopi i Konicës, Sebastiani, siç qenë ato në Peshkëpi, në të cilën mori pjesë dhe ministri i jashtëm i Greqisë Kranidhjotis. Kjo veprimtari bëhet, sepse kanë edhe tolerancën e qeverisë. Para këtyre veprimeve sa të ndyra e të neveritshme, lind pyetja: Për çfarë Vorioepiri flisni, ju zotërinj të paskrupullt të megalidesë, duke gënjyer e mashtruar kudo që shkoni dhe veçanërisht opinionin e popullit mik grek?

Ju zotërinj kërkoni: Korçën dhe Devollin, Mokrën dhe Pogradecin. A nuk e dini se në këto zona nuk ka asnjë fshat dhe individ që të njohë gjuhën greke? Për më tepër, popullsia shqiptare e këtyre zonave, mbi 80% janë myslimanë dhe pjesa tjetër janë shqiptarë të krishterë nga gjiri i të cilëve, kanë dalë atdhetarë të shquar të çështjes sonë kombëtare si: Mihal Grameno, Spiro Ballkameni, Papakristo Negovani, që ju e masakruat së bashku me Petro Nini Luarasin e Naum Veilharxhin etj.

Ju doni Gjirokastrën e Çerçizit e të Bajos, Tepelenën e Aliut e të Selam Musait, Labërinë e heronjve të kombit shqiptar Zenel Gjolekën, të Sulejman Delvinës, të Abazajve, Kolonjën, Përmetin e Dangëllinë të Butkajve, që zënë vend në panteonin e Historisë së Shqipërisë. Dikush, mund të thotë se përse i përmendim, i përmendim për të krahasuar se, edhe sot po i njëjti qëndrim mbahet për kombin tonë. Para ca ditësh, eurodeputeti grek në asamblenë e BE-së, kërkoi me insistim që të merrej në shqyrtim autonomia e krahinës jugore të Shqipërisë. I themi zotërisë në fjalë, se këto qëndrime jo vetëm që nuk ndihmojnë në uljen e tensionit, por nxisin pasionet dhe armiqësitë, që janë boshti i ideologjisë dhe i botëkuptimit tuaj. Sado që të përpiqeni, duke gënjyer dhe mashtruar, ta keni plotësisht të qartë ju dhe lakejtë tuaj, se malet kreshnike të Shqipërisë nuk lëkunden nga të lehurat e qenëve të zgjebosur.

U kujtojmë, se paraardhësit tuaj në shekullin e kaluar ndërmorën ekspeditën në Azinë e Vogël dhe, siç thotë populli:"Shkuan për lesh dhe dolën qethur". Janë po këto qarqe që krijuan Ngjarjet në Qipro më 1974 dhe, sot në vend të qullit i fryjnë kosit!

Republika e Shqipërisë e sinqertë në marrëdhëniet me fqinjët në konformitet me orientimet e BE-së, është shprehur sinqerisht dhe ka nënshkuar marrëveshje që kanë për qëllim mirëkuptimin dhe bashkëpunimin. Siç dihet, këto ditë u nënshkrua marrëveshja për ristrukturimin e Bishtit të Pallës, që plotëson në tërësi qëndrimet pozitive të Republikës sonë. Na tërhoqi vëmendjen përgjigja e zevëndësministrit të mbrojtjes, i cili tha:"Nuk garantoj asgjë për këtë domethënien për "Ligjin e Luftës". Këto ditë z.Papandreu, që vizitoi Tiranën, deklaroi se ne duam demokraci, barazi dhe punë. Në parim, mendimi dhe opinioni i zotërisë nuk kanë diskutim. Po si mund të kërkohet demokraci e barazi, kur në Shqipëri këto janë të garantuara dhe luftohet vazhdimisht për përmirësimin e tyre? Në Shqipërinë demokratike, të drejtat e njeriut e të pakicave, p.sh. të minoritetit të vogël grek, jo vetëm që kanë ekzistuar, por janë zgjeruar edhe më tej në të gjitha drejtimet që përputhen me kërkesat bashkëkohore. Nga gjiri i këtij populli, kanë dalë e janë aktivizuar në vendet më të larta të Republikës. E drejta e arsimit në të gjitha shkallët, duke përfshirë edhe atë të lartë u janë vënë në dispozicion për të mësuar gjuhën dhe traditat e tyre. Në Gjirokastër dhe në Tiranë ka degë të gjuhës greke në universitet. Jo vetëm kaq, por u është dhënë e drejta që në kryeqytetin e Shqipërisë të hapet e të funksionojë rregullisht kolegji grek që njihet me emrin "Arsaqion". Këto në tërësi janë garancitë që jep Republika e Shqipërisë, duke iu përgjigjur epokës së re të zhvillimeve të mëdha.

Në krahasim me këtë realitet, do të dëshiroja të ftoja zotërinj të ndryshëm përtej kufirit, që të krahasojnë këto me dhimbjen e popullit shqiptar të Çamërisë, i masakruar dhe i dëbuar nga vatrat e tij shekullore.

Historikisht, popullsia shqiptare e Çamërisë nën juridiksionin grek, përherë ka qenë e diskriminuar nga administrata. Gurvernatori i Epirit gjatë viteve '23-24 deklaronte:"Ne do t'u dëbojmë qoftë edhe me dhunë". Kështu, që në këtë drejtim represionet kanë qenë të vazhdueshme. Përballë këtyre qëndrimeve, deputeti i Epirit Kristos Vasilis, shkruante në gazetën "Elefteria". Fatkeqësisht, ne as kemi patur dhe as kemi një politikë ndaj shqiptarëve të Çamërisë dhe, sikur mos ta kishim një minoritet, ne duhet ta krijonim për t'u bërë një kryeurë në marrëdhëniet me Shqipërinë. Ne e kemi dhe nuk dimë si të sillemi me të. "Dëshirën e deputetit Petihaqi, e realizoi Napoleon Zerva me gjithë bandën e tij, përfaqësues i të gjithë qarqeve më ekstremistë social-shovinistë të administratës greke. Po japim disa pjesë të krimeve që janë ushtruar ndaj popullsisë shqiptare të Çamërisë, siç i përshkruajnë historianë përparimtarë dhe humanë grek.

Në librin "Rezistenca greke 1940-1945", historiani N. Zhango në faqen 94 Vol.shkruan:"Pavarësisht nga marrëdhëniet e mira të dy elementëve, siç është rasti i Pargës dhe i Arpicës, asnjë nuk shpëtoi nga masakrat masive në datat 13.7.1944 si dhe datat 21, 25, 26.8.1944 u masakruan me dhjetra qytetarë të pafajshëm dhe, u hodhën nëpër përrenj e kanale, duke përfshirë në këtë tragjedi therjen me thikë të 7 vjeçarit Nezim Ago Prronjo. Ky është një realitet që turpëron jo vetëm personat që na shiten si dashamirës dhe mbarë opinioni grek. Gjithashtu, në fshatin Shulash, u masakrua e tërë familja e Rexhep Lilës dhe fëmijët 3-4 vje, gratë u dhunuan dhe u vranë në vendin e quajtur Përroi i Mikalit. Në Paramithi, u therën 32 fëmijë me thikë nga 2-5 vjeç në shtëpinë e Sali Afuzit, i cili u vra nga juristi Stavropulos, duke i thënë siç deklarojnë të pranishmit:"Më mirë të të vras unë që të kam mik, se të tjerët".

Në Karbunarë u vranë 60 persona nga mosha 60-80 vjeç, si dhe dy gra 100 vjeçarë, gjithashtu dhe 3 vajza të Muho Alushit.

Dhamë një pasqyrë specifike të masakrave që janë më të tmerrshme se ato të Reçakut në Kosovë, shkaktarët e të cilëve sot japin llogari në gjyqin ndërkombëtar të Hagës, ndërsa në Greqi ndodh e kundërta, zotërinj të diplomacisë greke. Ata që kryen këto krimet kanibaleske jo vetëm që nuk dhanë asnjë llogari, por përkëdhelet vepra e tyre, këtë e vërteton qëndrimi që mbani, duke e injoruar dhe konsideruar si çështje të paqenë. Nëse ju pretendoni se jetoni në një shoqëri moderne, duhet ta ndërroni krejtësisht qëndrimin tuaj. Çështja shqiptare e Çamërisë ekziston dhe s'ka të bëj me atë të sudeteve, siç thonë dida lakenj kanalesh që zvarriten për ndonjë vizë dhe 30 aspra. Shumë mirë e përcakton autori i librit i cili thotë:"Ne duam të kemi të bardhë historinë, në rastin konkret, ajo fsheh fytyrën nga turpi". Për të patur një ide më të qartë për Napoleon Zervën dhe bandën e tij, paraqesim disa dokumenta, në të cilat del i qartë me nazistët gjermanë, të nxjerra nga arshiva sekrete e Rajhut.

Nga Janina, njoftohet për takimet e EDES me oficerët gjermanë që nga tetori '43. Funksionari i EDES-it kapiteni Joanu, u takua me oficerat gjermanë në urën e Balldumës. Këtë e vërteton bashkëpunëtori i tij Papallopulli, i cili thotë se gjenerali gjerman Lanc, i dërgoi Zervës një letër përmes kapitenit Johano përmes kapitenit Johor. Në këtë letër, propozohet shef i tij i shtabit dhe shef i gestapos Rutfes. Për bashkëpunim, vendi i takimit u caktua nga Zekos Kallanxhiu. Për këtë ishte në dijeni dhe oficeri madhor Kamaras. Si rrjedhojë e kësaj marrëveshjeje, lejohej kalimi i lirë i ushqimeve dhe municioneve në zonat e EDES-it që shkarkoheshin nga nëndetset angleze në vendin e quajtur Fanari. Në muajin shkurt 1944 në fshatin Popovo u bë një takim i përzemërt i oficerëve gjermanë me shtabin e Napoleon Zervës. Dolën fotografi përkujtimore dhe u la i lirë kalimi i EDES nga Popova në Paramithi. Këto u publikuan në 1962 nga gazeta Vima në Athinë me titull "Arshiva sekrete e Vermahtit për rezistencën greke". Tregohet përveç këtij komenti propozimi i Zervës dhe marrëveshjet dypalëshe të shtabit. Shtabi i përgjithshëm 8.7.44 natën e datës 1-2.244 Zerva urdhëroi Komandën XXII të artilerisë malore, përmes një oficeri ku urdhëronte për bashkëpunim dhe të bashkëpunonin me ta kundër forcave të ELAS-it me një ndërlidhje të vazhduesme me bazat e pozicioneve të tyre. Me 21. 2.44 Napoleon Zerva drejton një propozim komandës supreme të armatës "E" për Evropën Juglindore për të marrë vendim dhe të urdhërohet nga përfaqësuesi i veçantë i Rajhut, që të fillojnë bisedimet për një marrëveshje të plotë. Dokumentat e bashkëpunimit të Napoleon Zervës me okupatorin gjerman, janë të gjithanshme. Historiani gjerman Hajnd Rihtër shkruan:"Më 31.1.44 në grupimin e shtabit XXII ushtarak prefekti i Trikallës, Sarandis, i dorëzoi ndërmjetësit një letër të N. Zervës me këtë përmbajtje:

a-Të hiqet dorë nga goditjet reciproke.

b-Të ketë bashkëpunim të pandërprerë të forcave të EAM-it, ELAS-it.

c-Trupat gjermane e ato të Napoleon Zervës të kenë një lidhje të vazhdueshme.

Gjermanët e kishin të njohur forcën e vogël ushtarake të N. Zervës dhe e siguronin zonën e atij nga ndonjë sulm eventual i ELAS-it. Sipas Rihtërit me 9.3.44 i dërgoi gjermanëve protokollin e marrëveshjeve të Pllakës. Armata "E" i propozoi grupit - armatës XXII me Napoleon Zervën është bërë një marrëveshje si mëposhtë:

1-Pushimi i zjarrit pa caktim afati.

2-Këmbimi informativ për EAM-in dhe se gjermanët do të ndihmojnë N. Zervën.

3-Të mbahet konmspiracion i rreptë për të mos humbur besim N. Zerva nga aleatët

(vijon)





Por sot, Shqypni, pa m´thuej si je?

View User's Profile E-Mail User View All Posts By User U2U Member
Blerim Vokshi

Postuar mė 4-3-2003 nė 19:02 Edit Post Reply With Quote
Sala per me shum ke te dhena tek libri "Qameria denoncon"tek i cili qe ne fillim do te hasesh ne nje llahtari perjetimesh te vllezerve ton Qame,ku mbas leximit te faqeve te para jam ndal dhe kam len librin qe te qetsona pak pasi me ka shqetsuar tejmase,per te lexuar ket liber duhet te kesh zemer te fort,esht shum shum i veshtir.

Pastaj ke tjetrin liber "Qameria-19..-19.."(ka nje dat qe tanipertani nuk me kujtohet),aty ka shum fakte per gjenocidin qe ben grekrit.

Te dy keto libra i kam bler ne Tiran,besoj atje i gjen.

Me te mira Bela.

View User's Profile E-Mail User View All Posts By User U2U Member
kalemi

Postuar mė 22-3-2003 nė 18:46 Edit Post Reply With Quote
E tëra është bashkim i pjesëve dhe ti je një pjesë e së tërës, je e veçantë, e ëmbël, e dhimbshme, e dashur, je vërtet e mrekullueshme, unë të dua shumë, prandaj nuk ndahemi dot. Malli na merr për njëri-tjetrin, sepse ti je vendi ku unë kam lindur, për mua je e veçantë.

Unë dhe ti jemi të pandarë që nga kohët prehistorike. Tek ti unë përfitova jetën dhe ti nga unë ke marrë emrin, unë të kam bërë ty tokë të shenjtë, prandaj të quajta Çamëri!

Të dy bashkë me gjuhën time u falëm zotave, emra të cilët i kanë dhe sot, pavarësisht se janë munduar ta ndryshojnë etimologjinë e fjalës, me të cilën ne u kemi folur atyre. Edhe Homeri heronjve të veprës së tij u ka folur me emrat e gjuhës time si: Kaopsi (hapësirë); Zeus, Zaa (zë, rrufe); Odisea i udhës (udhëtar); Akiles i qiellit, i zbritur nga qielli; Vranos, Zana e reve; Vranet etj.

Një shkrimtar amerikan me mision diplomatik në Ballkan në vitin 1914, pasi u njoh me këtë fushë, ka thënë: "Sa dituri e madhe e pret arkeologun, kur tokat shqiptare do t'i hapin thesarin e historisë pellazgjike!"

Së bashku kaluam prehistorinë, unë çdo gjë e mbështesja në bazamentin tek ti, rritesha, shumohesha dhe tretesha. Shpirtrat e mi mbi qiellin tënd gjejnë qetësi!

Kaluam historinë e vjetër, mesjetën, të qetë, të dy i shërbenim njëri&#8209;tjetrit, i ndanim gëzimet e jetës pa pretendime, si mëmëdhe e si bir! Oh, kjo kohë e shkuar...!

Përsëri bashkë hymë në erën e re, ne të dy prapë ishim po ata, në harmoni, plotësonim kërkesat e njëri&#8209;tjetrit. Po, ja, kombe e raca të tjera erdhën edhe tek ne. Perandori të ndryshme shkelën në trupin tënd e në ndjenjën time. Historia jonë është e mbushur me tragjedi, me gjakderdhje, grabitje, tmerre e frikë, gjatë periudhës së erës së re e deri në fillim të shek. XX. Ne i përballuam se ishim bashkë. Herë mbështeteshe ti tek unë e herë unë tek ti. Nxorëm njerëz të pushkës e të penës, heronj dhe heroina, u kënduan këngë të zjarrta për mençurinë e trimërinë. I ngritëm në piedestale, i bëmë të pavdekshëm, siç është vetë vepra e tyre. Filloi një erë e re. Popujt e tjerë të Ballkanit e të Europës, u njohën me shtrirjen gjeografike të Shqipërisë etnike, sepse ti shërbeje si urë lidhjeje për oksidentin me orientin. Europa jo vetëm që nuk na pa me dashamirësi, por me traktatet e Berlinit apo të Londrës na ndau në copëza, në vitin 1912.

E dashur, mëmëdhe! Kombet e tjera, ata që janë sjellë dashakeqaz me ne, kanë arsyet e tyre për vetë faktin se ata duan të quajnë mëmë Dheun e të tjerëve, ata duan që me fatkeqësinë që u sjellin të tjerëve, të ngrejnë lumturinë e tyre. Tashmë janë vërtetuar dështimet e strategjive të tilla. Edhe biologjikisht është e qartë se një popull gëzon virtyte, karaktere e forma trupore të veçanta nga një tjetër për arsye të vendlindjes së tij, prandaj kanë dështuar edhe perandoritë e ndryshme në shekuj. Unë dhe ti i respektojmë racat njerëzore, por duam që edhe të tjerët të na respektojnë. Po kjo nuk ka ndodhur kështu. Përkundrazi, ndaj nesh janë sjellë me egërsi, madje duke na poshtëruar dhe shkurtuar gjymtyrët. Që më 1878 në Traktatin e Shën Stefanit filluan synimet më mizore, harta e traktatit të Berlinit na la nën sundimin turk. Europa luftoi që asnjë shtet skllav të mos dilte në Mesdhe. Për ne nuk u diskutua për të na dhënë atë që meritonim. Kështu vazhdojnë edhe më pas qëndrimet europiane ndaj nesh. Ajo asnjëherë nuk mori mundimin për të korrigjuar mëkatet e bëra ndër shekuj ndaj mëmës&#8209;tokë dhe bijve të saj sa vitalë, aq edhe titanë. Më lejo, Dhe i dashur që për të vërtetuar sa më lart, për të sjellë në ditën e sotme një dialog të kryer në sesionin e 50&#8209;të të Këshillit të Shoqërisë së Kombeve të datës 5 qershor 1928 për çështjen e pakicës shqiptare në Greqi, mes palëve Shqipëri e Greqi të përfaqësuara nga Z. Mehdi Frashëri dhe Z. Politis.

Z. Mehdi Frashëri, pasi parashtroi 15 mungesat (mosrealizimet) kryesore të qeverisë greke ndaj pakicave shqiptare të pranuara e të deklaruara nga qeveria greke para shoqërisë së kombeve, i drejtohet: "Nga të gjitha këto fakte, si përfundim del fare qartë se pakicat shqiptare në Greqi, me gjithë Traktatet për pakicat nuk gëzojnë ndonjë nga të drejtat civile, kulturore e politike"... e më pas: "Përpara këtij qëndrimi të autoriteteve greke mbi rëndësinë dhe qëllimin e të cilit nuk na lejohet më të ushqejmë dyshime. Qeveria shqiptare, pasi ka reshtur të gjitha mjetet, ka nderin të deklarojë se në qoftë se gjendja e tashme e shqiptarëve në Çamëri nuk do të ndreqet rrënjësisht, ajo seriozisht ka frikë të një eksodi eventual të detyruar të çamëve". "Nuk ka asnjë dyshim se këto mungesa ndaj angazhimeve të marra në mënyrë zyrtare ndjekin një qëllim dhe ky qëllim është që shqiptarët të detyrohen të largohen nga Greqia".

Z. Politis: "Ankimet e formuluara kundër qeverisë greke kanë një rëndësi kaq dytësore, saqë edhe imagjinata më pjellore kishte për ta patur vështirë që të zbulojë një karakter të rrezikshëm për marrëdhëniet midis dy vendeve (Shqipëri&#8209;Greqi)"... dhe më tej: "Nga ana tjetër bëhet fjalë për çështje me një interes minimal dhe që janë në shqyrtim nga autoritetet administrative ose gjyqësore helene" (sigurisht gënjente). Z. Politis vazhdoi më tej të jetë mjaft i qartë me qëndrimin e qeverisë greke ndaj pakicave shqiptare në Greqi d.m.th. ndaj popullsisë çame myslimane dhe ja çfarë deklaron ai: "Unë ngul këmbë në këtë pikë, zotërinj, jo aq në interes të Greqisë, e cila duke e marrë parasysh rëndësinë e pakët numerike të kësaj pakice shqiptare, në fund të fundit është pak e rëndësishme, sesa në interesin e përgjithshëm, që shoh të angazhuar në këtë çështje, sepse mund të shërbejë si një precedent i rrezikshëm kundër të gjitha shteteve me pakica".


Ja, pra, demokracia greke! Këtë demokraci ajo me zërin e Z. Politis kërkoi ta përqafonin edhe shtete me pakica kombesh të tjerë. Më vjen keq, moj Europë, që gjumi i rëndë të ka zaptuar e si rrjedhojë ti nuk gjykon dot me drejtësi, padrejtësitë që ke në familjen tënde.

Ja parashtrimet e të dy palëve përpara Këshillit të Shoqërisë së Kombeve më 5 qershor 1928. Këto janë qëndrimet e qeverisë greke ndaj popullit tim, i lindur dhe i rilindur në disa mijëvjeçarë tek ti, o Dheu im!

Nuk u deshën shumë vite, vetëm pas 16 vjetësh ajo që Z. Frashëri hodhi në tavolinën e Shoqërisë së Kombeve dhe ajo që deklaroi Z. Politis, megjithëse në pozicione të ndryshme, u realizuan me raprezalje, vrasje, djegie, përdhunime dhe zhdukjen e dëbimin me forcë të popullit tonë, nga ti, o Dheu im.

Në gjendje shumë të mjeruar, i goditur moralisht e ekonimikisht kjo pakicë me gisht në gojë mori rrugën e mërgimit, duke lënë pas krahëve çdo gjë të kaluar e të deriatëhershme, të mbytyrit, të vrarët, shtëpinë, bagëtinë e bujqësinë, çdo kujtim simbolik të trashëguar ndër brezni.

Deri këtu besoj kam të drejtë të pyes: "Europë, të lutem më thuaj, po me sinqeritet ama, çfarë qëndrimi duhet mbajtur ndaj dy dialoguesve, sepse megjithëse në drejtime të ndryshme, u realizua ajo që të dy parashikuan. Por realizimi që ata parashikuan, ka rënë në kokën apo kurrizin e asaj pakice numerike të papërfillshme, sipas Z. Politis, e cila po e jeton jetën duke punuar "me thonj" e asnjë minutë nuk resht së përmenduri mëmëdhenë, të parët, tokën e tij, shtëpitë, kulturën, ekonominë, zakonet, traditat megjithëqë kanë kaluar rreth 60 vjet! A do vazhdoni më zotërinj europianë, të bëni sikur nuk dini gjë për këto padrejtësi?

Rri e mendoj, pse duhej vepruar kështu? Po nuk gjej asnjë argument serioz, logjik apo njerëzor.

Europë. Kam besim se urtësia jote e këtij shekulli do të verë në vend vizat e paargumentuara të shënuara në letrat&#8209;hartë të shekullit të ri në vazhdim. Vetëm kështu mendoj se Ballkani do qetësohet, do të urtësohet e do të intergrohet në familjen e madhe europiane. Zotërinj, ju lutem rregulloni vizat në hartat politike, që njerëzit të rregullojnë marrëdhëniet midis tyre. Kjo është zgjidhja për mua dhe për Dheun tim.

Unë dhe ti, o Dheu im, nuk jemi ndarë, sepse jemi lidhur pazgjidhshmërisht. E vërteta është se Europa ka filluar të lëvizë pak në drejtimin e duhur. Ajo po përpiqet të ndreqë mëkatet që ka kryer gjatë shekullit të kaluar. Ajo tashmë ka kuptuar që trupi i cunguar nga gjymtyrët e tij, asnjëherë nuk është shëruar. Ai trup është shumë i ndjeshëm e vazhdon të ketë dhimbje të forta e të vazhdueshme. Ai lëngon, kërkon gjymtyrët, ndryshe nuk gjen qetësi, as ai vetë dhe as ata që duan ta kurojnë, pa i kthyer gjymtyrët. Jo! Kjo nuk është aspak e drejtë. Është biologjikisht e papranueshme. Njeriut po i preve gjymtyrët, ai mund të rrojë, po nuk lëviz, nuk punon, nuk gjykon, është vetëm një cung, po i egër, sepse ti e gatove kështu, e mos e gënje të paktën duke e përkëdhelur, sepse askush në botë nuk do ta pranonte një fakt të tillë.

Europë, unë e Dheu im duam t'ju pyesim përsëri: "Si mund të integrohem unë e populli im (pakicë rreth 300 mijë banorë), që jemi dëbuar nga trojet tona duke përdorur genocid të pashembullt para 60 vjetësh dhe, edhe sot nuk lejohemi të vizitojmë varret e prindërve tanë, vatrat tona, pale pastaj pronat tona! Si mund të integrohem unë, kur mua më janë mbyllur të gjitha anët e kufijve për të shkuar në Dheun tim, apo si do të realizohet Pakti i asocim stabilitetit në rajon, kur popullit tim i është ndaluar rreptësisht kjo lëvizje për në trojet e tij?

Ndonjëherë më shkon ndërmend se mund të bëhet edhe ndonjë marrëzi si p.sh. mund të realizohen e të nënshkruhen traktate bilaterale dhe multilaterale duke e theksuar në ndonjë rrjesht edhe me frazën "Përjashtim të popullsisë çame". Po edhe kjo mund të thuhet, përvoja e ka treguar se edhe kështu ndodh, ose mund të ndodhë edhe ndryshe, ashtu si ka ndodhur gjatë shekullit të kaluar që traktatet nënshkrohen rregullisht, por qeveritë në zbatim fajin ua kalojnë segmenteve të caktuara ose drejtimeve të paditura dhe për të treguar sinqeritet fillojnë e "qajnë".

Por duke jetuar me ndryshimet që kanë filluar këto vitet e fundit, me rolin mjaft aktiv, stabilizues e ndjeshmërinë morale e politike të Europës ndaj familjes së saj, na janë rritur shpresat më shumë se kurrë, se padrejtësitë e shek. XX do të korrigjohen dhe jeta e çdo qenie njerëzore do të jetë e barabartë mes të barabartëve. Pakicat do të shpërblehen duke ia vendosur nderin në vendin që i takon. Padrejtësitë, vuajtjet, mjerimet e shkaktuara gjatë shekullit të kaluar do të mbeten si njollë e zezë, por duhet të na ndihmojnë për të ecur përpara në paqe, në lumturi e respekt ndaj të gjithëve e për të gjithë.

Unë o Dheu im, me këtë sy e shoh se jemi nisur për të ardhur tek ti, prandaj na prit i gëzuar tek Qafa e Botës, do të takohemi atje, në atë pikë ku ti u ndave me ne para 60 vjetësh.

Bjer fort e më fort oj xurrë e çobanit, këndoni këngët për trimat çamë, për Dheun tonë, për të parët tanë, për hallet tona, për lumturinë, miqësinë dhe dashurinë. Këndoni këngën e Çelo Mezanit, vallen e Osman Takës, këngën e Tanës, këngën për "Tuman kuqe meshollë".

Këndoni, filloni e këndoni, se kënga është veç burim që rrjedh nga zemrat e njerëzve me virtyt, me karakter, me ndjeshmërinë e njerëzve titanë.

Çamëri, na prit se po vijmë...

Fahri Dahri

Shënime bibliografike

Në realizimin e këtij shkrimi kanë shërbyer hulumtimet e bëra në literaturën e mëposhtme, kujtesa personale, shënime të tim eti, dëshmi të ndryshme nga persona të lindur në Çamëri etj.

Për këtë, falenderoj me respekt e ndenja të thella mirënjohjeje të gjithë autorët, të cilët pata mundësinë t'i studioj e të marr prej tyre informacionin e nevojshëm.

1&#8209; Ilirët dhe gjeneza e shqiptarëve, botim i NISH shtypshkronjave

"Mihal Duri", 1969.

2&#8209; . Shqiptarët, Xhorxh F. Uilliams, botim i Argeta&#8209;LMG., 1999.

3&#8209; Një rrugë pa krye, botim "albin", 2000. (përkthim A. Tartari)

4&#8209; Dokumenta për Çamërinë 1912&#8209;1913, Dr. Kaliopi Naska, 1999.

5&#8209; Shënime mbi Çamërinë, Radhuer i luftës=nr.5, Tiranë 1940&#8209;

XIX.

6&#8209; Krestomacia e historisë së mesjetës, Botim i UshT, Tiranë 1965.

7&#8209; Arvanitasit, A. Kola, ShB 55, 2002.

8&#8209; Rikthim në Çamëri, A. Kondi, shtypshkronja "ILAR",Tiranë

2001.

9&#8209; Kur'ani, përkhim me komentim nga H. Sherif Ahmeti, 1992.

10&#8209; Bibla, Dhiata e Vjetër dhe Dhiata e Re, përkthim 1991&#8209;1994.

11&#8209; Arvanitët dhe shqiptarët në luftën çlirimtare të popullit grek.

12&#8209; Gazeta "Çamëria", organ i ShPA Çamëria.

13&#8209; Studime Arbanistike, N. Myrta.

Marre nga gazeta 55





p.s.
Kulmi! Nderkohe qe ne dialogun mes diplomateve te asokohe pala greke diskuton probleme mbi pakicat shqiptare ne Greqi, sot mohon kategorikisht egzistencen e tyre.
Vras mendjen nese greket e kane eliminuar teorikisht apo praktikisht kete problem.
Ju si thoni?

View User's Profile E-Mail User View All Posts By User U2U Member
Anton Ashta

Postuar mė 22-3-2003 nė 20:46 Edit Post Reply With Quote
Sa te kene Tiranen greket nuk kane pse te mendohen as per Camerine, as per Arvanitasit, por thjesht asimilojne 500 000 shqiptare qe kane atje dhe investojne ne jug te RSH.

Kur ta kuptojme ne do te jete shume vone.





Por sot, Shqypni, pa m´thuej si je?

View User's Profile E-Mail User View All Posts By User U2U Member
Blerim Vokshi

Postuar mė 30-3-2003 nė 00:04 Edit Post Reply With Quote
Pajtohem me ty Anton.
Kur te zgjohemi ne do te jet von.
Keto fjal po me tingellojn ne kok qdoher kur lerxoj dhe shoh punen qe po bejn keto qeveritar kukull,apo tju themi delegat te Grekut.

Kur do marim mesim ne,kur do te zgjohemi,si shum po na zgjat ky gjum!!!

Gregrit punojn qe prej kohesh per keto pun.
Ato(greket) gjuaj sot gurin qe ti ndihet kerisma pas 50 viteve.

e per ket qeshtje ato kan gjuajt gurin qysh moti dhe sot po i ndihet krisma(e do i ndihet akoma),po pyes vehten ka shqiptar qe po e degjon ket krism,apo jemi te gjith ne gjum shekullor??!

View User's Profile E-Mail User View All Posts By User U2U Member
Anton Ashta

Postuar mė 4-4-2003 nė 07:04 Edit Post Reply With Quote
“Çamëria”: Duam kthimin e pronave, jo kompensim

Kryetari Selman Sheme: Kërkojmë riatdhesimin e çamëve. Kompensimi është tradhti ndaj çështjes

TIRANË – Kryetari i shoqërisë politike-atdhetare “Çamëria”, Selman Sheme deklaroi dje, se çamët kërkojnë kthim fizik të pronave dhe jo kompensim të tyre. I pyetur nga “Shekulli”, lidhur me deklaratën e një dite me parë të kryeministrit grek Kosta Simitis, Sheme e cilësoi si një deklaratë që tregon një lloj evoluzioni të politikës greke drejt njohjes së disa të vërtetave historike. Por, tha ai kryesia e shoqërisë në emër të të gjithë çamëve do të besojë se ka nisur t’i jepet rrugëzgjidhje çështjes çame, vetëm atëherë “kur amendamentet t’i kalojnë Parlamentit dhe ai të abrogojë ligjin e luftës”. “Ne mendojmë që edhe me heqjen e ligjit të luftës nuk realizohet zgjidhja tërësore e problemit çam. Ne kemi deklaruar si kryesi e shoqatës se kërkojmë së pari riatdhesimin dhe riatdhesimi kërkohet për faktin se komuniteti çam, prej 250 mijë vetësh jetojnë si refugjatë dhe është i vetmi rast unik pas Luftës së Dytë Botërore që një komunitet dëbohet me forcë dhe nuk i jepet e drejta të kthehet në pronat e veta”, -sqaroi Sheme. Ai theksoi se “Greqia duhet të kërkojë falje publike”. Megjithatë ata janë të përgatitur t’i drejtohen Gjykatës së Hagës, sepse spastrimi etnik, sipas Shemes, përbën krim kundër njerëzimit. “Greqia është e detyruar të dëmshpërblejë komunitetin çam për humbjet njerëzore dhe materiale që ka shkaktuar në vitet 1944-1945 nëpërmjet këtij spastrimi etnik, këtij genocidi të ushtruar në këto vite”.

Pasuria
Ndërkaq pronat e çamëve llogariten në një shifër mbi 2.5 milionë dollarë, ku futen vreshta, agrume, ullishte, troje, shtëpi, dyqane, kullota, pyje, të cilat kapin një sipërfaqe prej 5000 km2. Sekuestrimi më i madh i pronave të çamëve është bërë gjatë viteve 1944-1945. Kryetari i shoqërisë “Çamëria” tha se në fakt deklarata e Simitis ishte pak evazive. “Nëse është fjala për kompensim, ai është për shfrytëzimin që i është bërë kësaj prone prej 60 vjetësh”, -sqaroi Sheme.
Rrugët
Ndërkohë rrugët që do të ndiqen për t’i dhënë një zgjidhje përfundimtare çështjes çame janë dy, sipas kryetarit të kësaj shoqëria. “Do t’i drejtohemi Gjykatës së Hagës dhe kemi filluar procedurat, e cila të bëjë një zgjidhje përfundimtare ku e paditur është pala greke, që genocidi kundër popullsisë çame përbën krim kundër njerëzimit”, -tha ai. Ndërsa rruga e dytë është gjyqi i Strasburgut. Po kështu çështja do të ndiqet edhe në gjykatat greke. Sipas tij, lajme nga Athina bëjnë të ditur se po përgatiten amendamente nga qeveria greke e cila mendon të zgjidhë çështjen nëpërmjet kompensimit. “Nëse është fjala për kompensim të të gjithë pronave, kjo është e papranueshme. Nëse është fjala për kthim fizik të pronave dhe për kompensim në ato raste kur në pikpamje teknike kthimi është i pamundur , këto zgjidhen me marrëveshje dhe janë të pranueshme”, -nënvizoi Sheme. Ai tha se “nuk pranojmë kompensim, sepse kompensimi do të thotë tradhti ndaj çështjes kombëtare çame”.
Darina Tanushi

Pronat e çamëve
Në shifra: 2.5 milionë dollarë
Sipërfaqe prej 5000 km2vreshta
agrume
ullishte
troje
shtëpi
dyqane
kullota
pyje

shek





Por sot, Shqypni, pa m´thuej si je?

View User's Profile E-Mail User View All Posts By User U2U Member
Anton Ashta

Postuar mė 4-4-2003 nė 07:15 Edit Post Reply With Quote
ASNJE E RE NGA "FRONTI I PRONAVE"

Per sa i perket ceshtjes se shumefolur ne Shqiperi, pra Ligjit te Luftes dhe ceshtjes Came, me sa duket ato diskutohen vetem ne Tirane, sepse ne Athine askush nuk merret me kesi temash. Sipas informacioneve te besueshme qe disponon "KJ", pas takimit te bere mes kryeminstrit grek dhe atij shqiptar, vetem pala e zotit Nano eshte prononcuar nepermjet zedhenesit te Kryeministrit, i cili ka theksuar se "dy kryeministrat e konsiderojne te mbyllur kapitullin e Ligjit te Luftes, si nga ana juridike dhe akoma me shume politike, nga momenti qe mes dy vendeve eshte nenshkruar Traktati i Miqesise, i aprovuar nga te dy vendet". Zedhenesi ka shtuar gjithashtu qe do shqyrtohen "probleme te natyres teknike", nje shprehje qe eshte e veshtire t'a zhbiriloje edhe orakulli i Delfit. Mediat ketu, megjithate, nuk nguruan te benin hamendje se shprehja "rregullimi i ceshtjeve teknike" do te thote qe "do kthehen pronat e Cameve", te konfiskuara de fakto ne vitin 1945 pas spastrimit etnik kunder tyre.

Pala greke nuk beri asnje koment mbi takimin dhe aq me shume per ceshtjen e "pronave te Cameve". "KJ" u perpoq te vije ne kontakt me burime prane kabinetit te kryeministrit grek te cilat nuk pranuan as te prononcoheshin per nje ceshtje te tille. Pyetjes sone, nese i konfirmojne apo pergenjeshtrojne publikimet e shtypit shqiptar burimet ne fjale ju pergjigjen se: "shtypi grek apo shqiptar eshte i lire te shkruaje cfare te doje. Mund te konfirmojme apo pergenjeshtrojme, jo hamendje, por as deklarata te autoriteteve shqiptare ose te vete kryeministit shqipar. Dicka e tille nuk ka ndodhur keshtu qe nuk ka vend per komente". Megjithate, nga te njejtat burime, "KJ" mundi te siguroje informacionin sipas te cilit ceshtja e Cameve nuk eshte prekur aspak ne takimin mes kryeministrit grek dhe atij shqiptar. Gjithashtu, Qeveria e kryeminstrit Simitis ndaj ceshtjes se pronave te Cameve mban te njejtin qendrim me qeverite para-ardhese: Greqia nuk e njeh si ceshtje dhe per te nuk ekziston asnje ceshtje e "pronave te Cameve". Madje sipas informatave, para dy vjeteve Qeveria greke duke ditur se ceshtja Came mund te behet shkak per helmimin e marrdhenieve shume te mira mes Shqiperise dhe Greqise e diskutoi kete ceshtje dhe arriti ne konkluzionin se kostoja politike qe mund te paguaje edhe ne rastin e nje kompromisi te leverdisshem per Greqine, do te jete shume e larte. Keshtu qe, ceshtja Came u quajt pergjithmone e mbyllur. Nga kjo pikepamje do te ishte nje nga suprizat me te medha te shekullit qe qeveria greke te kete nderruar mendje. Aq me shume qe per nje vit ne Greqi ka zgjedhje te cilat madje ka mundesi te behen te parakoshme. Keshtu qe, ne kete moment eshte e pamundur nga ana politike te hapet nje problem te tille, packa se camet vazhdojne te jene ne te drejten e tyre. Mirepo, kjo s'do te thote aspak qe ata duhet te zhgenjehen akoma me shume nga Kryeministri shqiptar.

Sa per Ligjin e Luftes qeveria greke mendon se edhe kjo eshte nje ceshtje e mbyllur dhe se eshte qesharake te diskutohet per nje gje te tille, qe nga momenti qe eshte abroguar me vendim qeveritar ne vitin 1987 dhe nga viti 1996, dy vendet fqinje kane nenshkruar Traktatin e Miqesise te ratifikuar nga parlamentet perkatese. Kerkeses se pales shqiptare se ky Ligji duhet te abrogohet nga Parlamenti grek, pala greke i pergjigjet se nuk mund te cohet per abrogim ne Parlament nje ligj i vdekur "de facto", i cili nuk ka as vlere juridike as vlere politike.

Megjithate, shume pak analiste kane theksuar faktin se sipas ligjshmerise greke ne vitin 2004 mbyllet cdo lloj problemi qe ka te beje me mosmarreveshje pronash dhe pasurish. Eshte pak a shume si ligjet per "fshirjen e disa llojeve krimesh": ne se kane kaluar 30 vjet nga berja e krimit, krimi fshihet dhe nuk mund te ndiqet me nga ana penale. E njejta gje vlen per pronat dhe perkatesine private ne Greqi dhe jo vetem per rastin e Cameve. Ne vitin 2004 pronati kalojne automatikisht pronarit te sotem dhe mosmarreveshje apo rivendikime te kaluara nuk njihen me. Ne kete menyre vihet ne pikepyetje edhe mundesia e demshperblimit, ndersa ceshtja e kthimit te pronave mbyllet njehere e mire per Greqine edhe nga ana juridike. Atehere ka mundesi qe "shqyrtimi i problemeve teknike" te Ligjit te Luftes per te cilat fliste zedhenesi i Kryeministrit Nani, te zgjase deri ne vitin 2004. Dhe tashme dihet pse. Ligji i Luftes mund te abrogohet perfundimisht ne vitin 2004 por nderkohe lufta per kthimin e pronave te Cameve te konfiskuara ne menyre arbitrare ndoshta do te jete nje beteje e humbur. Dhe kjo sigurisht nuk i sherben forcimit te marrdhenieve mes Greqise dhe Shqiperise dhe as eleminimit te vatrave te mosbesimit mes dy vendeve. Pergjegjesia dhe kete radhe eshte e politikes, e cila duket se per hir te marketingut politik ben shume zhurme per asgje ose shume zhurme per asgje te mire.

kj





Por sot, Shqypni, pa m´thuej si je?

View User's Profile E-Mail User View All Posts By User U2U Member
<<  1    2    3  >>




Powered by XMB 1.8 Partagium Beta Build 20110207PM
Developed By Aventure Media & The XMB Group © 2002
Procesi i kryer nė 0.8712990 sekonda, 49 pyetje